Luận án Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới

Tên luận án:

THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI

Ngành:

Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 9.34.02.01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam, đặc biệt là việc tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới như CPTPP và EVFTA. Bối cảnh này mang lại cả cơ hội nâng cao vị thế quốc gia và thách thức lớn về sức ép cạnh tranh, yêu cầu điều chỉnh hệ thống pháp luật, cũng như đặt ra yêu cầu mới về chất lượng và hiệu quả thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Mục tiêu chính của luận án là đề xuất các giải pháp nhằm thu hút vốn FDI chất lượng vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới. Để đạt được mục tiêu này, luận án hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về thu hút FDI, phân tích thực trạng thu hút FDI tại Việt Nam giai đoạn 2015-2021, xác định các yếu tố ảnh hưởng, và rút ra bài học kinh nghiệm từ một số quốc gia (Nhật Bản, Singapore).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát, phân tích bằng phần mềm SPSS, kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích yếu tố khám phá EFA. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2021, đề xuất giải pháp đến năm 2030, dưới góc độ quản lý vĩ mô của nước nhận đầu tư.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô vốn FDI vào Việt Nam có xu hướng gia tăng, đặc biệt có tín hiệu tích cực về quy mô vốn bình quân dự án sau khi CPTPP và EVFTA có hiệu lực. Tuy nhiên, chất lượng vốn FDI còn thấp, hiệu quả sử dụng chưa cao, tỷ lệ vi phạm môi trường tăng và liên kết với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Các yếu tố như ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế, chi phí lao động cạnh tranh, và hệ thống pháp luật được cải thiện là những nguyên nhân tạo nên kết quả tích cực, trong khi những hạn chế xuất phát từ khâu thẩm định dự án, thủ tục phức tạp, hạ tầng công nghệ chưa tốt và chất lượng nguồn nhân lực.

Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ sở vật chất, chú trọng thu hút FDI có chọn lọc, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và tăng cường hiệu quả xúc tiến đầu tư.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI
  • 1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
    • 1.1.1 Các nghiên cứu về vai trò và tác động của FDI
      • 1.1.1.1 Nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
    • 1.1.2 Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI
      • 1.1.2.1 Các nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.2.2 Các nghiên cứu trong nước
    • 1.1.3 Các nghiên cứu về thu hút FDI tại Việt Nam
      • 1.1.3.1 Các nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
    • 1.1.4. Các nghiên cứu về thu hút FDI trong điều kiện thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
      • 1.1.4.1 Nghiên cứu tác động của FTA đến thu hút FDI
      • 1.1.4.2. Nghiên cứu tác động của Hiệp định thương mại dự do Việt Nam - EU đến thu hút FDI
      • 1.1.4.3 Nghiên cứu tác động của Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương đến thu hút FDI
  • 1.2. Khoảng trống nghiên cứu
    • 1.2.1. Khoảng trống nghiên cứu về mặt lý luận
    • 1.2.2. Khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm
  • 1.3. Định hướng nghiên cứu
    • 1.3.1. Hướng nghiên cứu về mặt lý luận
    • 1.3.2. Hướng nghiên cứu về mặt thực nghiệm
• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI
  • 2.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài
    • 2.1.1. Khái niệm FDI
    • 2.1.2 Đặc điểm FDI
    • 2.1.3 Hình thức FDI
      • 2.1.3.1 Căn cứ vào mục đích đầu tư
      • 2.1.3.2 Căn cứ vào chiến lược thâm nhập thị trường
      • 2.1.3.3 Căn cứ vào tính chất sở hữu
  • 2.2 Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
    • 2.2.1 Hiệp định thương mại tự do
      • 2.2.1.1 Khái niệm
      • 2.2.1.2 Nội dung
    • 2.2.2 Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
      • 2.2.2.1 Khái niệm
      • 2.2.2.2 Nội dung chính của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
    • 2.2.3 So sánh hiệp định thương mại tự do và hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
  • 2.3 Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong điều kiện thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
    • 2.3.1 Khái niệm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong điều kiện thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
    • 2.3.2. Nội dung
    • 2.3.3 Tác động của các FTA thế hệ mới đối với thu hút vốn FDI
      • 2.3.3.1 Tác động tích cực
      • 2.3.3.2. Tác động tiêu cực
    • 2.3.4 Tiêu chí đánh giá kết quả thu hút vốn FDI trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
      • 2.3.4.1 Nhóm tiêu chí về quy mô vốn và quy mô vốn bình quân một dự án FDI
      • 2.3.4.2 Nhóm tiêu chí về cơ cấu vốn FDI
      • 2.3.4.3 Nhóm tiêu chí phản ảnh hiệu quả sử dụng vốn FDI
    • 2.3.5 Các yếu tố tác động đến thu hút vốn FDI trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
      • 2.3.5.1 Yếu tố chính trị (Political factors – P)
      • 2.3.5.2 Yếu tố kinh tế (Economic factors – E)
      • 2.3.5.3 Yếu tố xã hội (Social factors – S)
      • 2.3.5.4 Yếu tố công nghệ (Technologhy factors – T)
      • 2.3.5.5 Yếu tố pháp luật (Legal factors – L)
      • 2.3.5.6 Yếu tố hội nhập (Integration factors - I)
  • 2.4 Kinh nghiệm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới tại một số quốc gia và bài học cho Việt Nam
    • 2.4.1 Kinh nghiệm của một số quốc gia
      • 2.4.1.1 Kinh nghiệm của Nhật Bản
      • 2.4.1.2 Kinh nghiệm của Singapore
    • 2.4.2 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI
  • 3.1 Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới Việt Nam tham gia
    • 3.1.1 Khái quát chung các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới tại Việt Nam
    • 3.1.2 Nội dung của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới Việt Nam tham gia
      • 3.1.2.1 Hiệp định CPTPP
        • a. Quá trình đàm phán
        • b. Nội dung Hiệp định CPTPP
        • c. Nội dung của CPTPP tác động đến thu hút vốn FDI tại Việt Nam
      • 3.1.2.2 Hiệp định EVFTA
        • a. Quá trình đàm phán
        • b. Nội dung Hiệp định EVFTA
        • c. Nội dung của EVFTA tác động đến thu hút vốn FDI tại Việt Nam
  • 3.2. Phân tích thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 3.2.1 Tình hình thu hút vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 2015-2021
      • 3.2.1.1 Quy mô vốn và quy mô vốn bình quân một dự án
        • a. Tốc độ tăng trưởng quy mô vốn
        • b. Quy mô vốn bình quân một dự án
      • 3.2.1.2 Cơ cấu vốn FDI
        • a. Cơ cấu vốn FDI theo lĩnh vực đầu tư
        • b. Cơ cấu vốn FDI theo địa phương tiếp nhận
        • c. Cơ cấu vốn FDI theo đối tác đầu tư
        • d. Cơ cấu FDI theo hình thức đầu tư
      • 3.2.1.3 Hiệu quả sử dụng vốn FDI
        • a. Lao động trong khu vực FDI
        • b. Tác động đến môi trường của khu vực FDI
        • c. Chuyển giao công nghệ của khu vực FDI
        • d. Liên kết với doanh nghiệp trong nước của khu vực FDI
        • e. Đóng góp vào Ngân sách Nhà nước của khu vực FDI
    • 3.2.2 Thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện CPTPP và EVFTA
      • 3.2.2.1 Thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện CPTPP
      • 3.2.2.2 Thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện EVFTA
  • 3.3. Yếu tố tác động đến thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 3.3.1 Kiểm định Cronbach's Alpha
    • 3.3.2 Phân tích nhân tố khám phá EFA
  • 3.4. Đánh giá chung về thực trạng thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 3.4.1 Kết quả tích cực
    • 3.4.2 Hạn chế
    • 3.4.3 Nguyên nhân
      • 3.4.3.1 Nguyên nhân của kết quả tích cực
      • 3.4.3.2 Nguyên nhân của hạn chế
• CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI
  • 4.1. Quan điểm và mục tiêu thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 4.1.1 Quan điểm thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 4.1.2 Mục tiêu thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
  • 4.2 Những cơ hội và thách thức trong thu hút vốn FDI vào Việt Nam khi thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 4.2.1 Những cơ hội khi thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 4.2.2 Những thách thức khi thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
  • 4.3 Một số giải pháp thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong điều kiện thực hiện các FTA thế hệ mới
    • 4.3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật
    • 4.3.2 Hoàn thiện cơ sở vật chất, sự ổn định và tăng trưởng kinh tế
    • 4.3.3 Chú trọng thu hút nguồn vốn FDI có chọn lọc
    • 4.3.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
    • 4.3.5. Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ
    • 4.3.6. Nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư