THỰC TRẠNG CHĂM SÓC TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH NÔNG THÔN Ở HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH
Xã hội học
Luận án “Thực trạng chăm sóc trẻ em trong gia đình nông thôn ở huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình” được hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội năm 2022, thuộc ngành Xã hội học. Nghiên cứu này tập trung làm rõ thực trạng chăm sóc trẻ em, đặc biệt là nhóm tuổi 6-11, trong bối cảnh gia đình nông thôn Việt Nam đang đối mặt với những biến đổi kinh tế - xã hội, gây áp lực lên thời gian và phương pháp chăm sóc của cha mẹ. Mục tiêu đề tài là tìm hiểu thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ.
Các phát hiện chính cho thấy vai trò của người mẹ vẫn nổi bật trong các hoạt động chăm sóc trẻ em nói chung, mặc dù người cha đã có sự chia sẻ và tham gia vào một số quyết định. Tuy nhiên, tư tưởng ưu tiên con trai hơn con gái vẫn còn tồn tại trong một số hoạt động chăm sóc. Các yếu tố cá nhân của cha mẹ (độ tuổi, học vấn, nghề nghiệp) và đặc điểm hộ gia đình (mức sống, địa bàn) có ảnh hưởng đáng kể. Cha mẹ trẻ tuổi, có học vấn cao, làm cán bộ, công chức và gia đình khá giả có xu hướng chăm sóc trẻ tốt hơn. Xã Hòa Bình, với điều kiện kinh tế - xã hội phát triển hơn, có mức độ chăm sóc trẻ em tốt hơn hai xã còn lại.
Về chăm sóc thể chất, cha mẹ quan tâm đến dinh dưỡng nhưng chưa chú trọng chế độ ăn uống khoa học và ít đưa con đi khám sức khỏe định kỳ. Về tinh thần, cha mẹ chú ý đến vui chơi giải trí, trò chuyện, và quan tâm đến bạn bè của con. Trong lĩnh vực tri thức, đạo đức, lối sống, cha mẹ quan tâm nhắc nhở học tập, dạy lòng biết ơn và cách ứng xử. Phương pháp giáo dục chủ yếu là giải thích đúng sai, nhưng quan niệm và hành vi trừng phạt thể chất vẫn còn phổ biến. Luận án cũng chỉ ra định kiến giới về trách nhiệm chăm sóc trẻ em trong gia đình, với người mẹ thường được kỳ vọng là người chịu trách nhiệm chính.
Luận án sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, phỏng vấn bằng bảng hỏi (412 mẫu) và phỏng vấn sâu (27 cuộc), vận dụng lý thuyết cấu trúc-chức năng, lý thuyết xã hội hóa và cách tiếp cận văn hóa. Nghiên cứu góp phần làm phong phú nhận thức về thực trạng chăm sóc trẻ em nông thôn và cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho các cơ quan quản lý và cha mẹ.
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục tiêu, nhiệm vụ, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và khung phân tích
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
2.3 Câu hỏi nghiên cứu
2.4 Giả thuyết nghiên cứu
2.5 Khung phân tích
3. Đối tượng, phạm vi, khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
3.2 Phạm vi nghiên cứu
3.2.1 Về không gian
3.2.2 Về thời gian
3.2.3 Về nội dung nghiên cứu
3.3 Khách thể và một số hạn chế của mẫu nghiên cứu
3.3.1 Khách thể của đề tài
3.3.2 Một số hạn chế của mẫu nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp phân tích tài liệu
4.2 Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi
4.3 Phương pháp phỏng vấn sâu
5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
6.1 Về lý luận
6.2 Về thực tiễn
7. Kết cấu của luận án
1.1 Tình hình nghiên cứu nước ngoài
1.1.1 Chủ đề về chăm sóc thể chất cho trẻ
1.1.2 Chủ đề về chăm sóc tinh thần cho trẻ
1.1.3 Chủ đề về chăm sóc trong lĩnh vực tri thức, đạo đức, lối sống cho trẻ
1.2 Tình hình nghiên cứu trọng nước
1.2.1 Chủ đề về chăm sóc thể chất cho trẻ
1.2.2 Chủ đề về chăm sóc tinh thần cho trẻ
1.2.3 Chủ đề về chăm sóc trong lĩnh vực tri thức, đạo đức, lối sống cho trẻ
Tiểu kết chương 1
2.1. Một số khái niệm cơ bản
2.1.1 Khái niệm “Trẻ em”
2.1.2 Khái niệm “Chăm sóc trẻ em trong gia đình”
2.1.3 Khái niệm “Sức khỏe thể chất”, “Chăm sóc thể chất”
2.1.4 Khái niệm “Sức khỏe tinh thần”, “Chăm sóc tinh thần”
2.1.5 Khái niệm “Tri thức”, “Đạo đức”, “Lối sống” và “Chăm sóc trong lĩnh vực tri thức và đạo đức, lối sống”
2.1.6 Đặc điểm của trẻ em lứa tuổi 6-11
2.2 Quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về chăm sóc trẻ em
2.3 Các lý thuyết nghiên cứu vận dụng cho đề tài
2.3.1 Lý thuyết cấu trúc - chức năng
2.3.2 Lý thuyết xã hội hóa
2.3.3 Cách tiếp cận văn hóa
2.4 Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
2.4.1 Địa bàn nghiên cứu
2.4.2 Điều kiện sống của các hộ gia đình trong mẫu nghiên cứu
Tiểu kết chương 2
3.1 Cha mẹ chăm sóc dinh dưỡng cho con
3.1.1 Cha mẹ cân đối các loại thức ăn thường cho con ăn
3.1.2 Cha mẹ bồi dưỡng thêm các loại thực phẩm đắt tiền khi con ốm
3.1.3 Cha mẹ cho con uống sữa ở nhà và ở trường
3.2 Cha mẹ chăm sóc về y tế cho con
3.2.1 Mức độ cha mẹ đưa con đi khám và kiểm tra sức khỏe định kỳ
3.2.2 Người thực hiện chính đưa con đi khám bệnh
3.2.3 Nơi thường khám chữa bệnh cho con
3.3 Sự chuẩn bị của cha mẹ để chăm sóc sức khoẻ thể chất cho con
3.3.1 Người thực hiện chính việc chăm sóc sức khoẻ thể chất cho con
3.3.2 Thời gian hàng ngày cha mẹ dành chăm sóc thể chất cho con
3.3.3 Cha mẹ học hỏi các kiến thức chăm sóc về thể chất cho con
Tiểu kết chương 3
4.1 Cha mẹ chăm sóc hoạt động vui chơi giải trí của con cái
4.1.1 Mức độ cha mẹ đưa trẻ đi vui chơi giải trí
4.1.2 Mức độ cha mẹ biết rõ nơi con cái thường đến chơi
4.1.3 Mức độ cha mẹ biết các loại hoạt động vui chơi, giải trí của con
4.1.4 Cha mẹ cho con tham gia các hoạt động dành cho thiếu nhi
4.1.5 Cha mẹ biết về thời gian xem tivi, điện thoại và internet của con cái
4.1.6 Cha mẹ tham gia chơi trò chơi cùng con cái
4.2 Cha mẹ chăm sóc đời sống tâm lý, tình cảm cho con cái
4.2.1 Cha mẹ trò chuyện, tâm sự cùng con
4.2.2 Cha mẹ biết rõ về bạn thân của con cái
4.2.3 Mức độ cha mẹ biết rõ các sở thích của con cái
Tiểu kết chương 4
5.1 Cha mẹ chăm sóc con trong việc học tập
5.1.1 Cha mẹ nhắc nhở con học tập
5.1.2 Thời gian cha mẹ kèm con học mỗi ngày
5.1.3 Mức độ cha mẹ biết về thời gian và kết quả học tập của con
5.1.4 Ứng xử của cha mẹ khi con đạt điểm cao hoặc làm việc tốt
5.1.5 Cha mẹ tham gia một số hoạt động ở trường học cùng con
5.2 Cha mẹ dạy con về đạo đức, lối sống
5.2.1 Các nội dung đạo đức cha mẹ dạy cho con
5.2.2 Các nội dung về lối sống cha mẹ dạy cho con
5.2.3 Quan điểm về sự cần thiết phải trừng phạt trẻ về thể chất
5.2.4 Phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống cho con
5.3 Một số hoạt động khác của cha mẹ trong chăm sóc trong lĩnh vực tri thức, đạo đức, lối sống cho con
5.3.1 Người quyết định chính trong việc dạy dỗ con
5.3.2 Quan niệm về người chịu trách nhiệm chính trong việc dạy dỗ con
5.3.3 Người thực hiện chính việc đưa đón con đi học
Tiểu kết chương 5
1. Kết luận
2. Khuyến nghị