Luận án Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về trách nhiệm xã hội (TNXH) của doanh nghiệp (DN) trong việc bảo đảm quyền con người (QCN) tại Việt Nam hiện nay, xuất phát từ thực trạng các hiện tượng tiêu cực liên quan đến hoạt động của DN gây ảnh hưởng đến QCN và nhận thức chưa đầy đủ về TNXH của DN. Mục đích tổng quát của luận án là xây dựng cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý, tăng cường TNXH của DN trong bảo đảm QCN.

Nghiên cứu làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận cơ bản về TNXH của DN trong bảo đảm QCN, bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, nội dung, tiêu chí nhận diện và khung pháp lý điều chỉnh. Luận án đặc biệt nhấn mạnh TNXH của DN là cam kết tự nguyện và nghĩa vụ hành động thực tế trong việc tôn trọng QCN, tránh gây ra hoặc giảm thiểu các tác động tiêu cực, góp phần phát triển bền vững. TNXH này mang tính chủ động, hướng tới mục tiêu kép là lợi nhuận và thúc đẩy QCN, gắn với quyền lao động và môi trường, đồng thời có cả tính pháp lý và đạo đức.

Luận án phân tích thực trạng pháp luật và việc thực thi pháp luật về TNXH của DN trong bảo đảm QCN ở Việt Nam, tập trung vào hai lĩnh vực chủ đạo là lao động và môi trường. Kết quả cho thấy pháp luật Việt Nam đã có những quy định về TNXH của DN, nhưng việc thực hiện còn nhiều hạn chế, bất cập do nhận thức chưa đầy đủ của doanh nghiệp, thiếu nguồn tài chính và kỹ thuật, sự chồng chéo trong các quy định pháp luật và cơ chế giám sát chưa hoàn thiện. Luận án cũng chỉ ra rằng việc thực hiện TNXH ở Việt Nam đôi khi vẫn bị xem là hành động từ thiện, trong khi bản chất của TNXH là sự cân bằng giữa yêu cầu kinh tế, môi trường và xã hội, mang lại lợi ích bền vững cho DN và xã hội.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường TNXH của DN trong việc bảo đảm QCN ở Việt Nam. Các giải pháp chung bao gồm hoàn thiện khung khổ pháp luật, nâng cao hiệu lực thực thi, khuyến khích DN xây dựng quy tắc ứng xử, nâng cao nhận thức các chủ thể liên quan, lồng ghép TNXH vào chiến lược quốc gia và hỗ trợ các thiết chế thúc đẩy thực hiện. Các giải pháp cụ thể được đưa ra nhằm khắc phục hạn chế trong lĩnh vực lao động (thanh tra, công đoàn, tham vấn, thương lượng tập thể, khiếu nại) và môi trường (cơ chế quản lý nhà nước, quy định về xả thải, thanh tra, giải quyết khiếu nại).

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 4.1. Phương pháp luận
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Đóng góp mới của Luận án
• 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
• 7. Kết cấu của Luận án
• Chương 1
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu đề tài luận án
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu những vấn đề lý luận của luận án
• 1.1.1.1. Nghiên cứu về khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.1.1.2. Nghiên cứu về những tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm quốc gia về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 1.1.1.3. Tình hình nghiên cứu các kinh nghiệm quốc gia về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu thực trạng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu đề xuất các giải pháp về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu, luận án có thể và cần phải kế thừa
• 1.2.2. Những vấn đề còn tranh luận hoặc chưa đặt ra nghiên cứu, luận án cần triển khai nghiên cứu
• 1.3. Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu về đề tài luận án
• 1.3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• Chương 2
• NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.1.1. Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.1.1.1. Trách nhiệm xã hội
• 2.1.1.2. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 2.1.1.3. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.1.2. Đặc điểm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.1.2.1. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người là loại trách nhiệm mang tính chủ động, tích cực
• 2.1.2.2. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người hướng tới mục tiêu kép: vừa đảm bảo lợi nhuận trong hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp vừa thúc đẩy, bảo đảm các quyền con người trong lao động và tiêu dùng, phát triển bền vững xã hội
• 2.1.2.3. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người gắn với hai nhóm quyền quan trọng và đặc thù: nhóm quyền lao động và nhóm quyền về môi trường
• 2.1.2.4. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người vừa mang tính pháp lý vừa mang tính đạo đức
• 2.1.2.5. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người thuộc về các loại hình doanh nghiệp, cả doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.
• 2.1.3. Vai trò trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.1.3.1. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người góp phần hiện thực hoá các quyền cơ bản của con người.
• 2.1.3.2. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người góp phần khắc phục tình trạng phân hoá xã hội, đảm bảo công bằng xã hội, phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp của xã hội.
• 2.1.3.3. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người góp phần trật tự hoá các quan hệ kinh tế, khắc phục tình trạng cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động của các doanh nghiệp, mang lại lợi ích kinh tế bền vững cho doanh nghiệp
• 2.1.3.4. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người góp phần vào việc tuân thủ pháp luật quốc gia và các tiêu chuẩn pháp luật quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập và hài hoà hoà pháp luật.
• 2.2. Tiêu chí đánh giá trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.3. Điều chỉnh pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.3.1. Nội dung điều chỉnh pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.3.1.1. Phạm vi và đối tượng điều chỉnh về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người
• 2.3.1.2. Các nguyên tắc thực thi trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người
• 2.3.1.3. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong việc thực hiện trách nhiệm bảo đảm quyền con người
• 2.3.2. Hình thức điều chỉnh pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 2.4.1. Nhận thức của các chủ thể, trước hết là nhận thức của các doanh nghiệp
• 2.4.2. Mức độ hoàn thiện của pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia
• 2.4.3. Yếu tố kinh tế - xã hội
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• Chương 3
• THỰC TRẠNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1.Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực lao động và môi trường ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1.1. Thực trạng pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực môi trường ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.1. Thực trạng pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực môi trường ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực môi trường ở Việt Nam hiện nay
• 3.3. Đánh giá chung về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
• 3.3.1. Ưu điểm và nguyên nhân
• 3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.3.2.1. Hạn chế
• 3.3.2.2. Nguyên nhân của hạn chế
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• Chương 4
• QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền ở Việt Nam hiện nay
• 4.1.1. Tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay cần thúc đẩy tính tự giác của doanh nghiệp, nhưng cần chú ý đặc biệt đến nội dung pháp lý
• 4.1.2. Tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay cần gắn kết với các tiêu chuẩn và cơ chế quốc tế về quyền con người trong hoạt động kinh doanh
• 4.1.3. Tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay cần gắn liền với việc nâng cao ý thức bảo vệ quyền của cộng đồng, cơ chế giám sát, kiểm tra, thanh tra cũng như cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo vi phạm nhân quyền của các doanh nghiệp
• 4.2. Giải pháp tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay
• 4.2.1.Các giải pháp chung
• 4.2.1.1.Hoàn thiện khung khổ pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 4.2.1.2.Nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 4.2.1.3.Khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng hoặc áp dụng các bộ quy tắc ứng xử cụ thể hoá trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 4.2.1.4.Nâng cao nhận thức, ý thức của các chủ thể liên quan việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người
• 4.2.1.5. Lồng ghép việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người vào việc xây dựng, thực hiện các chiến lược, chương trình quốc gia có liên quan
• 4.2.1.6. Hỗ trợ các thiết chế và hoạt động thúc đẩy việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người gia Việt Nam trên thương trường quốc tế.
• 4.2.2. Một số giải pháp cụ thể nhằm tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm QCN trong lĩnh vực lao động và môi trường
• 4.2.2.1. Giải pháp tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm QCN trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 4.2.2.2. Giải pháp tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền con người trong lĩnh vực môi trường ở Việt Nam hiện nay
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN