Tên luận án:
VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG TRƯNG BÀY BẢO TÀNG (Từ thực tiễn Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam)
Ngành:
Quản lý văn hóa (Mã số: 9229042)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Vai trò của cộng đồng trong hoạt động trưng bày bảo tàng (Từ thực tiễn Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam)" của Lý Thị Ngọc Dung tập trung nghiên cứu xu thế toàn cầu về bảo tồn và phát triển di sản dựa vào cộng đồng, coi cộng đồng là đối tác quan trọng trong các hoạt động bảo tàng. Luận án nhấn mạnh rằng cộng đồng là nguồn cung cấp đề tài vô tận, nắm giữ lịch sử và ký ức, đồng thời có vai trò quyết định trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.
Mục tiêu nghiên cứu là xem xét vai trò của cộng đồng trong hoạt động trưng bày tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (DTHVN), phân tích các mức độ tham gia, thuận lợi, khó khăn và tính ưu việt của hình thức này. Từ đó, đề xuất kinh nghiệm áp dụng rộng rãi cho các bảo tàng khác ở Việt Nam. Các nhiệm vụ chính bao gồm trình bày cơ sở lý luận về vai trò bảo tàng trong bảo tồn di sản, mối quan hệ bảo tàng - cộng đồng, nghiên cứu xu hướng hợp tác bảo tồn di sản vật thể và phi vật thể, cũng như phát triển các sưu tập và trưng bày gắn với cộng đồng.
Giả thuyết nghiên cứu khẳng định sự hợp tác với cộng đồng trong trưng bày và giới thiệu di sản văn hóa là yếu tố quyết định sự phát triển của bảo tàng, và sự tham gia của cộng đồng chủ thể văn hóa có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy di sản của chính họ. Luận án so sánh trưng bày truyền thống (tập trung kiến thức khoa học, hướng dẫn định sẵn) với trưng bày có sự tham gia của cộng đồng (tập trung câu chuyện, kinh nghiệm, khuyến khích đối thoại đa chiều, mở ra nhiều quan điểm).
Luận án đóng góp bằng việc hệ thống hóa quan niệm và cách thức trưng bày tại Bảo tàng DTHVN, khơi dậy phương thức hoạt động gắn với cộng đồng, đồng thời nêu bật kinh nghiệm áp dụng cho các bảo tàng khác. Một nhận định mới là việc truyền dạy và bảo tồn di sản văn hóa có thể được thực hiện ngay tại bảo tàng, không chỉ tại nơi cộng đồng sinh sống.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc gắn kết cộng đồng trong hoạt động bảo tàng mang lại nhiều lợi thế như quyền quyết định, quyền sở hữu, nâng cao năng lực và nhận thức về di sản. Bảo tàng DTHVN đã thực hiện nhiều hình thức trưng bày thường xuyên và nhất thời có sự tham gia của cộng đồng, từ chia sẻ thông tin, tư vấn, chỉnh lý đến cùng thực hiện các dự án như "Vườn kiến trúc" hay các dự án Photovoice. Tuy nhiên, vẫn còn thách thức về việc tiếp cận đối tượng rộng hơn, đảm bảo giá trị di sản được hiểu chính xác và cần sự nhạy bén, linh hoạt từ phía bảo tàng. Luận án đề xuất các giải pháp toàn diện để nâng cao vai trò của cộng đồng, bao gồm việc tăng cường cơ sở pháp lý, chính sách đãi ngộ, nâng cao chuyên môn cán bộ, và phát triển các hoạt động liên kết, giáo dục, dịch vụ văn hóa.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Câu hỏi nghiên cứu
- 6. Giả thuyết nghiên cứu
- 7. Đóng góp của luận án
- 8. Cấu trúc của Luận án
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, QUAN ĐIỂM VÀ CÁCH TIẾP CẬN CỦA LUẬN ÁN
- 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1.1 Nghiên cứu về trưng bày bảo tàng
- 1.1.2 Nghiên cứu về vai trò của cộng đồng trong hoạt động bảo tàng
- 1.1.3 Nghiên cứu về bảo tàng, cộng đồng và nhà quản lý
- 1.1.4 Các nghiên cứu tiếp cận theo lý thuyết: tham gia và trao quyền
- 1.1.5 Những vấn đề còn bỏ ngỏ
- 1.2 Cơ sở lý thuyết tiếp cận
- 1.2.1 Một số khái niệm cơ bản
- 1.2.2 Lý thuyết tiếp cận
- 1.2.3 Khung lý thuyết phân tích luận án
- 1.3 Khái quát về Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
- 1.3.1. Quan niệm và cách thức hoạt động của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
- 1.3.2 Chức năng và nhiệm vụ
- 1.3.3 Đội ngũ cán bộ nghiên cứu, sưu tầm của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam và cách tiếp cận cộng đồng.
- Tiểu kết Chương 1
Chương 2: VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG TRƯNG BÀY THƯỜNG XUYÊN
- 2.1 Xây dựng trưng bày từ thông tin cộng đồng chia sẻ
- 2.1.1 Nghiên cứu sưu tầm
- 2.1.2 Thiết kế không gian kiến trúc từ đặc trưng văn hoá cộng đồng
- 2.1.3 Xây dựng không gian trưng bày gắn với câu chuyện văn hoá cộng đồng
- 2.2 Cộng đồng tư vấn và chỉnh lý nội dung trưng bày
- 2.3 Cộng đồng cùng thực hiện trưng bày “Vườn kiến trúc”
- Tiểu kết Chương 2
Chương 3: VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG TRƯNG BÀY NHẤT THỜI
- 3.1 Quan điểm thực hiện trưng bày nhất thời tại Bảo tàng DTHVN
- 3.1.1 Mục tiêu các trưng bày nhất thời
- 3.1.2 Các nhóm đề tài tiềm năng
- 3.2 Quá trình phát triển các dự án trưng bày nhất thời
- 3.3 Cộng đồng giới thiệu di sản văn hoá phi vật thể tại bảo tàng
- 3.4 Bảo tàng hỗ trợ cộng đồng chủ động thực hiện các dự án trưng bày
- Tiểu kết Chương 3
Chương 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG TRƯNG BÀY BẢO TÀNG
- 4.1 Đánh giá vai trò của cộng đồng trong hoạt động trưng bày tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
- 4.1.1 Đánh giá theo phân tích SWOT
- 4.1.2 Đánh giá hiệu quả trưng bày qua thông tin phản hồi của cộng đồng và công chúng
- 4.2 Một số kinh nghiệm Quốc tế
- 4.2.1 Mô hình “bảo tàng lớn dẫn bảo tàng nhỏ” tại Đài Loan
- 4.2.2 Bảo tàng Châu Á Wing Luke WLAM ở Seattle, Washington
- 4.3 Nhìn nhận sự tham gia của cộng đồng tại một số Bảo tàng ở Việt Nam
- 4.3.1 Nội dung quản lý và hoạt động có sự tham gia của cộng đồng tại một số trường hợp lựa chọn
- 4.3.2 Một số nhận xét về sự tương quan giữa nội dung quản lý và vai trò của cộng đồng trong các dự án trưng bày bảo tàng
- 4.4 Giải pháp đề xuất nhằm nâng cao vai trò của cộng đồng trong hoạt động trưng bày
- Tiểu kết Chương 4
KẾT LUẬN