Tên luận án:
SỰ DUNG HỢP GIỮA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG VỚI TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN Ở TỈNH TIỀN GIANG
Ngành:
Văn hóa học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông với tín ngưỡng dân gian ở tỉnh Tiền Giang" của Lê Thị Thanh Thảo, thuộc ngành Văn hóa học, được hoàn thành tại Trường Đại học Trà Vinh vào năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào quá trình dung hợp tất yếu giữa Phật giáo Bắc Tông (PGBT) và tín ngưỡng dân gian (TNDG), hai yếu tố gần gũi và gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của phần lớn người dân Tiền Giang.
Mục đích của luận án là làm rõ những biểu hiện của sự dung hợp văn hóa PGBT với TNDG của người Việt trong các ngôi chùa tại tỉnh Tiền Giang hiện nay. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra các giá trị văn hóa, xu hướng biến đổi của sự dung hợp này và đề xuất những khuyến nghị nhằm phát huy các mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực. Luận án tiếp cận sự dung hợp từ ba góc nhìn chính: văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử, được biểu hiện qua các lĩnh vực như huyền thoại về chùa, phong thủy, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, đối tượng thờ tự, thực hành nghi lễ, lễ hội và tục lệ tại 11 ngôi chùa tiêu biểu ở Tiền Giang. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm nghiên cứu liên ngành, điều tra xã hội học, phân tích, tổng hợp, so sánh và lịch sử.
Kết quả nghiên cứu cho thấy sự dung hợp này đã tạo nên một nền văn hóa phong phú cho tỉnh Tiền Giang, góp phần cải biến và làm giàu đẹp các giá trị văn hóa của Phật giáo, đồng thời củng cố, duy trì, chuyển tải và phát triển nhiều giá trị văn hóa của TNDG. Các ngôi chùa PGBT không chỉ là không gian văn hóa linh thiêng mà còn là nơi lưu giữ và bảo tồn những nét văn hóa truyền thống, phản ánh triết lý nhân sinh sâu sắc. Sự dung hợp còn đáp ứng nhu cầu tâm linh, an định tinh thần cho người dân, góp phần cố kết cộng đồng và làm phong phú bản sắc văn hóa của Tiền Giang nói riêng và Nam Bộ nói chung. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế khi yếu tố TNDG vượt trội có thể khiến Phật giáo đi xa giáo lý nguyên thủy, dẫn đến tâm lý thực dụng. Để giải quyết, luận án đề xuất các giải pháp như nâng cao nhận thức, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và chuyên môn về tôn giáo cho tăng ni và cán bộ quản lý, cùng với việc ban hành quy định và chế tài xử lý vi phạm hành chính.
Mục lục chi tiết:
- CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
- 1.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1.1 Các công trình nghiên cứu về văn hóa
- 1.1.2 Các công trình nghiên cứu về Phật giáo
- 1.1.3 Các công trình nghiên cứu về tín ngưỡng dân gian.
- 1.1.4 Nghiên cứu sự dung hợp giữa Phật giáo với tín ngưỡng dân gian
- 1.2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
- 1.3 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
- 1.3.1 Tín ngưỡng
- 1.3.2 Tín ngưỡng dân gian
- 1.3.3 Phật giáo
- 1.3.4 Phật giáo Bắc Tông
- 1.3.5 Sự dung hợp
- 1.4 KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH XÃ HỘI, TÔN GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG Ở TIỀN GIANG
- 1.4.1 Sơ nét lịch sử khai phá vùng đất Tiền Giang
- 1.4.2 Một số loại hình TN DG phổ biến tại Tiền Giang
- 1.4.3 Tôn giáo ở Tiền Giang
- CHƯƠNG 2: BIỂU HIỆN SỰ DUNG HỢP GIỮA VĂN HÓA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG VỚI TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN CỦA NGƯỜI VIỆT Ở TỈNH TIỀN GIANG
- 2.1 SỰ DUNG HỢP TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA NHẬN THỨC
- 2.1.1 Huyền thoại tại một số ngôi chùa
- 2.1.2 Quan niệm dân gian về phong thủy
- 2.1.3 Thể hiện qua niềm tin
- 2.2 SỰ DUNG HỢP TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA TỔ CHỨC
- 2.2.1 Cơ sở thờ tự
- 2.2.2 Đối tượng thờ tự trong ngôi chùa
- 2.2.3 Nghệ thuật kiến trúc
- 2.2.4 Nghệ thuật điêu khắc
- 2.3 SỰ DUNG HỢP TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA ỨNG XỬ
- 2.3.1 Thực hành nghi lễ, lễ hội
- 2.3.2 Tục cúng sao, giải hạn
- 2.3.3 Nhạc lễ Phật giáo
- CHƯƠNG 3: CƠ SỞ SỰ DUNG HỢP, GIÁ TRỊ VĂN HÓA SỰ DUNG HỢP GIỮA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG VỚI TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN, DỰ BÁO XU HƯỚNG VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 3.1 CƠ SỞ SỰ DUNG HỢP
- 3.1.1 Nhu cầu tâm linh của người dân
- 3.1.2 Giao lưu, tiếp biến văn hóa
- 3.1.3 Tính cách cởi mở, thân thiện, hòa đồng của người dân
- 3.1.4 Giáo lý Phật giáo
- 3.1.5 Sự tương đồng trong quan điểm đạo đức
- 3.1.6 Sự tương đồng ở tư tưởng công bằng, bình đẳng
- 3.1.7 Sự tương đồng trong việc coi trọng giá trị thực hành
- 3.2 GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA SỰ DUNG HỢP
- 3.2.1.Giá trị lịch sử
- 3.2.2 Giá trị văn hóa – nghệ thuật
- 3.2.3. Cố kết cộng đồng
- 3.2.4. Giá trị tâm linh
- 3.2.2 Một số hạn chế từ sự dung hợp
- 3.3 DỰ BÁO XU HƯỚNG SỰ DUNG HỢP
- 3.3.1 Sự dung hợp không ngừng phát triển
- 3.3.2 Xu hướng phục hồi Phật giáo nguyên thủy
- 3.4 KHUYẾN NGHỊ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỪ SỰ DUNG HỢP
- 3.4.1 Nâng cao trình độ nhận thức, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
- 3.4.2 Đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
- 3.4.3 Thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về pháp luật, tôn giáo cho tăng, ni, tín đồ Phật giáo
- 3.4.4 Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn về TG, TN của cán bộ làm công tác quản lý TG.
- 3.4.5 Ban hành quy định, chế tài xử lý vi phạm hành chính