Tên luận án:
PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Ở VIỆT NAM
Ngành:
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam" của Đỗ Thanh Hương, chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, tập trung nghiên cứu hệ thống pháp luật hiện hành liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) tại Việt Nam. Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của DSVHPVT như chất keo gắn kết cộng đồng 54 dân tộc, cơ sở sáng tạo giá trị tinh thần mới và yếu tố giao lưu văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Công trình này chỉ ra những bất cập hiện có trong pháp luật Việt Nam về DSVHPVT, bao gồm khái niệm và tiêu chí chưa tường minh, quan điểm phát triển chưa thống nhất, tình trạng thương mại hóa và dị biệt hóa các hoạt động lễ hội, thiếu hụt đội ngũ quản lý chuyên môn, cũng như thiếu các quy định bảo hộ bản quyền tác giả cho các tác phẩm trình diễn nghệ thuật dân gian và bí quyết nghề thủ công. Những vấn đề này làm ảnh hưởng đến hiệu quả bảo tồn, tái tạo và phát huy giá trị di sản.
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả trong việc bảo vệ và phát huy giá trị DSVHPVT, phù hợp với Công ước UNESCO 2003. Luận án sử dụng các cách tiếp cận luật học, liên ngành và đa ngành, dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và tư tưởng Hồ Chí Minh.
Những điểm mới của luận án bao gồm việc chuẩn hóa thuật ngữ theo Công ước UNESCO 2003, đề xuất hoàn thiện khái niệm, tiêu chí đánh giá DSVHPVT, và nhận diện những "khoảng trống" trong hệ thống pháp luật hiện hành. Luận án khẳng định vai trò quan trọng của pháp luật trong việc công nhận, bảo vệ và phát huy các giá trị DSVHPVT, đồng thời đưa ra các giải pháp toàn diện để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm cộng đồng và đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm bảo vệ và phát huy bền vững các giá trị này.
Mục lục chi tiết:
- PHẦN MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của Luận án
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
- 3.1. Phạm vi nghiên cứu
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu
- 4. Cách tiếp cận, lý thuyết nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cách tiếp cận
- 4.2. Lý thuyết nghiên cứu
- 4.3. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
- 6. Những điểm mới và ý nghĩa khoa học của Luận án
- 7. Bố cục của Luận án
- CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
- 1.1. Các nghiên cứu chung về di sản văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể
- 1.2. Các nghiên cứu pháp luật về di sản văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể
- 1.3. Các nghiên cứu pháp luật bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 1.4. Đánh giá tình hình nghiên cứu và vấn đề đặt ra cho nghiên cứu
- CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Ở VIỆT NAM
- 2.1. Những vấn đề lý luận về di sản văn hóa phi vật thể và bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.1. Khái niệm di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.1.1. Khái niệm di sản văn hóa vật thể
- 2.1.1.2. Khái niệm di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.2. Đặc điểm của di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.3. Tiêu chí của di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.4. Vai trò của di sản văn hóa phi vật thể đối với phát triển xã hội
- 2.1.5. Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.1.5.1. Quan niệm về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể theo Công ước UNESCO 2003
- 2.1.5.2. Khái niệm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.2. Mục đích điều chỉnh pháp luật và thực hiện pháp luật bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.2.1. Mục đích điều chỉnh pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.2.2. Phương pháp điều chỉnh pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.2.3. Thực hiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nhằm đảm bảo mục đích điều chỉnh của pháp luật trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể
- 2.3. Chủ thể, hình thức và tiêu chí bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.3.1. Chủ thể pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.3.2. Hình thức bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.3.3. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.4. Yếu tố tác động đến pháp luật và thực hiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.4.1. Yếu tố về nhận thức, quan điểm
- 2.4.2. Yếu tố kinh tế - xã hội
- 2.4.3. Điều ước quốc tế đã kí kết
- 2.5. Pháp luật của một số quốc gia châu Á về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.5.1. Pháp luật của Trung Quốc về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.5.2. Pháp luật của Hàn Quốc về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.5.3. Pháp luật của Nhật Bản về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 2.5.4. Một số kinh nghiệm từ pháp luật của một số quốc gia Châu Á trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
- CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Ở VIỆT NAM
- 3.1. Thực trạng pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.1. Hệ thống văn bản pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.2. Chủ thể pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.2.1. Chủ thể là cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quan hệ pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.2.2. Chủ thể là cá nhân, nhóm người, cộng đồng dân cư, nhân dân trong quan hệ pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.3. Khách thể của quan hệ pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.1.4. Hình thức bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.2. Hiệu quả đạt được và một số vấn đề đặt ra đối với pháp luật điều chỉnh lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể
- 3.2.1. Phù hợp với công ước quốc tế mà Việt Nam thực hiện
- 3.2.2. Thể hiện được đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam
- 3.2.3. Đảm bảo hoạt động quản lý nhà nước về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.2.4. Một số vấn đề đặt ra trong quá trình điều chỉnh pháp luật lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể
- 3.3. Thực trạng thực hiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam
- 3.3.1. Pháp luật điều chỉnh hoạt động các chủ thể trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.3.2. Nội dung thực hiện hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 3.3.3. Thực hiện quy định về kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật đối với các di sản văn hóa phi vật thể
- 3.3.4. Nguyên nhân của những bất cập
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
- CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Ở VIỆT NAM
- 4.1. Bối cảnh và một số yêu cầu đặt ra đối với hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể hiện nay
- 4.1.1. Bối cảnh ảnh hưởng đến việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.1.2. Một số yêu cầu đặt ra đối với hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể hiện nay
- 4.2. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.3. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.3.1. Đảm bảo tính toàn diện, thống nhất các thuật ngữ, khái niệm, tiêu chí đánh giá trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật điều chỉnh về di sản văn hóa phi vật thể
- 4.3.2. Hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.3.3. Đảm bảo các hình thức và phương pháp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.3.4. Bảo hộ quyền tác giả đối với vấn đề sở hữu trí tuệ về di sản văn hóa phi vật thể
- 4.4. Các giải pháp đối với hoạt động thực hiện quy định pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.4.1. Tăng cường hiệu lực và hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa phi vật thể
- 4.4.2. Nâng cao trách nhiệm của nhân dân, cộng đồng dân cư trong việc tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể
- 4.4.3. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong thời gian tới
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
- KẾT LUẬN CHUNG