Tên luận án:
TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
Ngành:
LL&PPDH bộ môn Kỹ thuật công nghiệp
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung nghiên cứu vấn đề tạo động lực học tập (ĐLHT) cho sinh viên (SV) khối ngành kỹ thuật, công nghệ trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động mạnh mẽ đến yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao. ĐLHT được xác định là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến thành tích và chất lượng đào tạo của SV.
Mục đích nghiên cứu là đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm tạo ĐLHT cho SV trong quá trình dạy học các học phần, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận về ĐLHT, phân tích đặc điểm của SV khối ngành kỹ thuật, công nghệ, cấu trúc, biểu hiện (nhận thức, thái độ, hành vi) và các yếu tố ảnh hưởng đến ĐLHT (chủ quan từ SV, khách quan từ môi trường, giảng viên, chương trình đào tạo, quản lý). Quá trình dạy học cần đảm bảo các yêu cầu về giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và hoạt động ngoại khóa.
Nghiên cứu thực trạng được tiến hành khảo sát 2215 đối tượng (gồm 2195 SV và 20 GV) tại 5 trường đại học có đào tạo khối ngành kỹ thuật, công nghệ ở Việt Nam từ tháng 01/2020 đến tháng 03/2022 và thực nghiệm tại Trường Đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội. Kết quả cho thấy đa số SV khối ngành kỹ thuật, công nghệ chưa có ĐLHT cao, các biểu hiện ở mức thấp. Mặc dù các trường đã có tác động, nhưng hiệu quả chưa đồng đều và nhiều giảng viên còn lúng túng trong việc tạo ĐLHT.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất 4 nguyên tắc (tính đồng bộ, cần thiết, khả thi, đảm bảo mục tiêu) và 4 biện pháp tạo ĐLHT: (1) sử dụng việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch học tập; (2) sử dụng phần thưởng; (3) sử dụng các phương pháp dạy học theo hướng tăng cường sự chủ động, tích cực của người học; (4) tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu đổi mới sáng tạo gắn liền với thực tiễn nghề nghiệp. Các biện pháp này được kiểm nghiệm bằng phương pháp chuyên gia và thực nghiệm sư phạm, cho thấy tính cần thiết và khả thi, góp phần nâng cao ĐLHT và kết quả học tập của SV.
Luận án khuyến nghị Ban giám hiệu nhà trường cần tăng cường chất lượng cán bộ quản lý và đội ngũ nhà giáo, nâng cao nhận thức và bồi dưỡng khả năng tạo ĐLHT cho SV. Đối với Nhà nước, cần có chính sách thu hút nhân lực, tăng kinh phí đầu tư cơ sở vật chất và tiếp tục tăng cường tạo động lực cho các trường khối kỹ thuật.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- III. KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- 1. Khách thể nghiên cứu:
- 2. Đối tượng nghiên cứu:
- 3. Phạm vi nghiên cứu:
- IV. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
- V. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- 5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về tạo ĐLHT trong dạy học cho SV khối ngành kỹ thuật, công nghệ.
- 5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về tạo ĐLHT trong dạy học cho SV khối ngành kỹ thuật, công nghệ.
- 5.3. Xây dựng biện pháp tạo ĐLHT trong dạy học cho SV khối ngành kỹ thuật, công nghệ dựa trên một số nguyên tắc khoa học; đồng thời kiểm nghiệm, đánh giá các biện pháp đó.
- VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- VII. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
- VIII. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
-
NỘI DUNG CHÍNH CỦA LUẬN ÁN
- Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 1.1. TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
- 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
- 1.2.1. Động cơ học tập
- 1.2.2. Động lực học tập
- 1.2.3. Tạo động lực học tập trong dạy học cho sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.3. ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 1.3.1. Đặc điểm của sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.3.2. Cấu trúc và biểu hiện động lực học tập của sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.4. TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 1.4.1. Đặc điểm dạy học khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.4.2. Cơ sở đề xuất biện pháp tạo động lực học tập trong dạy học cho sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.4.3. Chiến lược tạo động lực học tập trong dạy học cho sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 1.4.3.1. Chiến lược tạo động lực học tập bên trong cho sinh viên trong quá trình dạy học
- 1.4.3.2. Chiến lược tạo động lực học tập bên ngoài cho sinh viên trong quá trình dạy học
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
- Chương 2. THỰC TRẠNG ĐỘNG LỰC HỌC TẬP VÀ TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 2.1. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
- 2.1.1. Mục đích nghiên cứu thực trạng
- 2.1.2. Khách thể và địa bàn nghiên cứu
- 2.1.3. Nội dung khảo sát
- 2.1.4. Phương pháp nghiên cứu thực trạng
- 2.2. KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
- 2.2.1. Kết quả phân tích về động lực học tập của sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- 2.2.2. Kết quả phân tích về việc tạo động lực học tập trong dạy học cho sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghệ
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
- Chương 3. BIỆN PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ
- 3.1 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP
- 3.2. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 3.2.1. Biện pháp 1 – Sử dụng việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch học tập để tạo động lực học tập cho sinh viên
- 3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.1.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
- 3.2.2. Sử dụng phần thưởng để tạo động lực học tập trong dạy học cho sinh viên
- 3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.2.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
- 3.2.3. Sử dụng các phương pháp dạy học theo hướng tăng cường sự chủ động, tích cực của người học
- 3.2.3.1 Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.3.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
- 3.2.4. Biện pháp 4. Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu đổi mới sáng tạo cho SV gắn liền với thực tiễn nghề nghiệp
- 3.2.4.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
- 3.2.4.2. Nội dung, cách thức thực hiện biện pháp
- 3.2.4.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
- 3.3. KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC BIỆN PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
- 3.3.1. Mục đích của kiểm nghiệm và đánh giá
- 3.3.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu bằng phương pháp chuyên gia
- 3.3.2.1 Đối tượng xin ý kiến chuyên gia
- 3.3.2.2. Nội dung đánh giá
- 3.3.2.3 Phương pháp và tiến trình thực hiện
- 3.3.2.4 Kết quả đánh giá
- 3.3.3. Kiểm nghiệm kết quả nghiên cứu bằng phương pháp thực nghiệm sư phạm
- 3.3.3.1. Đối tượng kiểm nghiệm
- 3.3.3.2. Nội dung thực nghiệm
- 3.3.3.3. Phương pháp và kỹ thuật tiến hành
- 3.3.3.4. Kết quả thực nghiệm
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
-
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Kiến nghị
- 2.1. Đối với Ban giám hiệu nhà trường
- 2.2. Đối với Nhà nước