TỔNG HỢP VÀ THỬ NGHIỆM HOẠT TÍNH SINH HỌC MỘT SỐ DẪN XUẤT MỚI CỦA SULFONAMIDE VÀ SULFONYLUREA
Hóa Hữu cơ (Mã số: 9 44 0114)
Tài liệu này là bản tóm tắt luận án tiến sĩ hóa học, tập trung vào việc tổng hợp và thử nghiệm hoạt tính sinh học của một số dẫn xuất mới của sulfonamide và sulfonylurea.
Luận án bắt đầu bằng việc nhấn mạnh tính cấp thiết của nghiên cứu do tình trạng kháng thuốc kháng sinh ngày càng gia tăng. Sulfonamide được coi là tiền chất thiết yếu trong ngành Dược, với nhiều hoạt tính sinh học như kháng khuẩn, kháng nấm, kháng viêm và gây độc tế bào ung thư. Cơ chế hoạt động của sulfonamide trong tế bào vi khuẩn là ức chế cạnh tranh enzyme dihydropteroate synthase, ngăn chặn quá trình tổng hợp folate. Các hợp chất sulfonylurea cũng thể hiện nhiều hoạt tính sinh học đa dạng như chống ung thư, lợi tiểu, chống viêm, chống sốt rét và chống nhiễm trùng. Đặc biệt, các hợp chất chứa dị vòng pyrazole đang thu hút sự quan tâm lớn do hoạt tính sinh học đa dạng của chúng.
Mục tiêu của đề tài là tổng hợp các dẫn xuất mới của sulfonamide và sulfonylurea chứa khung pyrazole, khung thiazolidine-4-one và tiến hành thử nghiệm các hoạt tính sinh học của chúng. Nội dung chính của luận án bao gồm việc tổng hợp dẫn xuất sulfonamide chứa khung pyrazole từ sulfanilamide qua trung gian chalcone và 4-hydrazinylbenzenesulfonamide; tổng hợp dẫn xuất sulfonamide chứa khung thiazolidine-4-one từ sulfanilamide qua trung gian phenylhydrazone và 4-hydrazinylbenzene sulfonamide; và tổng hợp các sulfonylurea từ dẫn xuất sulfonamide chứa khung pyrazole và dẫn xuất aryl isocyante. Cuối cùng, luận án tiến hành thử nghiệm hoạt tính kháng nấm, kháng khuẩn, kháng viêm và độc tính tế bào của các hợp chất đã tổng hợp.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc tổng hợp thành công 85 hợp chất, trong đó có 32 dẫn xuất mới, và ứng dụng kỹ thuật vi sóng để cải tiến hiệu suất và rút ngắn thời gian phản ứng. Kết quả thử nghiệm hoạt tính sinh học cho thấy các dẫn xuất sulfonamide, đặc biệt là những dẫn xuất chứa khung pyrazole, có tiềm năng kháng viêm tốt. Các hợp chất D4b, D12b và D22b thể hiện hoạt tính kháng khuẩn cao đối với vi khuẩn Gram dương và nấm men C. albicans. Nhiều hợp chất khác cũng cho thấy hoạt tính chống tăng sinh đối với tế bào ung thư (A549 và HEP-2C) và hoạt tính kháng viêm hiệu quả thông qua ức chế sản sinh NO.