Luận án Quá trình hình thành và phát triển hệ thống giao thông ở Nam Kỳ (1862 – 1945)

Tên luận án:

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ (1862-1945)

Ngành:

Lịch sử Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Quá trình hình thành và phát triển hệ thống giao thông ở Nam Kỳ (1862-1945)" do Bành Thị Hằng Tâm thực hiện, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, là một nghiên cứu chuyên sâu về vai trò của hệ thống giao thông trong bối cảnh khai thác thuộc địa của thực dân Pháp tại Nam Kỳ. Đề tài nhằm phục dựng lịch sử hình thành, phát triển của hệ thống giao thông Nam Kỳ trong giai đoạn 1862-1945, đưa ra những đánh giá khách quan về tác động của nó đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đất này dưới thời Pháp thuộc.

Luận án làm rõ chính sách khai thác thuộc địa gắn với việc phát triển giao thông của Pháp, phục dựng quá trình hình thành các loại hình giao thông (đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng không) và đánh giá tác động của chúng đối với kinh tế, xã hội ở Nam Kỳ, Việt Nam và Đông Dương. Nghiên cứu cũng rút ra những mặt tích cực, hạn chế và kinh nghiệm lịch sử cho việc xây dựng, phát triển giao thông vùng Nam Bộ hiện nay.

Hệ thống giao thông Nam Kỳ thời Pháp thuộc được đánh giá là tương đối đồng bộ, hoàn chỉnh, khai thác hiệu quả yếu tố tự nhiên và có tốc độ hiện đại hóa nhanh chóng. Hệ thống này liên kết nội vùng, với toàn lãnh thổ Việt Nam và Liên bang Đông Dương, góp phần làm thay đổi cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thương mại xuất nhập khẩu, và tạo ra diện mạo mới cho kinh tế - xã hội Nam Kỳ. Sài Gòn – Chợ Lớn đã trở thành trung tâm kinh tế - thương mại.

Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những mặt trái như việc tài nguyên Nam Kỳ và Việt Nam bị cạn kiệt, sự phân hóa giai cấp sâu sắc, và vấn đề ô nhiễm môi trường. Từ đó, luận án rút ra các bài học kinh nghiệm quan trọng cho sự phát triển bền vững của vùng Nam Bộ hiện nay, nhấn mạnh sự cần thiết phải gắn kết phát triển giao thông với kinh tế và điều kiện tự nhiên.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
    • 1.1. Lý do khoa học
    • 1.2. Lý do thực tiễn
  • 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
    • 2.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 2.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
    • 3.1. Mục đích nghiên cứu
    • 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 4. CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 4.1. Cơ sở lý luận.
    • 4.2. Các phương pháp nghiên cứu.
  • 5. NGUỒN TƯ LIỆU
    • 5.1. Tài liệu lưu trữ trong các Trung tâm Lưu trữ quốc gia
    • 5.2. Các công trình nghiên cứu
  • 6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
  • 7. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ TRONG NƯỚC VỀ VÙNG ĐẤT NAM KỲ VÀ GIAO THÔNG NAM KỲ
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về vùng đất Nam Kỳ
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về giao thông Nam Kỳ
  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ NƯỚC NGOÀI VỀ VÙNG ĐẤT NAM KỲ VÀ GIAO THÔNG NAM KỲ
    • 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về vùng đất Nam Kỳ
    • 1.2.2. Công trình nghiên cứu về giao thông Nam Kỳ
  • 1.3. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG GIAO THÔNG NAM KỲ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Đánh giá tình hình nghiên cứu
    • 1.3.2. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

• CHƯƠNG 2. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1862 – 1918

  • 2.1. KHÁI QUÁT VỀ VÙNG ĐẤT NAM KỲ VÀ HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ TRƯỚC NĂM 1862
    • 2.1.1. Điều kiện tự nhiên và đơn vị hành chính Nam Kỳ
    • 2.1.2. Hệ thống giao thông ở Nam Kỳ trước năm 1862
      • 2.1.2.1. Giao thông đường bộ
      • 2.1.2.2. Giao thông đường thủy
  • 2.2. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1862 -1918
    • 2.2.1. Thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ
    • 2.2.2. Thiết lập bộ máy hành chính ở Nam Kỳ giai đoạn 1862 – 1918
    • 2.2.3. Các chủ trương thực hiện chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Nam Kỳ
      • 2.2.3.1. Chủ trương phát triển kinh tế của thực dân Pháp ở Nam Kỳ
      • 2.2.3.2. Các chủ trương phát triển xã hội của thực dân Pháp ở Nam Kỳ
    • 2.2.4. Chính sách xây dựng hệ thống giao thông của Pháp ở Nam Kỳ
  • 2.3. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG GIAO THÔNG NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1862 – 1918
    • 2.3.1. Giao thông đường thủy
      • 2.3.1.1. Cải tạo, đào mới kênh, rạch ở Nam Kỳ
      • 2.3.1.2. Hoạt động của giao thông đường thủy nội địa
      • 2.3.1.3. Hoạt động giao thông đường biển
      • 2.3.1.4. Cơ chế quản lý giao thông đường thủy
    • 2.3.2. Giao thông đường bộ
      • 2.3.2.1. Xây dựng các tuyến đường bộ
      • 2.3.2.2. Hệ thống cầu
    • 2.3.3. Giao thông đường sắt
      • 2.3.3.1. Xây dựng, quản lý, khai thác đường sắt nội đô (tramways - xe điện) Sài Gòn – Chợ Lớn
      • 2.3.3.2. Xây dựng tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho giai đoạn 1880 – 1883
      • 2.3.3.3. Xây dựng tuyến đường sắt Sài Gòn – Biên Hòa
    • 2.3.4. Giao thông hàng không

  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

• CHƯƠNG 3. HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1919 – 1945

  • 3.1. BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIAO THÔNG CỦA PHÁP Ở NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1919 – 1945
    • 3.1.1. Bối cảnh lịch sử
    • 3.1.2. Chính sách xây dựng, phát triển giao thông Nam Kỳ (1919 – 1945)
  • 3.2. XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ (1919-1945)
    • 3.2.1. Giao thông đường bộ
      • 3.2.1.1. Xây dựng, quản lý và khai thác các tuyến giao thông đường bộ
      • 3.2.1.2. Phương tiện giao thông đường bộ
    • 3.2.2. Giao thông đường thủy
      • 3.2.2.1. Nâng cấp, cải tạo cảng Sài Gòn
      • 3.2.2.2. Nâng cấp, cải tạo hệ thống kênh, rạch
    • 3.2.3. Giao thông đường sắt
    • 3.2.4. Giao thông hàng không
      • 3.2.4.1. Sự ra đời của Hàng không Nam Kỳ
      • 3.2.4.2. Các quy định về tổ chức ngành hàng không ở Nam Kỳ và Đông Dương (1919 – 1939)
      • 3.2.4.3. Hệ thống sân bay và cơ sở phục vụ của hàng không ở Nam Kỳ
      • 3.2.4.4. Quy chế tổ chức hoạt động hàng không
      • 3.2.4.5. Tổ chức các tuyến bay
      • 3.2.4.6. Cải tạo, nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất
  • 3.3. DIỆN MẠO GIAO THÔNG Ở NAM KỲ GIAI ĐOẠN 1919 – 1945
    • 3.3.1. Diện mạo mới của giao thông đường bộ
    • 3.3.2. Ra đời một ngành vận tải mới – vận tải hàng không

  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 3

• CHƯƠNG 4. ĐẶC ĐIỂM, TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐẾN ĐỜI SỐNG KINH TẾ - XÃ HỘI Ở NAM KỲ (1862 - 1945)

  • 4.1. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG Ở NAM KỲ (1862 - 1945)
    • 4.1.1. Hệ thống giao thông mới tương đối đồng bộ, hoàn chỉnh, khai thác hiệu quả yếu tố tự nhiên để phát triển bền vững
    • 4.1.2. Hệ thống giao thông có tốc độ hiện đại hóa nhanh
      • 4.1.2.1. Tốc độ hiện đại hóa nhờ tính vượt trội
      • 4.1.2.2. Hệ thống giao thông có tốc độ hiện đại hóa nhanh
    • 4.1.3. Hệ thống giao thông mới liên kết nội vùng, với toàn lãnh thổ Việt Nam và Liên bang Đông Dương
  • 4.2. TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐẾN ĐỜI SỐNG KINH TẾ - XÃ HỘI Ở NAM KỲ
    • 4.2.1. Tác động của hệ thống giao thông đối với sự phát triển kinh tế
      • 4.2.1.1. Xây dựng các công trình giao thông lớn, có tác dụng phát triển kinh tế - xã hội
      • 4.2.1.2. Tác động từ sản xuất nông nghiệp
      • 4.2.1.3. Tác động từ sản xuất công nghiệp
      • 4.2.1.4. Tác động từ kinh tế thương mại xuất – nhập khẩu
    • 4.2.2. Tác động của hệ thống giao thông đến xã hội Nam Kỳ
  • 4.3. MỘT SỐ KINH NGHIỆM CÓ THỂ THAM KHẢO QUA VIỆC XÂY DỰNG GIAO THÔNG NAM KỲ THỜI THUỘC PHÁP

  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 4

• KẾT LUẬN

• Kết luận (từ trang 24)