Luận án Phòng chống quan lại phạm tội dưới triều vua Lê Thánh Tông (Đại Việt) và Sejong (Joseon)

Tên luận án:

PHÒNG CHỐNG QUAN LẠI PHẠM TỘI DƯỚI TRIỀU VUA LÊ THÁNH TÔNG (ĐẠI VIỆT) VÀ SEJONG (JOSEON)

Ngành:

Lịch sử Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phòng chống quan lại phạm tội dưới triều vua Lê Thánh Tông (Đại Việt) và Sejong (Joseon)" là một nghiên cứu lịch sử so sánh, tập trung vào thực trạng quan lại phạm tội, các chế tài pháp luật và biện pháp phòng chống tham nhũng dưới thời vua Lê Thánh Tông (1460-1497) của Đại Việt và vua Sejong (1418-1450) của Joseon. Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong hệ thống quan liêu và chính sách chống tham nhũng của hai vương triều này, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho công cuộc phòng chống tham nhũng hiện nay ở Việt Nam và Hàn Quốc.

Cả hai vương triều đều chú trọng củng cố vương quyền và xây dựng bộ máy hành chính trung ương tập quyền, phân chia công việc thành sáu bộ/tào và thiết lập các cơ quan giám sát tối cao như Ngự Sử Đài (Đại Việt) và Tư Hiến Phủ (Joseon) để kiểm soát quan lại. Các biện pháp phòng chống quan lại phạm tội có nhiều điểm tương đồng như tuyển chọn nhân tài qua khoa cử, chế độ tiến cử, chế độ "hồi tỵ" hoặc "tương tỵ" để ngăn ngừa xung đột lợi ích, khảo khóa định kỳ, đãi ngộ tài chính ổn định và tăng cường thanh tra, giám sát.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những khác biệt đáng kể. Vua Lê Thánh Tông bãi bỏ chức Tể tướng để trực tiếp nắm quyền và bổ sung Lục khoa, Hiến ty để tăng cường giám sát, trong khi vua Sejong vẫn tin tưởng giao quyền cho Nghị Chính Phủ do các Tể tướng đứng đầu. Về tình hình phạm tội, quan lại cấp thấp, quan võ và quan lại địa phương xa trung ương thường phạm tội nhiều hơn do thiếu kiến thức Nho giáo hoặc khó kiểm soát. Các loại tội danh phổ biến bao gồm tắc trách trong công việc, tham ô tài sản (nhận hối lộ, lạm dụng cống phẩm) và lạm dụng quyền hạn. Đặc biệt, cả hai nhà vua đều có xu hướng miễn giảm hoặc khoan dung hình phạt cho các công thần và hoàng tộc, trong khi nghiêm khắc hơn với quan lại cấp dưới.

Về chế tài pháp luật, Quốc triều hình luật của Đại Việt mang tính tự chủ và phản ánh phong tục Việt Nam rõ nét hơn, với quy định chuộc tiền linh hoạt và hiệu quả hơn trong phòng chống tội phạm quan lại. Ngược lại, Đại Minh luật mà Joseon áp dụng, dù được điều chỉnh, vẫn dựa trên luật nhà Minh và có hệ thống chuộc tiền ít hiệu quả hơn. Luận án kết luận rằng mặc dù có nhiều điểm tương đồng, những khác biệt trong biện pháp và hiệu quả phòng chống quan lại phạm tội đã tạo nên nét đặc trưng riêng cho mỗi quốc gia, cung cấp góc nhìn đa chiều cho lịch sử quan chế Việt Nam và Hàn Quốc.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu.
• Chương 2. Hệ thống quan lại trong bộ máy nhà nước dưới thời Lê Thánh Tông và Sejong.
• Chương 3. Tình hình quan lại phạm tội dưới thời Lê Thánh Tông và Sejong.
• Chương 4. Hình phạt đối với quan lại phạm tội trong hình luật thời Lê Thánh Tông và Sejong.
• Chương 5. Biện pháp, tác động phòng chống quan lại phạm tội dưới thời vua Lê Thánh Tông và Sejong.