Luận án Vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành: trường hợp ngành dệt may và đồ gỗ

Tên luận án:

VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỤM LIÊN KẾT NGÀNH Ở VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP NGÀNH DỆT MAY VÀ ĐỒ GỖ

Ngành:

Quản lý Kinh tế (Mã số: 931.01.10)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu sâu sắc về vai trò của Nhà nước trong quá trình hình thành và phát triển Cụm liên kết ngành (CLKN) tại Việt Nam, tập trung vào trường hợp ngành dệt may và đồ gỗ. Sự cần thiết của đề tài xuất phát từ việc Nhà nước Việt Nam ngày càng quan tâm đến phát triển CLKN thông qua các chuỗi giá trị lớn, đồng thời nhận thấy nhu cầu nghiên cứu đầy đủ về vai trò trực tiếp của Nhà nước trên ba giác độ: nhà quản lý, nhà đầu tư và nhà kết nối trung gian.

Về mặt khoa học, luận án chỉ ra rằng CLKN hình thành như một ngoại ứng của quá trình phát triển năng lực cạnh tranh, dựa trên mô hình Kim cương của Michael Porter. Luận án phân tích vai trò của Nhà nước thành ba trụ cột chính, đồng thời xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể cho từng vai trò. Về thực tiễn, nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở cho các cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách kinh tế trong việc xây dựng chính sách, cơ chế hỗ trợ phát triển CLKN, góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng suất nền kinh tế.

Mục tiêu tổng quát của luận án là làm rõ lý luận và thực trạng về vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển CLKN ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng vai trò của Nhà nước qua nghiên cứu điển hình ngành dệt may và đồ gỗ, và đề xuất phương hướng, giải pháp thúc đẩy CLKN đến năm 2030. Luận án tập trung nghiên cứu vai trò của Nhà nước ở cả cấp trung ương và địa phương, với phạm vi không gian là toàn quốc và nghiên cứu sâu tại KCN Phố Nối (Hưng Yên) cho dệt may và làng nghề Thượng Mạo (Hà Đông) cho đồ gỗ, trong giai đoạn từ 2010 đến 2030.

Kết quả nghiên cứu cho thấy CLKN gắn bó mật thiết với lợi thế cạnh tranh quốc gia, và Nhà nước có vai trò tác động đến tất cả các nhân tố trong mô hình kim cương. Luận án đã đánh giá thực trạng tiềm năng CLKN ở Việt Nam, đặc biệt là hai ngành dệt may và đồ gỗ, đồng thời tổng hợp và phân tích các văn bản chính sách liên quan. Những hạn chế trong vai trò của Nhà nước được chỉ ra bao gồm thiếu khung khổ pháp luật riêng, chính sách chưa đồng bộ, và năng lực triển khai còn hạn chế. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp toàn diện để hoàn thiện vai trò Nhà nước đến năm 2030, tập trung vào nâng cao năng lực nội tại, xác định chuỗi giá trị tiềm năng, và tăng cường vai trò của chính quyền địa phương, với các giải pháp cụ thể cho từng vai trò quản lý, đầu tư và trung gian kết nối cho cả hai ngành dệt may và đồ gỗ.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Sự cần thiết của đề tài, luận án
  • 2. Những điểm mới của luận án
  • 3. Kết cấu của luận án.

• CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ VAI TRÒ NHÀ NƯỚC TRONG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CLKN

  • 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến vai trò Nhà nước trong hình thành và phát triển CLKN
    • 1.1.1 Tổng quan các công trình về nội dung nghiên cứu.
    • 1.1.2 Tổng quan các công trình về phương pháp nghiên cứu
    • 1.1.3 Tổng quan các công trình về phạm vi không gian, thời gian và phương pháp nghiên cứu
    • 1.1.4 Khoảng trống và những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết
  • 1.2. Hướng nghiên cứu của luận án
    • 1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu của luận án
    • 1.2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận án
    • 1.2.3 Câu hỏi nghiên cứu
    • 1.2.4 Cách tiếp cận và khung phân tích
    • 1.2.5. Phương pháp nghiên cứu

• CHƯƠNG 2 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỤM LIÊN KẾT NGÀNH

  • 2.1. Cơ sở lý luận về hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.1.1 Các khái niệm
    • 2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của cụm liên kết ngành
  • 2.2 Cơ sở lý luận về Vai trò Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.2.1 Một số lý luận về vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.2.2 Các vai trò chủ đạo của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.2.3 Các tiêu chí đánh giá vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
  • 2.3 Kinh nghiệm của Trung Quốc và Nhật Bản trong việc xác định và phát huy vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 2.3.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc
    • 2.3.2 Kinh nghiệm của Nhật Bản
    • 2.3.3 Một số bài học cho việc hoàn thiện vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ở Việt Nam.

• CHƯƠNG 3 - THỰC TRẠNG VAI TRÒ NHÀ NƯỚC TRONG HÌNH THÀNH PHÁT TRIỂN CỤM LIÊN KẾT NGÀNH: TRƯỜNG HỢP NGÀNH DỆT MAY VÀ ĐỒ GỖ

  • 3.1 Khái quát thực trạng hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ở Việt Nam
    • 3.1.1 Khái quát thực trạng hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ở Việt Nam
    • 3.1.2 Thực trạng tiềm năng hình thành và phát triển cụm liên kết ngành dệt may và đồ gỗ
  • 3.2 Thực trạng vai trò Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ở Việt Nam: Trường hợp ngành dệt may và đồ gỗ
    • 3.2.1 Vai trò nhà quản lý
    • 3.2.2 Vai trò nhà đầu tư
    • 3.2.3 Vai trò nhà trung gian kết nối
  • 3.3 Đánh giá chung về vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 3.3.1 Những kết quả đạt được.
    • 3.3.2 Những tồn tại hạn chế
    • 3.3.3 Nguyên nhân của những bất cập, hạn chế

• CHƯƠNG 4 - PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM THÚC ĐẨY HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỤM LIÊN KẾT NGÀNH ĐẾN NĂM 2030

  • 4.1. Bối cảnh, quan điểm và phương hướng hoàn thiện vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành đến năm 2030
    • 4.1.1 Bối cảnh liên quan đến hoàn thiện vai trò của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành đến năm 2030
    • 4.1.2 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện vai trò của Nhà nước nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ở Việt Nam
  • 4.2. Giải pháp hoàn thiện vai trò Nhà nước nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển cụm liên kết ngành đến năm 2030
    • 4.2.1 Giải pháp hoàn thiện vai trò nhà quản lý của Nhà nước trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 4.2.2 Giải pháp hoàn thiện vai trò nhà đầu tư trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
    • 4.2.3 Giải pháp hoàn thiện vai trò nhà trung gian kết nối trong hình thành và phát triển cụm liên kết ngành
  • 4.3 Nhóm giải pháp hoàn thiện vai trò của Nhà nước nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển cụm liên kết ngành dệt may và cụm làng nghề đồ gỗ
    • 4.3.1 Nhóm giải pháp hoàn thiện vai trò Nhà nước nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển cụm liên kết ngành dệt may
    • 4.3.2 Nhóm giải pháp hoàn thiện vai trò Nhà nước nhằm thúc đẩy hình thành và phát triển cụm liên kết ngành làng nghề đồ gỗ

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Một số hạn chế của luận án
  • 3. Kiến nghị định hướng nghiên cứu tiếp theo