Tên luận án:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THẨM MĨ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI THÔNG QUA DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
Ngành:
Lý luận và lịch sử giáo dục
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục này tập trung vào việc phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh Trung học Cơ sở (THCS) trên địa bàn thành phố Hà Nội thông qua dạy học môn Mĩ thuật. Năng lực thẩm mĩ được xác định là một thuộc tính cá nhân quan trọng, góp phần hình thành nhân cách toàn diện, ảnh hưởng tích cực đến các năng lực trí tuệ, đạo đức và thể chất. Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông 2018 chú trọng phát triển năng lực, môn Mĩ thuật đóng vai trò thiết yếu trong việc hình thành và phát triển các năng lực chung và đặc thù, bao gồm năng lực quan sát, nhận thức thẩm mĩ, sáng tạo, ứng dụng, phân tích và đánh giá thẩm mĩ.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng việc triển khai dạy học phát triển năng lực thẩm mĩ tại các trường THCS trên địa bàn Hà Nội còn nhiều hạn chế. Giáo viên gặp khó khăn trong việc tổ chức dạy học, và năng lực thẩm mĩ của học sinh chưa thực sự cao, chủ yếu ở mức đạt, với ít học sinh đạt mức khá và tốt. Các yếu tố như thiếu tài nguyên, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học chưa hiệu quả, môi trường rèn luyện hạn chế, và tính tích cực tự giác học tập của học sinh chưa cao là những nguyên nhân chính.
Mục đích của luận án là đề xuất các biện pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS thông qua dạy học môn Mĩ thuật. Luận án đã đóng góp vào lý luận bằng cách bổ sung khung lý thuyết về năng lực thẩm mĩ và các thành phần của nó, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn qua việc đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp. Cụ thể, 05 biện pháp được đề xuất bao gồm: xây dựng môi trường học tập cởi mở, thân thiện, giàu xúc cảm; tăng cường sử dụng hình thức tổ chức dạy học trải nghiệm; thiết kế và áp dụng các bài tập thực hành; hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức mĩ thuật vào thực tế; và xây dựng tiêu chí, chuẩn đánh giá năng lực thẩm mĩ.
Kết quả thực nghiệm sư phạm đã khẳng định tính hợp lý, khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng lực thẩm mĩ và kết quả học tập của học sinh ở các lớp thực nghiệm so với lớp đối chứng. Điều này góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mĩ thuật tại các trường THCS.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1. Cơ sở lí luận về phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án
- 1.1.1. Những công trình nghiên cứu về dạy học môn Mĩ thuật
- 1.1.2. Những công trình nghiên cứu về phát triển năng lực thẩm mĩ thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.2. Năng lực thẩm mĩ của học sinh Trung học cơ sở
- 1.2.1. Khái niệm năng lực thẩm mĩ của học sinh Trung học cơ sở
- 1.2.2. Đặc điểm thể hiện năng lực thẩm mỹ của học sinh Trung học cơ sở
- 1.2.3. Khung năng lực thẩm mĩ trong môn Mĩ thuật của học sinh Trung học cơ sở
- 1.3. Dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học Cơ sở
- 1.3.1. Khái niệm dạy học môn Mĩ thuật
- 1.3.2. Đặc điểm học sinh trung học cơ sở
- 1.3.3. Vị trí, vai trò của môn Mĩ thuật trong chương trình giáo dục ở trường Trung học cơ sở
- 1.3.4. Một số đặc trưng của môn Mĩ thuật ở trường trung học cơ sở
- 1.3.5. Các thành tố của dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.3.5.1. Mục tiêu dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.3.5.2. Nội dung dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.3.5.3. Phương pháp dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.3.5.4. Hình thức dạy học môn Mĩ thuật Trung học cơ sở
- 1.3.6. Ưu thế của môn Mĩ thuật với việc phát triển năng lực thẩm mĩ
- 1.4. Phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.1. Khái niệm phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.2. Các thành tố của phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.2.1. Mục tiêu phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.2.2. Nội dung phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.2.3. Phương pháp dạy học phát triển năng lực thẩm mĩ thông qua dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.4.2.4. Các hình thức phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.2.5. Kiểm tra đánh giá kết qủa phát triển năng thẩm mĩ cho học sinh thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.3. Quy trình phát triển năng lực thông qua dạy học môn Mĩ thuật ở trường Trung học cơ sở
- 1.4.4. Các điều kiện đảm bảo phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.4.5. Các lực lượng tham gia phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển NL thẩm mĩ cho HS
- Chương 2. Thực trạng phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
- 2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng
- 2.2.1. Mục đích khảo sát thực trạng
- 2.2.2. Nội dung khảo sát thực trạng
- 2.2.3. Quy mô và địa bàn khảo sát
- 2.2.4. Thời gian khảo sát
- 2.2.5. Phương pháp khảo sát thực trạng
- 2.3. Kết quả khảo sát thực trạng
- 2.3.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lí về tầm quan trọng của năng lực thẩm mĩ trong sự phát triển nhân cách học sinh Trung học cơ sở
- 2.3.2. Thực trạng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học
- 2.4. Thực trạng phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.4.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng của phát triển năng lực thẩm mĩ HS thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.4.2. Đánh giá của GV, CBQL về mức độ đạt được của mục tiêu phát triển NL thẩm mĩ cho học sinh THCS
- 2.4.3. Đánh giá của GV, CBQL về mức độ đạt được của những nội dung phát triển NL thẩm mĩ cho học sinh THCS
- 2.4.4. Mức độ sử dụng hình thức dạy học để phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trong môn Mĩ thuật
- 2.4.5. Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học phát triển NL thẩm mĩ cho HS THCS
- 2.4.6. Thực trạng quy trình dạy học môn Mĩ thuật nhằm phát triển Nl thẩm mĩ cho học sinh THCS
- 2.4.7. Thực trạng thực hiện kiểm tra, đánh giá năng lực thẩm mĩ của học sinh THCS
- 2.4.8. Thực trạng các điều kiện đảm bảo phát triển năng lực thẩm mĩ cho HS Trung học Cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.4.9. Thực trạng các lực lượng tham gia phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh Trung học Cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.4.10. Thực trạng những khó khăn trong việc phát triển năng lực thẩm mĩ cho HS Trung học Cơ sở thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.4.11. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển năng lực tổ thẩm mĩ cho học sinh ở các trường trung học cơ sở
- 2.5. Đánh giá chung về thực trạng phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 2.5.1. Những kết quả đạt được
- 2.5.2. Những vấn đề còn tồn tại
- 2.5.3. Nguyên nhân
- Chương 3. Biện pháp phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội thông qua dạy học môn Mĩ thuật và thực nghiệm sư phạm
- 3.1. Các nguyên tắc khi xây dựng biện pháp
- 3.1.1. Đảm bảo mục tiêu giáo dục phổ thông và mục tiêu của Chương trình môn học Mĩ thuật cấp THCS
- 3.1.2. Đảm bảo phù hợp thực tiễn dạy học ở trường THCS trên địa bàn nghiên cứu
- 3.1.3. Đảm bảo tính cảm xúc tích cực của học sinh trong quá trình học tập
- 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phát triển tối đa các năng lực của học sinh
- 3.2. Các biện pháp phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh trung học cơ sở trên địa bàn thành phố hà nội thông qua dạy học môn Mĩ thuật
- 3.2.1. Xây dựng môi trường học tập cởi mở, thân thiện, giàu xúc cảm cho HS
- 3.2.2. Sử dụng hình thức tổ chức dạy học trải nghiệm để làm giàu cảm xúc và biểu tượng thẩm mĩ cho HS THCS
- 3.2.3. Thiết kế và áp dụng các bài tập thực hành phát triển NL thẩm mĩ cho HS
- 3.2.4. Hướng dẫn học sinh vận dụng, phát triển kiến thức mĩ thuật vào thực tế
- 3.2.5. Xây dựng tiêu chí và chuẩn đánh giá NL thẩm mĩ cho HS THCS
- 3.3. Thực nghiệm sư phạm
- 3.3.1. Khái quát về thực nghiệm
- 3.3.1.1. Mục đích thực nghiệm
- 3.3.1.2. Địa điểm và đối tượng thực nghiệm
- 3.3.1.3. Nội dung thực nghiệm
- 3.3.1.4. Kế hoạch thực nghiệm
- 3.3.2. Tiêu chí và thang đánh giá
- 3.3.2.1. Các tiêu chí
- 3.3.2.2. Thang đánh giá
- 3.3.3. Phân tích kết quả thực nghiệm
- 3.3.3.1. Phân tích kết quả về năng lực sáng tạo thẩm mĩ và năng lực phân tích và đánh giá thẩm mĩ
- 3.3.3.2. Phân tích kết quả thực nghiệm bằng điểm số
- 3.3.3.3. So sánh kết quả sản phẩm mĩ thuật của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
- 3.3.4. Đánh giá về thực nghiệm