PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG ĐIỆN CẠNH TRANH TẠI VIỆT NAM
Quản lý kinh tế Mã số: 9.31.01.10
Luận án "Phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam" nghiên cứu tính cấp thiết của việc hình thành và phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam. Đề tài khẳng định sự cần thiết của thị trường điện cạnh tranh nhằm nâng cao tính minh bạch, hiệu quả, công bằng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và hình thành giá điện hợp lý dựa trên quy luật cung - cầu khách quan. Mặc dù có lộ trình phát triển rõ ràng từ năm 2012 (thị trường phát điện cạnh tranh, sau đó là bán buôn điện cạnh tranh), việc triển khai còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là những hạn chế trong quản lý vĩ mô và cơ cấu tổ chức ngành điện.
Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy, tuy có nhiều công trình về thị trường nói chung, nhưng các nghiên cứu chuyên sâu về thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam còn hạn chế. Các vấn đề lý luận về cấu trúc, đặc điểm, cơ chế hoạt động, tiêu chí đánh giá và vai trò quản lý nhà nước đối với thị trường điện cạnh tranh chưa được luận giải rõ ràng. Nghiên cứu trước đây về thị trường điện Việt Nam thường dưới dạng bài báo khoa học, thiếu phân tích sâu về tính liên kết giữa các bên và chưa giải quyết triệt để nguyên nhân chậm trễ so với lộ trình đề ra. Đặc biệt, các cơ chế quản lý rủi ro, kiểm soát lũng đoạn và đánh giá toàn diện hoạt động quản lý nhà nước còn bỏ ngỏ.
Từ đó, luận án xác định khoảng trống nghiên cứu về lý luận chuyên sâu (đặc điểm, cấu thành, tiêu chí đánh giá, vai trò quản lý nhà nước, lộ trình chuyển đổi) và thực trạng phát triển, những hạn chế, bất cập (giai đoạn 2012-2023) cùng các giải pháp tiên quyết (giai đoạn 2024-2030). Mục đích cốt lõi là xác lập cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn và đề xuất hệ thống giải pháp khoa học, phù hợp cho phát triển thị trường điện Việt Nam theo từng cấp độ, đặc biệt là thị trường điện bán lẻ cạnh tranh.
Luận án tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển thị trường điện cạnh tranh, bao gồm đặc điểm, bộ phận cấu thành, nội hàm phát triển, mô hình, tiêu chí đánh giá và các yếu tố tác động dưới góc độ chuyên ngành Quản lý kinh tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các đối tượng tham gia thị trường điện trong giai đoạn 2012-2023, với các giải pháp đề xuất áp dụng cho giai đoạn 2024-2030.
Luận án kỳ vọng đóng góp làm rõ thêm lý luận về thị trường điện cạnh tranh, bổ sung tiêu chí đánh giá, làm rõ mô hình tổ chức và thực trạng phát triển thị trường tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách, tái cơ cấu ngành điện, tăng cường quản lý, đầu tư hạ tầng, thu hút nguồn điện mới, xóa bỏ bù chéo và cải cách giá điện nhằm hướng tới một thị trường điện cạnh tranh công bằng, minh bạch, hiệu quả, tuân thủ quy luật chung của sự phát triển và phù hợp với thông lệ quốc tế.