Luận án Lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án: Vai trò của các nhân tố trung gian và điều tiết

Tên luận án:

LÃNH ĐẠO CHUYỂN ĐỔI VÀ THÀNH CÔNG DỰ ÁN: VAI TRÒ CỦA CÁC NHÂN TỐ TRUNG GIAN VÀ ĐIỀU TIẾT

Ngành:

Quản trị kinh doanh

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Lãnh đạo chuyển đổi là một trong những yếu tố thành công quan trọng cần được xem xét trong các dự án. Trong vài năm gần đây, cộng đồng khoa học cũng đã có nhiều mối quan tâm mạnh mẽ đến lãnh đạo chuyển đổi, tuy nhiên, tài liệu học thuật trong lĩnh vực quản lý dự án vẫn chưa rõ liệu lãnh đạo chuyển đổi có tiềm năng gây tổn hại hay mang lại lợi ích cho dự án. Một trong những nguyên nhân dẫn đến kết luận không nhất quán trong việc khẳng định sự tác động của lãnh đạo chuyển đổi đến hiệu quả của tổ chức nói chung và thành công dự án nói riêng có thể là do tồn tại một cơ chế ở giữa của hai khái niệm nghiên cứu này. Tuy nhiên, việc giải thích các cơ chế đó hiện vẫn còn chưa rõ ràng. Chính vì thế, mục tiêu của luận án là khám phá về các quy trình hay các đường dẫn giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công của dự án. Để đạt được mục tiêu này luận án đã sử dụng cách tiếp cận nghiên cứu định lượng, chiến lược chọn mẫu phi xác suất, và thực hiện phân tích dữ liệu bằng mô hình phương trình cấu trúc bình phương nhỏ nhất từng phần PLS-SEM (Partial Least Square-Structural Equation Modelling).

Luận án đã đóng góp những bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án thông qua việc khảo sát 628 dự án tại các thành phố lớn của Việt Nam, nơi có sự tập trung của nhiều dự án quan trọng và có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội của cả nước, bao gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Nha Trang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cho thấy: (1) Lãnh đạo chuyển đổi có tác động tích cực đến thành công dự án. (2) Trao đổi lãnh đạo-thành viên (LMX) đóng vai trò là trung gian truyền tải trong mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án. (3) Sự gắn kết công việc của người QLDA đóng vai trò là trung gian truyền tải trong mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án. (4) Mối quan hệ tích cực giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án được trung gian nối tiếp thông qua LMX và sự gắn kết công việc của người QLDA. (5) Cam kết nghề nghiệp của người QLDA điều tiết mối quan hệ trung gian giữa LMX và sự gắn kết công việc của người QLDA trong thành công dự án. (6) Vốn tâm lý tích cực của người QLDA điều tiết mối quan hệ trung gian giữa LMX và sự gắn kết công việc của người QLDA trong thành công dự án. (7) Sự phức tạp của dự án điều tiết mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án.

Bên cạnh lý thuyết, kết quả của luận án cũng có ý nghĩa quan trọng đối với những người thực hành quản lý về phát triển kỹ năng lãnh đạo chuyển đổi, nuôi dưỡng ý thức cam kết và vốn tâm lý của những người QLDA nhằm cải thiện mối quan hệ của họ với các thành viên trong nhóm cũng như nâng cao sự gắn kết của họ với công việc, từ đó đẩy mạnh khả năng thành công dự án.

Mục lục chi tiết:

• BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO....................................................................................... i
• TÓM TẮT........................................................................................................................ i
• MỤC LỤC....................................................................................................................... ii
• DANH MỤC HÌNH ẢNH.............................................................................................. v
• DANH MỤC BẢNG BIỂU............................................................................................. v

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.................................................................. 1

• 1.1. Đặt vấn đề............................................................................................................ 1
• 1.2. Khoảng trống nghiên cứu..................................................................................... 1
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu............................................................................................ 2
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu............................................................................................. 2
• 1.5. Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát....................................................... 2
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu..................................................................................... 3
• 1.7. Điểm mới của nghiên cứu.................................................................................... 3
• 1.8. Kết cấu của luận án............................................................................................. 3

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT............................................................................... 4

• 2.1. Lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án: đánh giá tổng quan........................... 4
  • 2.1.1. Giới thiệu....................................................................................................... 4
  • 2.1.2. Phương pháp đánh giá................................................................................... 4
• 2.2. Các lý thuyết nền................................................................................................ 6
  • 2.2.1. Lý thuyết trao đổi xã hội (SET – Social Exchange Theory)......................... 6
  • 2.2.2. Lý thuyết yêu cầu-nguồn lực công việc (Job Demands-Resources Theory; JD-R)........................................................................................................................ 6
  • 2.2.3. Lý thuyết tình huống bất ngờ (Contingency Theory)................................... 6
• 2.3. Các khái niệm nghiên cứu.................................................................................. 7
  • 2.3.1. Dự án (Project)............................................................................................. 7
  • 2.3.2. Các tổ chức tạm thời (Temporary Organization).......................................... 7
  • 2.3.3. Thành công dự án (Project Success).............................................................. 7
  • 2.3.4. Lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership - TL)............................ 7
  • 2.3.5. Trao đổi Lãnh đạo - Thành viên (LMX – Leader-Member Exchange).......... 8
  • 2.3.6. Sự gắn kết công việc (Work Engagement - WE)........................................... 8
  • 2.3.7. Cam kết nghề nghiệp (Professional commitment - PfC)................................ 8
  • 2.3.8. Vốn tâm lý tích cực (Positive Psychological Capital - PPC).......................... 8
  • 2.3.9. Sự phức tạp dự án (Project Complexity - PC)............................................... 8
• 2.4. Phát triển giả thuyết nghiên cứu.......................................................................... 9
  • 2.4.1. Mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership – TL) và thành công dự án (Project Success – PS)............................................................ 9
  • 2.4.2. Mô hình trung gian song song và nối tiếp của LMX và sự gắn kết trong mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án......................................... 9
  • 2.4.3. Vai trò điều tiết của cam kết nghề nghiệp và vốn tâm lý tích cực (các yếu tố con người) trong mối quan hệ giữa LMX và sự gắn kết công việc..................... 11
  • 2.4.4. Vai trò điều tiết của sự phức tạp của dự án (yếu tố bối cảnh) trong mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án............................................... 11
• 2.5. Mô hình nghiên cứu........................................................................................... 11

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................. 14

• 3.1. Quy trình nghiên cứu (Research process)............................................................ 14
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu............................................................................................ 14
• 3.3. Chiến lược thu thập dữ liệu................................................................................ 14
• 3.4. Chiều thời gian của thiết kế nghiên cứu (Time horizon)...................................... 14
• 3.5. Đơn vị phân tích................................................................................................. 14
• 3.6. Đối tượng khảo sát và các thông tin liên quan đến việc khảo sát.......................... 14
• 3.7. Phương pháp chọn mẫu....................................................................................... 15
  • 3.7.1. Kỹ thuật chọn mẫu.................................................................................... 15
  • 3.7.2. Cỡ mẫu...................................................................................................... 15
• 3.8. Thang đo............................................................................................................. 16
• 3.9. Phương pháp thu thập dữ liệu............................................................................. 17
  • 3.9.1. Bảng câu hỏi (Questionnaires)................................................................... 17
  • 3.9.2. Thiết kế bảng câu hỏi................................................................................ 18
  • 3.9.3. Thu thập dữ liệu........................................................................................ 18
  • 3.9.4. Thang điểm............................................................................................... 18
• 3.10. Kiểm tra thử nghiệm (Pilot testing)................................................................... 18
• 3.11. Phương pháp phân tích dữ liệu......................................................................... 18
• 3.12. Đo lường khái niệm nghiên cứu....................................................................... 18
  • 3.12.1. Tiêu chí đo lường khái niệm nghiên cứu................................................... 19
  • 3.12.2. Đánh giá mô hình đo lường..................................................................... 19

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU....................................................................... 20

• 4.1. Phân tích dữ liệu sơ bộ....................................................................................... 20
• 4.2. Đánh giá mô hình đo lường............................................................................... 20
  • 4.2.1. Giai đoạn 1: Đánh giá mô hình đo lường đối với biến tiềm ẩn bậc thấp....... 20
  • 4.2.2. Giai đoạn 2: Đánh giá mô hình đo lường đối với biến tiềm ẩn bậc cao....... 21
• 4.3. Kiểm tra sai lệch phương pháp chung (CMB – Common Method Bias)............. 21
• 4.4. Đánh giá mô hình cấu trúc.................................................................................. 21
  • 4.4.1. Các bước đánh giá mô hình cấu trúc.......................................................... 21
  • 4.4.2. Đánh giá mô hình cấu trúc cho vấn đề cộng tuyến...................................... 22
  • 4.4.3. Đánh giá ý nghĩa thống kê và sự liên quan của các mối quan hệ (trực tiếp, gián tiếp, và tổng mức tác động)......................................................................... 22
  • 4.4.4. Đánh giá tính giải thích của mô hình (R², f²)............................................. 23
  • 4.4.5. Đánh giá khả năng dự báo của mô hình..................................................... 23
• 4.5. Đánh giá tác động điều tiết................................................................................. 23
  • 4.5.1. Ước lượng mô hình đo lường của các biến tiềm ẩn điều tiết....................... 23
  • 4.5.2. Đánh giá tác động điều tiết của PPC, PC, PfC trong mối quan hệ giữa TL-LMX-WE-PS..................................................................................................... 24
  • 4.5.3. Đánh giá tác động điều tiết của từng biến PPC, PC, PfC............................. 24
  • 4.5.4. Đánh giá độ lớn ảnh hưởng f² (effect size)................................................ 25
• 4.6. Đánh giá sự ảnh hưởng của các phân nhóm đến sự thành công dự án................ 25
  • 4.6.1.1. Kiểm định Anova giữa nhóm Loại dự án và Thành công dự án................ 25
  • 4.6.1.2. Kiểm định Anova giữa nhóm Tổng ngân sách ước lượng và Thành công dự án............................................................................................................... 25
  • 4.6.1.3. Kiểm định Anova giữa nhóm Thời gian thực hiện và Thành công dự án... 25
  • 4.6.1.4. Kiểm định Anova giữa nhóm Số lượng người tham gia và Thành công dự án............................................................................................................... 25
  • 4.6.1.5. Kiểm định Anova giữa nhóm Độ tuổi của người QLDA và Thành công dự án............................................................................................................... 26
  • 4.6.1.6. Kiểm định Anova giữa nhóm Thời gian kinh nghiệm QLDA và Thành công dự án............................................................................................................... 26
• 4.7. Thảo luận kết quả kiểm định giả thuyết.............................................................. 26
  • 4.7.1. Ảnh hưởng trực tiếp của lãnh đạo chuyển đổi đến thành công dự án........... 26
  • 4.7.2. Ảnh hưởng trung gian của trao đổi lãnh đạo – thành viên (LMX) và sự gắn kết công việc (WE) trong mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án............................................................................................... 26
  • 4.7.3. Ảnh hưởng điều tiết của cam kết nghề nghiệp (PfC), vốn tâm lý tích cực (PPC) của người quản lý dự án, và sự phức tạp dự án (PC) trong mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo chuyển đổi – LMX – sự gắn kết công việc– thành công dự án............................................................................................................... 28
  • 4.7.4. Sự ảnh hưởng của các nhóm đến sự thành công dự án................................ 28

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ...................................................... 29

• 5.1. Kết luận............................................................................................................. 29
• 5.2. Đóng góp lý thuyết............................................................................................. 29
• 5.3. Hàm ý quản trị................................................................................................... 31
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai.............................................................. 33

• TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................................. I
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN LUẬN ÁN........................................................................................................... XI