Truyện ngắn nữ Việt Nam 2000 - 2015 từ góc nhìn phê bình văn học nữ quyền
Văn học Việt Nam
Luận án "Truyện ngắn nữ Việt Nam 2000 - 2015 từ góc nhìn phê bình văn học nữ quyền" của Lê Thị Thanh Xuân nghiên cứu một giai đoạn quan trọng của văn học Việt Nam, khi phong trào nữ quyền đã xuất hiện từ lâu trong đời sống xã hội và văn học. Luận án đặt ra vấn đề vận dụng phê bình văn học nữ quyền (feminist literary criticism) để phân tích truyện ngắn nữ hiện đại Việt Nam, một lĩnh vực còn ít được nghiên cứu chuyên sâu.
Đối tượng nghiên cứu chính là các tác phẩm truyện ngắn nữ tiêu biểu giai đoạn 2000 - 2015 của các tác giả như Lê Minh Khuê, Nguyễn Ngọc Tư, Y Ban, Võ Thị Xuân Hà, Trần Thùy Mai, Nguyễn Thị Thu Huệ, Đỗ Hoàng Diệu, Mai Thy, Lê Thị Hoài Nam, Ngân Hoa, Quế Hương, Đỗ Bích Thúy, Hà Thị Cẩm Anh, Bùi Như Lan, Nguyễn Thị Anh Thư. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào những bình diện nổi bật về nội dung và hình thức của các tác phẩm này, đồng thời mở rộng so sánh với truyện ngắn nữ trước năm 2000 và sau năm 2015 để thấy sự cách tân và vị thế của chúng trong tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam. Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như so sánh, đối chiếu, cấu trúc, hệ thống, loại hình học và thi pháp học.
Mục đích của luận án là nghiên cứu đặc điểm bản chất về nội dung và hình thức tác phẩm phản ánh ý thức phái tính và âm hưởng nữ quyền mạnh mẽ, cũng như đặc điểm của lối viết nữ khi thể hiện các chủ đề giới. Nhiệm vụ bao gồm kế thừa lý thuyết nữ quyền, đi sâu nghiên cứu lối viết nữ qua đặc trưng thể loại, và xác lập vị thế, đóng góp của từng nhà văn nữ trong việc thể hiện ý thức phái tính và âm hưởng nữ quyền hiện đại.
Luận án đóng góp bằng cách hệ thống và lý giải chuyên sâu các vấn đề nữ quyền trong văn hóa và văn học, đặc biệt là truyện ngắn nữ Việt Nam 2000 - 2015, khẳng định ý thức phái tính và âm hưởng nữ quyền là hệ quả tất yếu của xu hướng bình đẳng hóa, dân chủ hóa. Nghiên cứu thực tiễn sáng tác giai đoạn này cho thấy sự cách tân về nội dung và hình thức, góp phần phát huy dòng văn học nữ quyền. Kết quả cho thấy truyện ngắn nữ Việt Nam từ 2000-2015 đã đạt nhiều thành tựu rực rỡ, thể hiện sự đa dạng về chủ đề, hình tượng người phụ nữ kiên định, dám bứt phá, cùng các ẩn ức tính dục và khát vọng hạnh phúc. Các cây bút nữ đã tạo nên một thế giới nhân vật phong phú, từ tranh đấu cho quyền sống, quyền tự do, thiên tính làm mẹ, khát vọng tình yêu, đến bản năng tính dục, nhu cầu giải phóng tính dục, cảm quan sinh thái và ý thức giải phóng bản thân, góp phần tạo nên một diện mạo mới mẻ cho văn học nước nhà với lối viết nữ độc đáo, giàu tính nhân văn và hơi thở thời đại.