Tên luận án:
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CỦA NHÂN DÂN VÙNG TRUNG DU VÀ THƯỢNG DU BẮC KÌ TỪ NĂM 1883 ĐẾN NĂM 1930
Ngành:
Lịch sử Việt Nam
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Phong trào yêu nước chống thực dân Pháp của nhân dân vùng Trung du và Thượng du Bắc Kì từ năm 1883 đến năm 1930" của Lưu Thị Ngọc Tuyết tập trung nghiên cứu toàn diện các cuộc khởi nghĩa và hoạt động yêu nước diễn ra tại khu vực chiến lược này. Vùng Trung du và Thượng du Bắc Kì, với địa thế hiểm yếu và là nơi cư trú của nhiều dân tộc thiểu số, đã sớm hình thành truyền thống đấu tranh kiên cường chống ngoại xâm.
Đề tài làm rõ bối cảnh lịch sử khi thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm Bắc Kì từ năm 1883 và quá trình nhân dân vùng này, dưới sự lãnh đạo của văn thân sĩ phu, tù trưởng, thủ lĩnh nông dân, đã liên tục nổi dậy. Phong trào đã phát triển mạnh mẽ, gây nhiều khó khăn cho quân Pháp trong quá trình đặt ách cai trị, và có đóng góp to lớn vào công cuộc giải phóng dân tộc.
Nghiên cứu này khái quát diễn biến phong trào từ năm 1883 đến 1930, bao gồm giai đoạn hưởng ứng Dụ Cần Vương (1885-1897) với các trung tâm khởi nghĩa như Hưng Hóa, Tây Bắc, và các cuộc khởi nghĩa nông dân tự phát tiêu biểu như Yên Thế. Bước sang đầu thế kỷ XX (1898-1930), phong trào tiếp tục phát triển với nhiều nét mới, chuyển biến từ khuynh hướng phong kiến sang dân chủ tư sản, tiệm cận vô sản, thu hút các tầng lớp binh lính, công nhân, tiểu tư sản tham gia. Các cuộc khởi nghĩa lớn như Yên Bái, Thái Nguyên đã khẳng định tinh thần đấu tranh quyết liệt.
Luận án phân tích các đặc điểm nổi bật của phong trào: tính nhân dân rộng rãi với sự tham gia của nhiều thành phần dân tộc và tầng lớp xã hội; tính dân tộc sâu sắc thể hiện qua việc bảo vệ làng bản và góp phần vào công cuộc cứu nước chung; tính tự phát cục bộ nhưng sau đó có sự liên kết và ảnh hưởng lẫn nhau. Phong trào đã tận dụng tối đa địa hình rừng núi hiểm trở và vị trí tiếp giáp biên giới để xây dựng căn cứ, liên hệ với lực lượng bên ngoài.
Những đóng góp chính của luận án là tái hiện một cách hệ thống và toàn diện phong trào, chỉ ra đặc điểm, tính chất, vai trò của nó trong bối cảnh đấu tranh chung của dân tộc. Luận án khẳng định vai trò chiến lược của vùng Trung du và Thượng du Bắc Kì, đã gây thiệt hại lớn và làm chậm quá trình bình định, cai trị của Pháp, đồng thời hun đúc ý chí đấu tranh giải phóng đất nước. Đây là tài liệu giá trị cho nghiên cứu và giảng dạy lịch sử địa phương.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- 2.1. Đối tượng nghiên cứu
- 2.2. Phạm vi nghiên cứu
- 3. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài
- 3.1. Mục đích nghiên cứu
- 3.2. Nhiệm vụ đề tài
- 4. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Nguồn tài liệu
- 4.2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp của luận án
- 6. Bố cục của luận án
- Chương 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
- 1.1. Các công trình nghiên cứu bằng tiếng nước ngoài
- 1.2. Các công trình nghiên cứu bằng tiếng Việt
- 1.2.1. Các công trình đề cập đến các vấn đề chung của vùng trung du và thượng du Bắc Kì
- 1.2.2. Các công trình nghiên cứu có đề cập đến phong trào yêu nước chống Pháp ở vùng trung du và thượng du Bắc Kì cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
- 1.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
- Chương 2. PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VÙNG TRUNG DU VÀ THƯỢNG DU BẮC KÌ (1883 – 1897)
- 2.1. Khái quát về vùng trung du và thượng du Bắc Kì
- 2.2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì và chế độ cai trị của Pháp
- 2.3. Phong trào yêu nước chống Pháp ở trung du và thượng du Bắc Kì (1883 – 1897)
- 2.3.1. Phong trào yêu nước chống Pháp (1883 – 1885)
- 2.3.2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ giữa năm 1885 đến năm 1897
- Chương 3. PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VÙNG TRUNG DU VÀ THƯỢNG DU BẮC KÌ (1898 – 1930)
- 3.1. Bối cảnh lịch sử
- 3.1.1. Bối cảnh thế giới
- 3.1.2. Bối cảnh trong nước
- 3.2. Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân vùng trung du và thượng du Bắc Kì (1898 - 1930)
- 3.2.1. Giai đoạn 1898 - 1918
- 3.2.2. Giai đoạn 1919 - 1930
- Chương 4. MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VÙNG TRUNG DU VÀ THƯỢNG DU BẮC KÌ (1883 – 1930)
- 4.1. Đặc điểm
- 4.1.1. Phong trào yêu nước chống Pháp ở trung du và thượng du Bắc Kì (1883 – 1930) đã thu hút được nhiều thành phần dân tộc, nhiều tầng lớp tham gia, trong đó đáng chú ý là vai trò của các thủ lĩnh và nhân dân các dân tộc thiểu số
- 4.1.2. Phong trào diễn ra trên hầu hết các địa phương vùng trung du và thượng du Bắc Kì, trong đó địa bàn rừng núi và biên giới được phát huy tối đa
- 4.1.3. Phong trào không chỉ có sự liên hệ, phối hợp chiến đấu giữa các cuộc khởi nghĩa trong khu vực, mà còn có mối liên hệ, phối hợp với phong trào chống Pháp ở các khu vực khác trong nước
- 4.1.4. Phong trào đã lần lượt chịu ảnh hưởng của nhiều hệ tư tưởng khác nhau, từ phong kiến đến dân chủ tư sản và bước đầu chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng vô sản
- 4.1.5. Phong trào trong chừng mực nhất địn đã thiết lập được mối liên hệ quốc tế và nhận được sự ủng hộ từ bên ngoài
- 4.2. Tính chất
- 4.2.1. Tính nhân dân
- 4.2.2. Tính dân tộc
- 4.2.3. Tính tự phát
- 4.2.4. Các tính chất khác
- 4.3. Vai trò
- 4.3.1. Phong trào yêu nước chống Pháp ở trung du và thượng du Bắc Kì đã gây khó khăn cho thực dân Pháp trong việc đặt ách cai trị ở khu vực này
- 4.3.2. Phong trào đã góp phần hỗ trợ tích cực cho phong trào chống Pháp ở đồng bằng Bắc Kì và trong toàn quốc
- 4.3.3. Phong trào góp phần hun đúc ý chí đấu tranh giải phóng đất nước của toàn thể dân tộc Việt Nam