TÁC ĐỘNG CỦA CHI TIÊU CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
Tài chính Ngân hàng (Mã số ngành: 9340201) - Luận án Tiến sĩ Kinh tế
Luận án "TÁC ĐỘNG CỦA CHI TIÊU CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM" của Trần Thị Huyền Lan, được thực hiện tại Trường Đại học Tài chính - Marketing, tập trung nghiên cứu mối quan hệ phức tạp giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. Chi tiêu công được công nhận là công cụ chính sách tài khóa chủ yếu để điều tiết kinh tế vĩ mô, kích thích sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả của nó, cả ở cấp quốc gia và địa phương, vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi, với các quan điểm từ tích cực (đảm bảo an ninh, dịch vụ công, cơ sở hạ tầng) đến tiêu cực (bóp méo nguồn lực, chèn lấn đầu tư tư nhân), hoặc phụ thuộc vào quy mô.
Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả và tác động của chi tiêu công cùng các thành phần của nó đến tăng trưởng kinh tế tại 63 tỉnh/thành phố, được phân chia theo sáu vùng kinh tế - xã hội của Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu bao gồm những thay đổi của Luật ngân sách nhà nước, tác động của Đại dịch Covid-19 và thể chế chính quyền địa phương. Một mục tiêu quan trọng là xác định ngưỡng chi tiêu công tối ưu cho từng vùng và từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm quản lý và sử dụng vốn ngân sách nhà nước một cách tiết kiệm, hiệu quả.
Luận án giải quyết các khoảng trống nghiên cứu về mối liên hệ giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế qua các chu kỳ ngân sách trong bối cảnh Covid-19, ngưỡng chi tiêu công tối ưu ở cấp quốc gia và vùng, tác động của chất lượng thể chế chính quyền địa phương, và ảnh hưởng điều tiết của đặc tính vùng miền. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính (tiếp cận xã hội học, kinh nghiệm thực tế, ý kiến chuyên gia) và định lượng (Pooled OLS, FEM, REM, Bayes, GMM, mô hình ngưỡng Hansen) để kiểm định các giả thuyết về tác động của chi tiêu công, sự tồn tại ngưỡng tối ưu, tác động của cải cách hành chính (PAPI) và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).
Kết quả chính cho thấy chi tiêu công hiện tại (tổng chi, chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển) có tác động âm trong ngắn hạn, nhưng tác động tích cực khi có độ trễ, cho thấy cần thời gian để hiệu quả thẩm thấu và có thể có hiệu ứng lấn át khu vực tư nhân. Đại dịch Covid-19 gây tác động tiêu cực đáng kể đến tăng trưởng, mặc dù chi tiêu công trong giai đoạn này đã giúp cải thiện mức suy giảm. Nghiên cứu xác nhận sự tồn tại của ngưỡng chi tiêu công tối ưu cho Việt Nam và từng vùng, với tác động khác nhau trước và sau ngưỡng. Nhiều vùng có tỷ lệ chi tiêu công vượt ngưỡng tối ưu, dẫn đến chi không hiệu quả và chèn lấn vốn tư nhân. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp cụ thể cho từng vùng để điều chỉnh chi tiêu công, thu hút vốn ngoài ngân sách, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cải cách thể chế trong chi tiêu công.