Luận án Thực trạng mắc triệu chứng trầm cảm ở bà mẹ sau sinh non tại một số bệnh viện Phụ sản khu vực Hà Nội và kết quả can thiệp

Tên luận án:

THỰC TRẠNG MẮC TRIỆU CHỨNG TRẦM CẢM Ở BÀ MẸ SAU SINH NON TẠI MỘT SỐ BỆNH VIỆN PHỤ SẢN KHU VỰC HÀ NỘI VÀ KẾT QUẢ CAN THIỆP

Ngành:

Vệ sinh xã hội học và Tổ chức Y tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ y học này nghiên cứu về thực trạng mắc triệu chứng trầm cảm ở bà mẹ sinh non tại một số bệnh viện phụ sản khu vực Hà Nội và đánh giá kết quả can thiệp. Theo Tổ chức Y tế thế giới, sinh non là chuyển dạ từ tuần 22 đến trước tuần 37 của thai kỳ. Trầm cảm sau sinh (TCSS) ở bà mẹ sinh non gây ra những cảm xúc tiêu cực như buồn phiền, lo âu, căng thẳng, dễ cáu gắt, có thể dẫn đến ý định tự tử, ảnh hưởng sức khỏe mẹ và quá trình nuôi dạy, phát triển của trẻ. Hiện nay, các biện pháp can thiệp như tâm lý trị liệu và sử dụng thuốc đã được biết đến, tuy nhiên, các nghiên cứu đánh giá hiệu quả của can thiệp tâm lý trên nhóm đối tượng này tại Việt Nam còn hạn chế.

Nghiên cứu được thực hiện với ba mục tiêu chính: mô tả tỷ lệ mắc triệu chứng trầm cảm ở bà mẹ sinh non tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong giai đoạn 2022-2023; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng này; và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp làm giảm triệu chứng trầm cảm sau sinh.

Kết quả cho thấy tỷ lệ bà mẹ sinh non có dấu hiệu trầm cảm tại thời điểm 4 tuần sau sinh là 26,6%, giảm xuống 16,5% vào tuần 10-12. Các triệu chứng đặc trưng thường gặp bao gồm giảm năng lượng, mệt mỏi, giảm sút sự quan tâm thích thú/sở thích và khí sắc giảm. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh bao gồm tuổi mẹ ≤ 35, chồng không đồng cảm/chia sẻ, căng thẳng tâm lý khi mang thai, gặp phải vấn đề tâm lý trong 12 tháng qua, tiền sử tai biến sản khoa, lo lắng về cân nặng/sức khỏe của trẻ, tình trạng sức khỏe mẹ yếu/rất yếu, suy nghĩ không muốn sống sau sinh và tình trạng công việc không tốt.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các biện pháp can thiệp đã phát huy hiệu quả đáng kể trong việc giảm trầm cảm sau sinh. Điểm EPDS trung bình giảm từ 15,6 ± 2,9 trước can thiệp xuống 7,2 ± 3,8 sau can thiệp (p<0,05). Sau can thiệp, tỷ lệ bà mẹ có điểm EPDS ≥ 13 giảm từ 100% xuống 10,1%, và 79,8% bà mẹ có điểm EPDS < 10 điểm. Các triệu chứng đặc trưng, phổ biến và cơ thể đều có tỷ lệ gặp phải giảm sau can thiệp với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Luận án đã cung cấp một bức tranh tổng thể về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, đồng thời xây dựng các kế hoạch can thiệp tư vấn tâm lý và ứng dụng di động thông minh "Hỗ trợ sau sinh", làm cơ sở tham khảo để nhân rộng mô hình này.

Mục lục chi tiết:

• ĐẶT VẤN ĐỀ

• CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

  • 1.1. Tổng quan chung về sinh non và trầm cảm sau sinh

    • Trầm cảm sau sinh (TCSS)
    • Định nghĩa sinh non
    • Phương pháp chẩn đoán trầm cảm
    • Thang đo đánh giá trầm cảm trong thời kỳ mang thai và sau sinh

  • 1.2. Một số nghiên cứu liên quan đến trầm cảm ở bà mẹ sinh non

    • 1.2.1. Trên thế giới
    • 1.2.2. Tại Việt Nam

  • 1.3. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh

  • 1.4. Can thiệp hỗ trợ trầm cảm sau sinh

• CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Đối tượng nghiên cứu

    • 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn

      • 2.1.1.1. Mục tiêu 1 và 2: nghiên cứu mô tả cắt ngang
        • Nghiên cứu định lượng:
        • Nghiên cứu định tính:
      • 2.1.1.2. Mục tiêu 3: nghiên cứu can thiệp
        • Đối tượng tự nguyện tham gia nghiên cứu định tính.

    • 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ

      • 2.1.2.1. Mục tiêu 1 và 2: nghiên cứu mô tả cắt ngang
      • 2.1.2.2. Mục tiêu 3: nghiên cứu can thiệp

  • 2.2. Thời gian nghiên cứu

  • 2.3. Địa điểm nghiên cứu

  • 2.4. Phương pháp nghiên cứu

    • 2.4.1. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả và nghiên cứu can thiệp.

    • 2.4.2. Cỡ mẫu

      • 2.4.2.1. Cỡ mẫu cho mục tiêu 1 và 2: Cỡ mẫu cho nghiên cứu định lượng.
        • Cỡ mẫu cho nghiên cứu định tính
      • 2.4.2.2. Cỡ mẫu cho mục tiêu 3
        • a) Cỡ mẫu can thiệp: Sử dụng công thức kiểm định 2 trung bình:

    • 2.4.3. Phương pháp chọn mẫu

      • Nghiên cứu định lượng:
      • Nghiên cứu định tính:
      • 2.4.3.2. Nghiên cứu can thiệp

  • 2.5. Biến số và chỉ số nghiên cứu

  • 2.7. Kỹ thuật và công cụ thu thập thông tin

    • Các hoạt động can thiệp :

  • 2.8. Quản lý và phân tích số liệu

    • Số liệu định lượng:
    • Số liệu định tính:
    • Chỉ số hiệu quả (CSHQ)

  • 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu

• CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu

  • 3.2. Thực trạng trầm cảm ở bà mẹ sau sinh non

    • 3.2.1. Đặc điểm trầm cảm bà mẹ sau sinh non theo thang đo EPDS
    • 3.2.2. Đặc điểm triệu chứng trầm cảm của bà mẹ sau sinh

  • 3.3. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh non

  • 3.4. Hiệu quả can thiệp

• CHƯƠNG IV: BÀN LUẬN

  • 4.1. Thực trạng trầm cảm ở bà mẹ sau sinh non

    • 4.1.1. Thực trạng tỷ lệ bà mẹ có dấu hiệu trầm cảm sau sinh
    • 4.1.2. Triệu chứng lâm sàng trầm cảm sau sinh
      • Triệu chứng đặc trưng:
      • Triệu chứng phổ biến:
      • Triệu chứng cơ thể:

  • 4.2. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh non

    • 4.2.1. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sinh non sau 4 tuần
      • Đặc điểm cá nhân của sản phụ:
      • Các yếu tố sức khỏe bà mẹ:
      • Đặc điểm sức khỏe của trẻ sơ sinh:
    • 4.2.2. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh non 6 tuần
    • 4.2.3. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh non 10 – 12 tuần

  • 4.3. Đánh giá hiệu quả biện pháp can thiệp

• KẾT LUẬN

  • 1. Thực trạng mắc các triệu chứng trầm cảm ở bà mẹ sinh non tại một số bệnh viện phụ sản khu vực Hà Nội.
  • 2. Một số yếu tố liên quan đến mắc các triệu chứng trầm cảm ở bà mẹ sinh non tại một số bệnh viện phụ sản khu vực Hà Nội
  • 3. Đánh giá hiệu quả biện pháp can thiệp trầm cảm sau sinh của bà mẹ sinh non

• KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Phụ nữ và người thân của họ nên được trang bị những kiến thức, hiểu biết về vấn đề TCSS để có thể tránh, hiểu và hỗ trợ kịp thời.
  • 2. Cơ sở Y tế cần tổ chức sàng lọc và theo dõi các vấn đề tâm lý ở bà mẹ sau sinh, đặc biệt là giai đoạn 4 đến 12 tuần sau sinh.
  • 3. Những bà mẹ có yếu tố nguy cơ trầm cảm sau sinh cao bao gồm: tuổi ≤ 35 tuổi, từng gặp phải căng thẳng tâm lý khi mang thai, có các tai biến sản khoa và bà mẹ có trẻ có các vấn đề về sức khỏe cần được sàng lọc sớm các vấn đề tâm lý để có các biện pháp can thiệp phù hợp.
  • 4. Tổ chức các buổi tư vấn tâm lý hoặc xây dựng các ứng dụng hỗ trợ sau sinh nhằm cung cấp các kiến thức chăm sóc sức khỏe cho trẻ và sàng lọc tâm lý sớm cho bà mẹ là những chương trình can thiệp hiệu quả để giảm trầm cảm sau sinh ở bà mẹ
  • 5. Tiến hành nghiên cứu can thiệp trên quy mô lớn hơn đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp.