Luận án Thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương ở Việt Nam hiện nay (từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh)

Tên luận án:

THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY (TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH)

Ngành:

Quản lý công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương ở Việt Nam hiện nay (từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh)" của tác giả Phạm Thị Hoàn tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh các thành phố trực thuộc Trung ương (TPTTTW) như Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Cần Thơ đóng vai trò động lực phát triển quốc gia. Mặc dù pháp luật đã kiến tạo mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) phù hợp hơn, thực tiễn cho thấy tổ chức và hoạt động của CQTPTTTW vẫn bộc lộ những hạn chế, đặc biệt tại TP Hồ Chí Minh, nơi vẫn còn thiếu thể chế, thẩm quyền để phát triển tương xứng tiềm năng.

Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất quan điểm và các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của CQTPTTTW ở Việt Nam, dựa trên thực tiễn của TP Hồ Chí Minh. Để đạt được mục tiêu này, luận án tổng quan các công trình khoa học liên quan, hệ thống hóa lý luận về thể chế tổ chức và hoạt động của CQTPTTTW, phân tích thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn triển khai tại TP Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể.

Luận án đóng góp vào khoa học bằng việc giải mã nội hàm khái niệm thể chế tổ chức và hoạt động của CQTPTTTW, chứng minh hai yếu tố cấu thành của nó (quy định pháp luật và thực hiện pháp luật), khái quát bức tranh toàn cảnh về thực trạng thể chế tại Việt Nam và TP Hồ Chí Minh, đồng thời xây dựng các quan điểm và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện thể chế. Về ý nghĩa thực tiễn, luận án cung cấp cơ sở lý luận khoa học và góp phần khắc phục hạn chế trong thể chế, là nguồn tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thể chế hiện hành đã giúp bộ máy CQTPTTTW hoạt động đồng bộ, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế cần được hoàn thiện. Hệ thống thể chế của TP Hồ Chí Minh, dù tương đồng với CQĐT, cần những quy định mở và phù hợp hơn để hai thiết chế HĐND và UBND hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc rà soát, đề xuất và áp dụng các quy định đột phá, cùng với sự quyết tâm cao của các cấp lãnh đạo, để hình thành khuôn khổ thể chế mới, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị nhanh và hội nhập sâu rộng.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THỂ CHẾ, THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1.1. Một số nghiên cứu về thể chế nói chung
• 1.1.2. Một số nghiên cứu về thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương và thành phố Hồ Chí Minh
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về thể chế tổ chức và hoạt động của của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan đề tài luận án
• 1.3.1. Những vấn đề kế thừa và giá trị tham khảo của các công trình đã công bố
• 1.3.2. Những nội dung Luận án tiếp tục nghiên cứu
• Chương 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG
• 2.1. Quan niệm về tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.1.1. Chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong cơ cấu tổ chức của chính quyền địa phương
• 2.1.1.1. Quan niệm về chính quyền địa phương
• 2.1.1.2. Quan niệm về thành phố trực thuộc trung ương
• 2.1.1.3. Quan niệm về chính quyền hành phố trực thuộc trung ương
• 2.1.2. Tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.1.2.1. Quan niệm về tổ chức chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.1.2.2. Quan niệm về hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 2.2. Thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.2.1. Khái niệm thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 2.2.2. Đặc điểm của thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.2.3. Vai trò của thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 2.2.4. Nội dung thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.2.4.1. Thể chế tổ chức và hoạt động của HĐND TPTTTW.
• 2.2.4.2. Thể chế tổ chức và hoạt động của UBND TPTTTW
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng và các điều kện bảo đảm thực hiện thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 2.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thể chế tổ chức và hoạt động của của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 2.3.1.1. Yếu tố nhận thức
• 2.3.1.2. Yếu tố hội nhập quốc tế
• 2.3.1.3. Năng lực lập pháp, lập quy
• 2.3.2. Các điều kiện bảo đảm thực hiện thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 2.3.2.1. Đảm bảo về chính trị
• 2.3.2.2. Đảm bảo về pháp lý
• 2.3.2.3. Đảm bảo về kinh tế
• 2.3.2.4. Cơ chế kiểm soát việc thực hiện thể chế tổ chức và hoạt động của CQTPTTTW
• 2.4. Thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương ở một số quốc gia và những giá trị tham khảo cho Việt Nam
• 2.4.1. Thể chế về tổ chức và hoạt động của chính quyền đô thị ở một số quốc gia trên thế giới
• 2.4.1.1. Thành phố Bắc Kinh, Trung Quốc
• 2.4.1.2. Thành phố Seoul, Hàn Quốc
• 2.4.1.3. Thành phố Berlin, Đức
• 2.4.2. Những giá trị tham khảo cho Việt Nam
• Chương 3. THỰC TRẠNG THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực hiện tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân TP Hồ Chí Minh
• 3.2.2. Tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân TP Hồ Chí Minh
• 3.3. Đánh giá thực trạng thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương từ thực tiễn TP Hồ Chí Minh
• 3.3.1. Ưu điểm và nguyên nhân
• 3.3.1.1. Ưu điểm
• 3.3.1.2. Nguyên nhân của ưu điểm
• 3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.3.2.1. Hạn chế
• 3.3.2.2. Nguyên nhân của hạn chế
• Chương 4. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Quan điểm hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 4.1.1. Tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 4.1.2. Đáp ứng yêu cầu cấp thiết của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế
• 4.1.3. Đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân
• 4.1.4. Bảo đảm không ngừng phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng môi trường vận hành thể chế công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước
• 4.1.5. Phải dựa trên các tiêu chí và đảm bảo sự hài hòa đối với sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật nói chung
• 4.1.6. Đảm bảo tính kế thừa, phát huy những giá trị pháp luật về chính quyền địa phương trong lịch sử và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm, quy định của pháp luật của các nước trên thế giới
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện thể chế tổ chức và và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
• 4.2.1. Tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 4.2.2.1. Hoàn thiện thể chế về tổ chức
• 4.2.2.2. Hoàn thiện thể chế về hoạt động
• 4.2.2. Nhóm giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện thể chế về tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 4.2.2.1. Nâng cao nhận thức về vai trò của thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 4.2.2.2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 4.2.2.3. Xây dựng hệ thống thiết chế, điều kiện và không ngừng nâng cao chất lượng các yếu tố tác động tích cực đến tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương
• 4.2.2.4. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và sự phối hợp trong thực hiện thể chế tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc Trung ương