Luận án Phát triển tư duy không gian cho học sinh trong dạy học Địa lí 12 ở trường Trung học phổ thông

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN TƯ DUY KHÔNG GIAN CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 12 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Ngành:

Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Địa lí

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào việc phát triển tư duy không gian (TDKG) cho học sinh lớp 12 trong dạy học Địa lí ở trường trung học phổ thông. Nhận thấy thực trạng giáo viên Địa lí chưa quan tâm đúng mức đến việc phát triển tư duy cho học sinh, dẫn đến hiệu quả học tập chưa cao, đề tài đặt mục tiêu đưa ra quy trình và các biện pháp nhằm phát triển TDKG, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông.

Nghiên cứu đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lí luận về TDKG trong dạy học Địa lí 12, đồng thời xác định TDKG là quá trình nhận thức mà học sinh vận dụng kiến thức, kinh nghiệm và phương tiện trực quan để phản ánh đặc trưng, mối quan hệ và giải quyết các vấn đề địa lí. Luận án đề xuất bốn thao tác cơ bản để phát triển TDKG, bao gồm: phân tích và tổng hợp đặc trưng của đối tượng không gian, thiết lập mối quan hệ không gian, so sánh các đối tượng không gian, và suy luận theo không gian. Mỗi thao tác này đều có yêu cầu cụ thể và nhằm mục đích giúp học sinh hiểu biết về lãnh thổ, giải quyết vấn đề và thành thạo sử dụng phương tiện trực quan địa lí.

Để phát triển TDKG hiệu quả, luận án nhấn mạnh sự cần thiết phải tuân thủ các nguyên tắc như đảm bảo cung cấp kiến thức địa lí vững chắc, giao nhiệm vụ tư duy, hướng dẫn thao tác rõ ràng và đảm bảo tính trực quan. Giáo viên cần có trình độ chuyên môn vững vàng, khả năng vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực. Quy trình dạy học được thiết kế để giáo viên tiếp cận bài học theo hướng tác động đến quá trình nhận thức của học sinh, từ việc xác định mục tiêu TDKG đến tổ chức hoạt động học tập và củng cố.

Quá trình thực nghiệm sư phạm tại bốn trường THPT đã kiểm chứng hiệu quả của quy trình và các biện pháp đề xuất. Kết quả cho thấy các thao tác TDKG của học sinh đều có sự tiến bộ rõ rệt, đặc biệt thao tác phân tích và tổng hợp có tiến bộ nhanh và bền vững nhất. Mức độ tiến bộ có sự khác biệt giữa các thao tác nhưng đều khẳng định sự thay đổi tích cực trong tư duy của học sinh. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sư phạm, ban giám hiệu và giáo viên Địa lí nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng dạy học phát triển TDKG.

Mục lục chi tiết:

• Mở đầu
• Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc phát triển TDKG trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT
• Chương 2: Quy trình và biện pháp phát triển TDKG cho học sinh trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT
• Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
• Kết luận