PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NGÀNH DU LỊCH
Quản lý kinh tế
Luận án "Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành du lịch" của Nguyễn Bảo Thư, được bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam năm 2021, tập trung làm rõ thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong ngành du lịch Việt Nam và đề xuất các giải pháp dưới góc độ quản lý nhà nước.
Mục tiêu tổng quát của luận án là làm rõ thực trạng phát triển DNNVV trong ngành du lịch từ năm 2011-2020 và đề xuất giải pháp đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng phát triển DNNVV dưới góc độ quản lý nhà nước giai đoạn 2011-2020, và đề xuất giải pháp phát triển DNNVV đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Phạm vi nghiên cứu về nội dung tập trung vào DNNVV và quá trình phát triển của chúng dưới góc độ quản lý kinh tế, các chính sách liên quan, không đi sâu vào quá trình hình thành chính sách hay các vấn đề môi trường. Về thời gian, luận án nghiên cứu giai đoạn 2011-2020 và đề xuất giải pháp cho 2025, tầm nhìn 2030, đồng thời tập trung vào chính sách quản lý nhà nước giai đoạn 2015-2021. Về không gian, nghiên cứu khái quát 7 vùng du lịch, 24 trung tâm, tập trung 5 tỉnh/thành phố điển hình.
Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, cách tiếp cận hệ thống và thể chế, cùng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng như thu thập tài liệu thứ cấp, điều tra bảng hỏi (đối với lãnh đạo DNNVV và cán bộ quản lý), phỏng vấn chuyên gia, phân tích định lượng (mô hình hồi quy tác động cố định với dữ liệu mảng 2014-2020) và phân tích, thống kê, so sánh, tổng hợp. Mô hình định lượng sử dụng chỉ số ROA để đánh giá hiệu quả hoạt động, với các biến số về nguồn lực nội tại (vốn, lao động, năng suất lao động) và yếu tố bên ngoài (đặc điểm doanh nghiệp, thể chế, môi trường kinh doanh, dịch bệnh Covid-19).
Kết quả nghiên cứu cho thấy, bên cạnh những thành công trong huy động nguồn lực, cải thiện năng lực cạnh tranh và đóng góp vào ngân sách, DNNVV ngành du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Quy mô vốn nhỏ, năng suất lao động thấp, hiệu quả kinh doanh kém ấn tượng và đóng góp ngân sách hạn chế. Các yếu tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, chính sách pháp luật, hạ tầng, thiên tai, dịch bệnh (đặc biệt Covid-19), nguồn nhân lực, tài chính và ứng dụng khoa học kỹ thuật đều ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV. Luận án đã xác định được một số yếu tố tác động tích cực như nguồn vốn, năng suất lao động, tuổi doanh nghiệp, thu nhập bình quân đầu người địa phương và yếu tố thể chế chính sách. Tuy nhiên, một số nhân tố như mức độ sẵn sàng công nghệ thông tin và chính sách phát triển ngành du lịch lại có tác động ngược kỳ vọng, phản ánh những bất cập trong cơ chế thực thi chính sách.
Từ đó, luận án đề xuất hai nhóm giải pháp: từ phía Nhà nước và các cơ quan quản lý (nâng cao nhận thức, hoàn thiện chính sách, cải thiện tín dụng, thuế, luật đất đai, hỗ trợ công nghệ, đào tạo, liên kết chuỗi giá trị) và từ phía DNNVV (huy động nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị, chủ động tham gia chuỗi liên kết giá trị) nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV trong ngành du lịch Việt Nam trong bối cảnh mới.