Tên luận án:
Vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân ở Việt Nam
Ngành:
Kinh tế chính trị
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội (ASXH) đối với nông dân tại Việt Nam, một vấn đề cấp bách trong bối cảnh kinh tế thị trường phát triển, kèm theo những biến động xã hội và sự gia tăng phân hóa giàu nghèo. Nghiên cứu khẳng định sự cần thiết của một hệ thống ASXH toàn diện để phòng ngừa, khắc phục rủi ro và đảm bảo ổn định cuộc sống cho nông dân, đối tượng dễ bị tổn thương và chiếm tỷ lệ lớn trong dân số.
Mục tiêu của luận án là làm rõ nội dung lý luận về vai trò của Nhà nước trong ASXH đối với nông dân, phân tích thực trạng (thành tựu, hạn chế, nguyên nhân) tại Việt Nam, đặc biệt qua khảo sát ở ba tỉnh Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh) giai đoạn 2000-2012, và đề xuất các phương hướng, giải pháp tăng cường vai trò này đến năm 2020. Luận án tập trung vào vai trò của Nhà nước trong xây dựng luật pháp, cơ chế chính sách, phối hợp chính sách và tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát hệ thống ASXH, bao gồm cả các hình thức đóng-hưởng và không đóng góp.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, hệ thống ASXH đối với nông dân còn mới hình thành, chưa đồng bộ, với mức độ bao phủ và tác động thấp. Các hạn chế được chỉ ra bao gồm quy định chưa phù hợp với khả năng đóng góp của nông dân, thiếu bình đẳng, thu nhập nông dân thấp, nguồn tài chính hỗ trợ còn hạn hẹp, năng lực quản lý yếu kém và nhận thức xã hội còn hạn chế.
Để tăng cường vai trò của Nhà nước, luận án đề xuất các giải pháp như: đẩy mạnh sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân; tăng cường hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước cho BHYTTN và TGXH; nghiên cứu đổi mới tổ chức quản lý ASXH theo nguyên tắc đóng-hưởng tự nguyện; tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ ASXH; và nâng cao nhận thức của nông dân về lợi ích của việc tham gia các chương trình ASXH. Luận án nhấn mạnh việc hoàn thiện hệ thống luật pháp, bổ sung chế độ hưởng bình đẳng, điều chỉnh căn cứ đóng BHXHTN theo thu nhập trung bình vùng, và phối hợp tốt hơn các chính sách kinh tế-xã hội khác với ASXH.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Lý do lựa chọn đề tài
- 2. Mục tiêu nghiên cứu của Luận án
- 2.1. Mục tiêu chung
- 2.2. Mục tiêu cụ thể
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Những đóng góp của Luận án
- 5. Kết cấu Luận án
- Chương 1 TỔNG QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
- 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
- 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
- 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
- 1.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 1.2.1. Cách tiếp cận
- 1.2.2. Mô hình nghiên cứu
- 1.2.2.1. Nội dung vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 1.2.2.2. Các nhân tố đảm bảo vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 1.2.2.3. Các tiêu chí đánh giá vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu
- 1.2.3.1. Phương pháp định tính
- 1.2.3.2. Phương pháp định lượng
- 1.2.3.3. Phương pháp xử lý dữ liệu
- Chương 2 VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
- 2.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
- 2.1.1. Khái niệm và sự cần thiết của an sinh xã hội
- 2.1.1.1. Khái niệm về an sinh xã hội
- 2.1.1.2. Sự cần thiết của an sinh xã hội
- 2.1.2. Khái niệm và đặc điểm của an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.1.2.1. Khái niệm về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.1.2.2. Những đặc điểm cơ bản của an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.1.3. Vai trò của an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.2. BẢN CHẤT, NỘI DUNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
- 2.2.1. Bản chất và tầm quan trọng của vai trò nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.2.1.1. Bản chất vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.2.1.2. Tầm quan trọng của vai trò nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.2.2. Nội dung vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.2.3. Nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 2.3. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
- Chương 3 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- 3.1. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- 3.1.1. Nhà nước xây dựng và hoàn thiện môi trường luật pháp, thể chế chính sách để nông dân tham gia vào an sinh xã hội
- 3.1.1.1. Nhà nước xây dựng và hoàn thiện môi trường luật pháp, thể chế chính sách để nông dân tham gia vào an sinh xã hội theo nguyên tắc đóng - hưởng
- 3.1.1.2. Nhà nước xây dựng và hoàn thiện môi trường luật pháp, thể chế chính sách để nông dân tham gia an sinh xã hội không dựa trên nguyên tắc đóng góp
- 3.1.2. Nhà nước phối hợp thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với nông dân với các chính sách kinh tế - xã hội khác
- 3.1.3. Nhà nước xây dựng mô hình tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát về an sinh xã hội nói chung, đối với nông dân nói riêng
- 3.1.4. Kết quả tham gia của nông dân vào hệ thống an sinh xã hội hiện nay
- 3.1.4.1. Sự tham gia của nông dân vào an sinh xã hội theo nguyên tắc đóng - hưởng
- 3.1.4.2. Sự tham gia của nông dân vào an sinh xã hội không dựa trên nguyên tắc đóng góp
- 3.2. ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
- 3.2.1. Thành tựu và hạn chế vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân Việt Nam hiện nay
- 3.2.1.1. Những thành tựu và hạn chế trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp, chính sách an sinh xã hội đối với nông dân
- 3.2.1.2. Những thành tựu và hạn chế về vai trò của Nhà nước trong việc phối hợp chính sách an sinh xã hội với các chính sách kinh tế - xã hội khác
- 3.2.1.3. Những thành tựu và hạn chế về vai trò của Nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát thực thi chính sách an sinh xã hội đối với nông dân
- 3.2.2. Nguyên nhân hạn chế vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 3.2.2.1. An sinh xã hội đối với nông dân còn là mô hình mới, nên các quan điểm, chủ trương còn chưa theo kịp với thực tiễn
- 3.2.2.2. Thu nhập của nông dân thấp, khó có khả năng tham gia an sinh xã hội theo nguyên tắc đóng - hưởng
- 3.2.2.3. Nguồn tài chính của Nhà nước và nguồn huy động từ cộng đồng để hỗ trợ an sinh xã hội không theo nguyên tắc đóng - hưởng đối với nông dân còn hạn hẹp
- 3.2.2.4. Năng lực tổ chức quản lý an sinh xã hội đối với nông dân còn nhiều bất cập
- 3.2.3.5. Nhận thức xã hội về an sinh xã hội đối với nông dân và công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về an sinh xã hội đến người dân còn hạn chế
- Chương 4 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN VIỆT NAM NHỮNG NĂM TỚI
- 4.1. BỐI CẢNH TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN VIỆT NAM NHỮNG NĂM TỚI
- 4.1.1. Bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước tác động đến tăng cường vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân những năm tới
- 4.1.1.1. Cơ cấu ngành nghề trong khu vực nông thôn
- 4.1.1.2. Về dân số và lao động nông thôn những năm tới
- 4.1.1.3. Thu nhập, tiêu dùng, tích lũy và đời sống của người dân nông thôn
- 4.1.2. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân
- 4.2. PHƯƠNG HƯỚNG TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN NHỮNG NĂM TỚI
- 4.2.1. Tăng cường thu hút sự tham gia của nông dân vào an sinh xã hội
- 4.2.1.1. An sinh xã hội theo nguyên tắc đóng - hưởng
- 4.2.1.2. Đối với an sinh xã hội không dựa vào đóng góp đối với nông dân
- 4.2.2. Phương hướng tăng cường vai trò của Nhà nước về an sinh xã hội đối với nông dân ở nước ta những năm tới
- 4.2.2.1. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống luật pháp, chế độ và chính sách về an sinh xã hội đối với nông dân
- 4.2.2.2 Tăng cường sự phối hợp các chính sách kinh tế - xã hội với hệ thống chính sách an sinh xã hội đối với nông dân
- 4.2.2.3. Hoàn thiện công tác tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát thực hiện hệ thống chính sách an sinh xã hội đối với nông dân
- 4.3. GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN VIỆT NAM NHỮNG NĂM TỚI
- 4.3.1. Đẩy mạnh sản xuất, tăng nguồn thu, nâng cao thu nhập của nông dân
- 4.3.2. Tăng cường hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước để nông dân tham gia vào hệ thống an sinh xã hội mạnh hơn
- 4.3.3. Nghiên cứu đổi mới tổ chức quản lý an sinh xã hội theo nguyên tắc đóng - hưởng đối với nông dân
- 4.2.4. Tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác an sinh xã hội
- 4.2.5. Nâng cao nhận thức cho người nông dân về lợi ích của việc tham gia các chương trình an sinh xã hội
- KẾT LUẬN