Tên luận án:
SỰ TÁC ĐỘNG CỦA ĐỔI MỚI XANH, HIỆU SUẤT MÔI TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM
Ngành:
QUẢN TRỊ KINH DOANH
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này được thực hiện trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế "nóng" tại Việt Nam gây ra những thách thức nghiêm trọng về môi trường và suy giảm tài nguyên. Các doanh nghiệp sản xuất (DNSX) thường là nguyên nhân chính của các vấn đề môi trường do trình độ công nghệ lạc hậu, chậm đổi mới và hiệu quả kinh tế thấp. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng các DNSX trước đây ít quan tâm đến lợi ích cộng đồng, xã hội và môi trường, chủ yếu tập trung vào lợi nhuận và ngại đầu tư vào công nghệ bảo vệ môi trường do chi phí lớn. Tuy nhiên, áp lực từ người tiêu dùng đối với các sản phẩm "xanh" và "sạch" ngày càng tăng, buộc các DNSX phải thực hiện đổi mới để duy trì năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh tế.
Đổi mới xanh được xem là giải pháp hữu hiệu giúp DNSX cắt giảm chi phí, tạo sự khác biệt sản phẩm, nâng cao lợi thế cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh thông qua kiểm soát nguyên liệu đầu vào, sử dụng năng lượng và giảm hao phí sản xuất. Việc áp dụng các công nghệ số xanh trong sản xuất còn góp phần đạt hiệu quả cạnh tranh, mục tiêu lợi nhuận và bảo vệ môi trường, hướng tới sản xuất bền vững.
Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là phân tích các nhân tố tác động đến việc đổi mới xanh và mối liên hệ giữa đổi mới xanh lên hiệu quả của DNSX thông qua biến trung gian là hiệu suất môi trường. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định các nhân tố tác động đến đổi mới xanh, phân tích tác động của đổi mới xanh đến hiệu suất môi trường và hiệu quả doanh nghiệp, vai trò trung gian của hiệu suất môi trường, và đề xuất các hàm ý quản trị.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (định tính và định lượng) với cỡ mẫu 400 giám đốc DNSX tại các khu công nghiệp trọng điểm Việt Nam. Kết quả đã xác định và kiểm định thành công chín nhân tố tác động tích cực đến đổi mới xanh: lợi thế tương đối, khả năng tương thích, sự dễ dàng, hỗ trợ của tổ chức, chất lượng nguồn nhân lực, áp lực từ khách hàng, áp lực và hỗ trợ của Chính phủ, và sự thay đổi của thị trường. Đổi mới xanh có tác động mạnh mẽ đến hiệu suất môi trường và hiệu quả doanh nghiệp. Hiệu suất môi trường đóng vai trò trung gian một phần, tác động tích cực đến hiệu quả doanh nghiệp nhưng ở mức ý nghĩa thấp, phản ánh thực tế chi phí đầu tư môi trường cao tại Việt Nam.
Điểm mới của luận án là làm rõ các khái niệm, kiểm định mô hình và giả thuyết về mối quan hệ giữa các nhân tố công nghệ, tổ chức, môi trường bên ngoài, đổi mới xanh, hiệu suất môi trường và hiệu quả doanh nghiệp (tài chính và phi tài chính) một cách đồng thời, cũng như xây dựng và bổ sung thang đo mới phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp các nhà quản lý DNSX hoạch định chiến lược phát triển bền vững và tối đa hóa lợi nhuận.
Mục lục chi tiết:
- Danh mục bảng
- Danh mục hình
- Danh mục từ viết tắt
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
- 1.1 SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU
- 1.1.1 Từ thực tiễn
- 1.1.2 Từ lý thuyết
- 1.2 VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- 1.3.1 Mục tiêu tổng quát
- 1.3.2 Mục tiêu cụ thể
- 1.4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
- 1.5 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- 1.5.1 Đối tượng nghiên cứu
- 1.5.2 Phạm vi nghiên cứu
- 1.6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 1.7 ĐIỂM MỚI NGHIÊN CỨU
- 1.8 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
- 2.1 CÁC KHÁI NIỆM
- 2.2 CÁC LÝ THUYẾT LIÊN QUAN
- 2.2.1 Lý thuyết tăng trưởng xanh (Green growth theory)
- 2.2.2 Lý thuyết phát triển bền vững (Sustainable development theory)
- 2.2.3 Lý thuyết các bên có liên quan (Stake holder theory)
- 2.2.4 Lý thuyết hiệu quả (Organizational effectiveness theory)
- 2.2.5 Lý thuyết quan điểm dựa trên nguồn lực (Resource-based viewed theory)
- 2.2.6 Lý thuyết khuếch tán đổi mới (Diffusion of innovation theory)
- 2.3 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐỔI MỚI XANH
- 2.4 MỐI LIÊN HỆ GIỮA ĐỔI MỚI XANH VÀ HIỆU SUẤT MÔI TRƯỜNG CỦA DNSX
- 2.5 MỐI LIÊN HỆ GIỮA ĐỔI MỚI XANH, HIỆU SUẤT MÔI TRƯỜNG VÀ HIỆU QUẢ CỦA DNSX
- 2.6 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
- 2.7 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
- CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.2 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
- 3.3 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH ĐIỀU CHỈNH THANG ĐO
- 3.4 THIẾT KẾ THANG ĐO CHO CÁC KHÁI NIỆM NGHIÊN CỨU
- 3.4.1 Lợi thế tương đối (LTD)
- 3.4.2 Khả năng tương thích (KTT)
- 3.4.3 Sự dễ dàng (SDD)
- 3.4.4 Hỗ trợ của tổ chức (HTC)
- 3.4.5 Chất lượng nguồn nhân lực (CNL)
- 3.4.6 Áp lực từ khách hàng (AKH)
- 3.4.7 Áp lực của Chính phủ (ACP)
- 3.4.8 Hỗ trợ của Chính phủ (HCP)
- 3.4.9 Sự thay đổi của thị trường (DTT)
- 3.4.10 Đổi mới sản phẩm xanh (DSP)
- 3.4.11 Đổi mới quy trình xanh (DQT)
- 3.4.12 Hiệu suất môi trường (SMT)
- 3.4.13 Hiệu quả tài chính (HQC)
- 3.4.14 Hiệu quả phi tài chính (HQP)
- 3.5 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
- 3.5.1 Bảng câu hỏi khảo sát
- 3.5.2 Quy mô mẫu
- 3.5.3 Phương pháp chọn mẫu
- 3.5.4 Phương pháp phân tích dữ liệu
- CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ TRÌNH BÀY KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 4.1 THỐNG KÊ MẪU THEO CÁC ĐẶC TÍNH
- 4.2 THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN QUAN SÁT
- 4.3 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ THANG ĐO
- 4.3.1 Kiểm định thang đo bằng Cronbach's Alpha
- 4.3.1.1 Nhân tố Lợi thế tương đối (LTD)
- 4.3.1.2 Nhân tố Khả Năng Tương Thích (KTT)
- 4.3.1.3 Nhân tố Sự dễ dàng (SDD)
- 4.3.1.4 Nhân tố Hỗ trợ của tổ chức (HTC)
- 4.3.1.5 Nhân tố Chất lượng nguồn nhân lực (CNL)
- 4.3.1.6 Nhân tố Áp lực từ khách hàng (AKH)
- 4.3.1.7 Nhân tố Áp lực từ Chính phủ (ACP)
- 4.3.1.8 Nhân tố Hỗ trợ của Chính phủ (HCP)
- 4.3.1.9 Nhân tố Sự thay đổi của thị trường (DTT)
- 4.3.1.10 Nhân tố Đổi mới sản phẩm xanh (DSP)
- 4.3.1.11 Nhân tố Đối mới quy trình xanh (DQT)
- 4.3.1.12 Nhân tố Hiệu suất môi trường (SMT)
- 4.3.1.13 Nhân tố Hiệu quả tài chính (HQC)
- 4.3.1.14 Nhân tố Hiệu quả phi tài chính (HQP)
- 4.4 PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ (EFA)
- 4.4.1 Phân tích EFA của các biến độc lập (Independent Variables)
- 4.4.2 Phân tích EFA của các biến phụ thuộc (Dependent Variables)
- 4.5 MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG (Measurement Modeling)
- 4.5.1 Hệ số outer loadings
- 4.5.2 Độ tin cậy và giá trị hội tụ
- 4.5.3 Giá trị phân biệt (Discriminant Validity)
- 4.6 MÔ HÌNH CẤU TRÚC (Structural Equation Modeling)
- 4.6.1 Hệ số R bình phương (R²)
- 4.6.2 Hệ số VIF (Đánh giá đa cộng tuyến)
- 4.6.3 Hệ số tác động và ý nghĩa các mức tác động của đường dẫn
- 4.6.4 Giá trị Effect Size (f bình phương)
- 4.6.5 Kết quả kiểm định các giả thuyết
- 4.7 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 4.7.1 Đối với phát triển thang đo Đổi Mới Xanh (DMX)
- 4.7.2 Đối với thang đo Hiệu Suất Môi Trường (SMT)
- 4.7.3 Kết quả mô hình nghiên cứu hồi quy
- 4.7.4 Kết quả của các giả thuyết nghiên cứu
- 4.7.4.1 Mối liên hệ giữa Lợi thế tương đối với Đổi mới xanh (DMX), giả thuyết H1:
- 4.7.4.2 Mối liên hệ giữa Khả năng tương thích và đổi mới xanh của DN, giả thuyết H2:
- 4.7.4.3 Phân tích mối liên hệ giữa Sự dễ dàng với Đổi Mới Xanh, giả thuyết H3:
- 4.7.4.4 Mối liên hệ giữa Sự hỗ trợ của tổ chức và đổi mới xanh của DN, giả thuyết H4:
- 4.7.4.5 Mối liên hệ giữa Chất lượng nguồn nhân lực và đổi mới xanh của DN, giả thuyết H5:
- 4.7.4.6 Mối liên hệ giữa Áp lực khách hàng và đổi mới xanh của DN, giả thuyết H6:
- 4.7.4.7 Mối liên hệ giữa Áp lực của Chính phủ với đổi mới xanh của DN, giả thuyết H7:
- 4.7.4.8 Mối liên hệ giữa Hỗ trợ của Chính phủ và Đổi mới xanh của DN, giả thuyết H8:
- 4.7.4.9 Mối liên hệ Sự thay đổi của thị trường và đổi mới xanh, giả thuyết H9:
- 4.7.4.10 Mối liên hệ giữa Đổi mới xanh với Hiệu suất môi trường, giả thuyết H10:
- 4.7.4.11 Mối liên hệ giữa Đổi mới xanh với Hiệu quả của DNSX, giả thuyết H11
- 4.7.4.12 Mối liên hệ giữa Hiệu suất môi trường và Hiệu quả của DNSX, giả thuyết H12:
- 4.7.5 Đề xuất cho các DN
- CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
- 5.1 KẾT LUẬN
- 5.2 ĐIỂM MỚI CỦA NGHIÊN CỨU
- 5.3 GỢI Ý CHÍNH SÁCH
- 5.3.1 Đối với yếu tố công nghệ
- 5.3.2 Đối với yếu tố tổ chức
- 5.3.3 Đối với yếu tố môi trường bên ngoài
- 5.3.4 Đối với yếu tố đổi mới xanh
- 5.3.5 Đối với hiệu suất môi trường
- 5.3.6 Đối với hiệu quả doanh nghiệp
- 5.4 HẠN CHẾ CỦA LUẬN ÁN VÀ ĐỀ XUẤT NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
- 5.4.1 Hạn chế của Luận án
- 5.4.2 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
- TÀI LIỆU THAM KHẢO