Tên luận án:
SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
Ngành:
CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ "Sự lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay" của Mai Thị Ngọc Bích, chuyên ngành Chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Chủ nghĩa Duy vật lịch sử, được hoàn thành năm 2017. Đề tài xuất phát từ nhận định sinh viên là bộ phận ưu tú, có vai trò to lớn trong phát triển đất nước, nhưng đang đối mặt với những biểu hiện phức tạp của sự lệch chuẩn đạo đức như bạo lực học đường, vô cảm, văn hóa ứng xử kém, tệ nạn xã hội, và các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh các thế lực thù địch lợi dụng để tha hóa thế hệ trẻ. Đại học Thái Nguyên, với số lượng sinh viên đông đảo (76.301 người tính đến tháng 12/2015), cũng không nằm ngoài thực trạng đáng báo động này.
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ thực trạng, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra đối với sự lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm khắc phục tình trạng này, góp phần đào tạo ra những con người "vừa hồng vừa chuyên". Luận án tập trung phân tích sự lệch chuẩn đạo đức theo hướng tiêu cực, khảo sát trong giai đoạn 2010-2015 tại 10 trường thuộc khối Đại học Thái Nguyên, dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng.
Những đóng góp khoa học chính của luận án bao gồm việc làm rõ khái niệm chuẩn mực đạo đức và sự lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên, xác định tầm quan trọng của việc khắc phục tình trạng này, phân tích thực trạng và đề xuất các phương hướng, giải pháp chủ yếu. Luận án chỉ ra các nguyên nhân chính dẫn đến sự lệch chuẩn đạo đức là do tác động của mặt trái kinh tế thị trường và xu thế toàn cầu hóa, sự biến động của thang giá trị đạo đức xã hội, hạn chế trong chính sách đào tạo, công tác giáo dục và quản lý sinh viên, cũng như đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và sự thiếu tu dưỡng của từng cá nhân sinh viên.
Để khắc phục, luận án đề xuất ba nhóm giải pháp chính: hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và các thang giá trị đạo đức mới; cải cách giáo dục đại học theo hướng hội nhập quốc tế, nâng cao chất lượng công tác giáo dục đạo đức và quản lý sinh viên (bao gồm nâng cao vai trò của Đảng ủy, Ban giám đốc, Ban giám hiệu, triển khai cuộc vận động "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh", tập trung giáo dục phẩm chất và đấu tranh chống tiêu cực, nêu cao gương mẫu của cán bộ, giảng viên); và kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội cùng với việc nâng cao tính tự giác của mỗi sinh viên. Luận án gồm 4 chương và 11 tiết.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cơ sở lý luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Những đóng góp về khoa học của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
- 7. Kết cấu của luận án
-
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.1. TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC, CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN VÀ SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC
- 1.1.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến chuẩn mực đạo đức
- 1.1.2. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến chuẩn mực đạo đức ở sinh viên hiện nay
- 1.1.3. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến sự lệch chuẩn đạo đức
- 1.2. TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
- 1.3. TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
- 1.4. NHỮNG GIÁ TRỊ CỦA CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG MÀ LUẬN ÁN TIẾP TỤC PHẢI THỰC HIỆN
-
Chương 2: SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
- 2.1. ĐẠO ĐỨC, CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC VÀ CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
- 2.1.1. Đạo đức
- 2.1.2. Chuẩn mực đạo đức
- 2.1.3. Chuẩn mực đạo đức ở sinh viên Việt Nam hiện nay
- 2.2. SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC VÀ NHỮNG TIÊU CHÍ ĐỂ ĐÁNH GIÁ VỀ SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
- 2.2.1. Khái niệm sự lệch chuẩn đạo đức
- 2.2.2. Những tiêu chí để đánh giá về sự lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Việt Nam hiện nay
-
Chương 3: SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
- 3.1. SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NÓ
- 3.1.1. Những đặc điểm cơ bản của sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 3.1.2. Thực trạng lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 3.1.2.1. Một bộ phận sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay có sự nhận thức mơ hồ về chính trị - xã hội và mục tiêu lý tưởng cách mạng
- 3.1.2.2. Sự thiếu ý thức tập thể, ý thức trách nhiệm vì cộng đồng, tôn thờ lối sống vị kỷ ở một bộ phận sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 3.1.2.3. Sự trau dồi học vấn, tri thức và nghiên cứu khoa học của một bộ phận sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 3.1.2.4. Đời sống văn hoá của một bộ phận sinh viên Đại học Thái Nguyên diễn biến theo chiều hướng phức tạp, xa rời các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc (nhân ái, vị tha, nghĩa tình, trung thực)
- 3.1.3. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 3.1.3.1. Nguyên nhân kinh tế
- 3.1.3.2. Sự biến động của thang giá trị đạo đức trong xã hội
- 3.1.3.3. Nguyên nhân do chính sách đào tạo và sử dụng, do công tác giáo dục đạo đức và quản lý sinh viên
- 3.1.3.4. Do tâm sinh lý lứa tuổi và do sự thiếu tu dưỡng, rèn luyện về đạo đức của từng sinh viên
- 3.2. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC KHẮC PHỤC SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
-
Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM KHẮC PHỤC SỰ LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
- 4.1. NHÓM GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG, ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA, TỪNG BƯỚC HOÀN THIỆN CÁC THANG GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC MỚI TRONG XÃ HỘI
- 4.1.1. Tiếp tục phát triển và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
- 4.1.2. Hoàn thiện các thang giá trị đạo đức mới trong xã hội
- 4.2. NHÓM GIẢI PHÁP CẢI CÁCH GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO HƯỚNG HỘI NHẬP QUỐC TẾ, ĐỒNG THỜI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ QUẢN LÝ SINH VIÊN, TỪNG BƯỚC KHẮC PHỤC NHỮNG LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
- 4.2.1. Cải cách giáo dục đại học theo hướng hội nhập quốc tế
- 4.2.2. Nâng cao chất lượng công tác giáo dục đạo đức và quản lý sinh viên, từng bước khắc phục những lệch chuẩn đạo đức ở một bộ phận sinh viên đại học Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 4.2.2.1. Nâng cao vai trò của các cấp ủy Đảng, Ban giám đốc, Ban giám hiệu trong công tác giáo dục đạo đức và quản lý sinh viên, từng bước khắc phục những lệch chuẩn đạo đức ở một bộ phận sinh viên đại học Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 4.2.2.2. Triển khai cuộc vận động "đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí minh" theo tinh thần Chỉ thị 05-CT/TW, của Bộ Chính trị
- 4.2.2.3. Tập trung thực hiện giáo dục, bồi đắp những phẩm chất, kiến thức cần có cho sinh viên đồng thời đấu tranh phòng, chống các biểu hiện lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên
- 4.2.2.4. Nêu cao tính gương mẫu của cán bộ, giảng viên trong việc khắc phục những lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên
- 4.3. NHÓM GIẢI PHÁP KẾT HỢP CHẶT CHẼ GIỮA GIA ĐÌNH, NHÀ TRƯỜNG, XÃ HỘI VÀ NÂNG CAO TÍNH TỰ GIÁC CỦA TỪNG CÁ NHÂN SINH VIÊN TRONG VIỆC KHẮC PHỤC NHỮNG LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
- 4.3.1. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc khắc phục những lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
- 4.3.2. Nâng cao tính tự giác của từng cá nhân sinh viên trong việc khắc phục những lệch chuẩn đạo đức ở sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay
-
KẾT LUẬN