Tóm tắt Luận án Tiến sĩ ngành Nghiên cứu Văn hóa: Rắn Thần Naga trong Văn hóa Khmer Nam Bộ
Nghiên cứu Văn hóa (Cultural Studies)
Bản tóm tắt luận án này, với tiêu đề "Rắn Thần Naga trong Văn hóa Khmer Nam Bộ", đi sâu vào vai trò đa diện của Rắn Thần Naga trong cấu trúc văn hóa của người Khmer Nam Bộ. Nghiên cứu chỉ ra rằng rắn, một loài vật có mặt phổ biến trong văn hóa nhân loại, mang giá trị biểu tượng sâu sắc, đặc biệt là với người Khmer Nam Bộ, ảnh hưởng đến đời sống xã hội, phong tục, tín ngưỡng, văn học và nghệ thuật của họ. Được du nhập từ Ấn Độ, Naga đã in dấu sâu sắc vào cả khía cạnh hữu hình và vô hình của văn hóa Khmer, xuất hiện trong các nghi lễ, lễ hội, kiến trúc và văn hóa dân gian, thường được thể hiện qua nhiều họa tiết.
Luận án nhằm mục đích phân tích một cách có hệ thống các ý nghĩa, đặc điểm và giá trị của các biểu hiện của Rắn Thần Naga để làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về những nét văn hóa độc đáo của người Khmer Nam Bộ. Các nhiệm vụ chính bao gồm thiết lập cơ sở lý thuyết, hệ thống hóa các hình thức và ảnh hưởng của Naga trong đời sống văn hóa (tôn giáo, phong tục, kiến trúc, nghệ thuật trình diễn), giải mã các ý nghĩa biểu tượng, khảo sát các đặc điểm và giá trị, so sánh với tín ngưỡng rắn/rồng trong văn hóa Việt Nam và các nền văn hóa khác, cũng như đưa ra các đề xuất về bảo tồn và phát huy văn hóa. Nghiên cứu tập trung vào không gian văn hóa Khmer Nam Bộ tại Việt Nam, đặc biệt ở Trà Vinh, Sóc Trăng, An Giang và Kiên Giang, dựa trên quá trình khảo sát thực địa rộng rãi từ năm 2016 đến 2021.
Về mặt khoa học, luận án đã tổng hợp một hệ thống tài liệu toàn diện về Naga, đưa ra một nghiên cứu có hệ thống về sự hiện diện của nó trong tư duy và quan niệm thẩm mỹ của người Khmer Nam Bộ. Luận án xác định các biểu hiện phong phú và tích hợp của Naga trong bản sắc văn hóa của họ, làm nổi bật các đặc điểm riêng biệt thông qua phân tích so sánh với các nền văn hóa khác. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học cho việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Khmer Nam Bộ, làm cơ sở cho các chính sách phát triển văn hóa.
Rắn Thần Naga được xác định là biểu tượng của quyền năng vô hạn, sự thịnh vượng, hòa bình và may mắn, cũng như sự kết nối giữa thế giới trần tục và cõi Niết Bàn. Nó mang các giá trị lịch sử, thẩm mỹ, giáo dục và kết nối cộng đồng, gắn bó sâu sắc với Phật giáo Theravada và phản ánh nền văn minh nông nghiệp lúa nước. Mặc dù có sự giao lưu và thay đổi văn hóa, Naga vẫn duy trì dấu ấn bản địa hóa và là yếu tố trung tâm của bản sắc văn hóa Khmer Nam Bộ, góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào, sự đoàn kết và ý thức bảo tồn di sản của họ.
In addition to the Introduction, Conclusion, References, List of research works of the author, Appendix, the thesis includes 3 chapters:
Chapter 1: Overview of the research situation, theoretical and practical basis of the topic
Chapter 2: Expression forms and meanings of Naga God Snake in the Southern Khmer culture
Chapter 3: Characteristics and values of the Naga God Snake in the Southern Khmer culture.
1.1.1. Research works on symbol theory
1.1.2. Research works related to snakes, naga and dragons
1.1.2.1. Works related to the Naga in India
1.1.2.2. Works related to snakes and dragons in China and some Northeast Asian countries
1.1.2.3. Works related to snakes, dragons and the Naga in Southeast Asia
1.1.2.4. Works related to snakes and dragons of Vietnamese people
1.1.2.5. Works related to the Naga God Snake of the Southern Khmer people.
1.1.2.6. Works related to the comparative study of snakes in the Southern Khmer culture with snakes in the Vietnamese' culture and some other ethnic groups in Southeast Asia as well.
1.1.3. General comments on the research problem
1.1.3.1. Evaluation of the achievements of the researched projects
1.1.3.2. Some issues needed to further study in the thesis
1.2.1. Related Concepts
1.2.1.1. Cultural concept
1.2.1.2. Symbolism concept
1.2.1.3. The Naga God Snake Concept
1.2.2. Research theory
1.2.2.1Cultural zone
1.2.2.2. Cultural symbol theory
1.2.2.3. Theory of cultural exchange and acculturation
1.3.1. Southern cultural space
1.3.2. Khmer people in the South
* Economic and cultural characteristics
Sub-conclusion of chapter 1
2.1.1. The Naga God Snake in the Southern Khmer religion
2.1.1.1. The Naga god snake in the existence of Balamon beliefs
2.1.1.2. The Naga god snake in Theravada Buddhist
2.1.2. Naga snakes are associated with customs, practices, and festivals
2.1.2.1. The Naga god snake associated with the wedding ceremony
2.1.2.2. The Naga snakes associated with funerals
2.1.2.3. The Naga god snake is associated with the custom of going to the priesthood
2.1.2.4. The Naga god snake is associated with the custom of boat racing
2.1.2.5. The Naga god snakes are associated with the custom of building houses
2.1.3. The Naga god snakes in the performing arts of the Southern Khmer people.
2.1.4. The Naga god snakes in Southern Khmer folklore
2.2.1. Naga snake in the architecture of Southern Khmer Theravada Buddhist Temple
2.2.1.1. The Naga snake's image
2.2.1.2. Materials and genres of representation of the Naga God Snake image
2.2.1.3. Existence space of the Naga god snake image
2.2.2. The Naga god snake is reflected in the costumes of the Southern Khmer people
Sub-conclusion of chapter 2
3.1.1. Associated with the water element
3.1.2. Diversity
3.1.3. Variation
3.1.4. Localization imprint
3.2.1 Meaning of infinite power
3.2.2. The meaning of prosperity, peace and luck
3.2.3. The meaning of the connection between Heaven - Earth, Earth – Nirvana
3.3.1. Historical value
3.3.2. Aesthetic value
3.3.3. Educational value
3.3.4. Community connection value
3.3.5. Preserving and promoting the meanings, characteristics and values of the Naga God Snake in the Southern Khmer's cultural life.
Sub-conclusion of chapter 3