ƯỚC LƯỢNG TUỔI NGƯỜI VIỆT DỰA VÀO THÀNH PHẦN AXIT ASPARTIC NGÀ RĂNG VÀ SỰ TĂNG TRƯỞNG XÊ MĂNG CHÂN RĂNG
RĂNG HÀM MẶT
Luận án “Ước lượng tuổi người Việt dựa vào thành phần axit aspartic ngà răng và sự tăng trưởng xê măng chân răng” của Lê Huỳnh Thiên Ân tập trung vào việc phát triển và đánh giá các phương pháp ước lượng tuổi ở người Việt, một khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực pháp y. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc xác định tuổi để nhận dạng cá thể là cần thiết, đặc biệt khi xác chết bị thoái hóa biến chất. So với xương, răng ít bị ảnh hưởng hơn trong quá trình bảo tồn và phân hủy, mang lại nhiều ưu điểm trong pháp y. Các phương pháp ước lượng tuổi răng dựa vào sự phát triển chỉ hiệu quả ở giai đoạn đang phát triển, trong khi các phương pháp dựa vào khảo sát mô học và phản ứng sinh hóa (như tăng trưởng xê măng chân răng và triệt quang hóa axit aspartic trong ngà răng) có thể áp dụng cho mọi độ tuổi và ít bị ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan.
Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá phương pháp ước lượng tuổi người Việt dựa vào thành phần axit aspartic trong ngà răng và sự tăng trưởng của xê măng chân răng. Các mục tiêu chuyên biệt bao gồm: ước lượng tuổi dựa vào thành phần axit aspartic ngà răng của răng cối nhỏ thứ nhất theo công thức Ohtani (2003) và đánh giá sự phù hợp; xây dựng phương trình hồi quy mới để ước lượng tuổi người Việt dựa vào thành phần axit aspartic trong ngà răng; ước lượng tuổi dựa vào sự tăng trưởng của lớp xê măng chân răng răng cối nhỏ thứ nhất; và so sánh độ sai lệch giữa hai phương pháp này.
Nghiên cứu được thực hiện trên 160 răng cối nhỏ thứ nhất của người Việt, dân tộc Kinh, thu thập tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2015 đến 2019. Mẫu được chia thành hai nhóm độc lập: 80 răng cho phương pháp ước lượng tuổi dựa vào axit aspartic ngà răng (AAR) và 80 răng cho phương pháp dựa vào sự tăng trưởng xê măng chân răng (TCA). Quy trình xử lý mẫu cho nhóm AAR bao gồm cắt dọc, mài bỏ men/xê măng, nghiền thành bột và xử lý bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để tính tỷ lệ D/L axit aspartic. Đối với nhóm TCA, mẫu được cố định, khử khoáng, cắt lát ngang và quan sát dưới kính hiển vi để đếm số vòng xê măng.
Kết quả cho thấy, công thức Ohtani (2003) không phù hợp với người Việt, với sai lệch trung bình rất cao (26,9 ± 26,0 năm). Nghiên cứu đã xây dựng thành công phương trình hồi quy tuyến tính mới để ước lượng tuổi người Việt dựa vào tỉ lệ axit aspartic D/L của ngà răng cối nhỏ thứ nhất: Y = 334,68 In((1 + D/L)/(1 - D/L)) + 0,91, với hệ số tương quan cao (r = 0,933). Đối với phương pháp TCA, tuổi lúc nhổ cũng có tương quan cao với sự kết vòng xê măng chân răng (r = 0,911).
Khi so sánh hai phương pháp, phương pháp AAR khách quan hơn nhưng phụ thuộc nhiều vào phương tiện kỹ thuật, trong khi phương pháp TCA dễ thực hiện hơn. Ở độ tuổi dưới 40, ước lượng tuổi dựa vào TCA ít sai lệch hơn AAR; ngược lại, ở độ tuổi trên 40, AAR chính xác hơn. Tuy nhiên, đánh giá chung ở tất cả các độ tuổi, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai phương pháp. Đây là nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam ước lượng tuổi pháp y dựa vào phân tích mô học răng, cung cấp phương pháp khách quan và áp dụng cho độ tuổi bất kỳ.