Luận Án Tiến Sĩ Ngành Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học – Phát Triển Năng Lực Đọc Cho Học Sinh Lớp 4 – 5 Qua Dạy Học Tiếng Việt

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4, 5 QUA DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN NGỮ VĂN

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung vào việc "Phát triển năng lực đọc cho học sinh lớp 4, 5 qua dạy học Tiếng Việt". Đề tài được thực hiện trong bối cảnh nền giáo dục Việt Nam đang hướng tới mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện đến năm 2030, chú trọng hình thành năng lực người học, phát huy tính chủ động, sáng tạo. Đọc được xác định là một kỹ năng thiết yếu giúp học sinh thu nhận thông tin, phát triển tư duy, kiến thức, kỹ năng, thái độ và tình cảm, đồng thời là cơ sở để tiếp thu các kiến thức khác.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là xây dựng các biện pháp dạy đọc cho học sinh lớp 4, 5 theo hướng phát triển năng lực, đồng thời khẳng định tính cần thiết và khả thi của các biện pháp này. Luận án đã nghiên cứu việc hình thành và phát triển năng lực đọc, tập trung vào các biện pháp tác động đến nội dung và phương pháp dạy đọc qua phân môn Tập đọc trong SGK Tiếng Việt lớp 4, 5 (2006) và các văn bản gợi ý của Chương trình Ngữ văn 2018.

Về đóng góp lí luận, luận án đã hệ thống hóa các quan điểm, cơ sở lí luận về dạy học theo định hướng phát triển năng lực; làm rõ bản chất các hình thức dạy đọc tích cực; phân tích ưu điểm, hạn chế, khả năng vận dụng của các mô hình dạy đọc. Về thực tiễn, luận án đề xuất hệ thống biện pháp dạy đọc nhằm đáp ứng mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể môn Ngữ văn và Chương trình Tiếng Việt ở tiểu học, góp phần nâng cao năng lực đọc cho học sinh.

Luận án đã tiến hành khảo sát thực trạng dạy và học đọc ở lớp 4, 5 tại 3 tỉnh (Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng), chỉ ra những tồn tại như giáo viên chủ yếu truyền đạt kiến thức, phương pháp dạy học rập khuôn, học sinh còn hạn chế về các kỹ năng đọc đúng, đọc hiểu, đọc mở rộng. Từ đó, luận án đề xuất quy trình dạy học theo hướng phát triển năng lực, dựa trên mô hình dạy đọc ba giai đoạn (Đọc chia sẻ, Đọc có hướng dẫn, Đọc độc lập) và các biện pháp cụ thể nhằm phát triển năng lực đọc đúng, đọc nhanh, đọc diễn cảm, đọc hiểu và đọc độc lập.

Kết quả thực nghiệm sư phạm tại các trường tiểu học cho thấy các biện pháp đề xuất có tính khả thi và hiệu quả, giúp học sinh hứng thú hơn với hoạt động đọc, cải thiện các kỹ năng đọc và đáp ứng yêu cầu của Chương trình Ngữ văn 2018. Luận án khẳng định dạy học theo hướng phát triển năng lực đọc là trọng yếu và việc áp dụng các biện pháp này là hướng đi phù hợp cho dạy học Tiếng Việt hiện nay.

Mục lục chi tiết:

Nội dung của luận án gồm bốn chương:

• Chương 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu.
• Chương 2. Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề phát triển năng lực đọc cho học sinh lớp 4, 5 qua dạy học Tiếng Việt.
• Chương 3. Tổ chức dạy học Tiếng Việt cho học sinh lớp 4, 5 theo hướng phát triển năng lực đọc.
• Chương 4. Thực nghiệm sư phạm.