Luận án Ông bà bóng trong thực hành múa bóng rỗi của người Việt Nam Bộ

Tên luận án:

ÔNG BÀ BÓNG TRONG THỰC HÀNH MÚA BÓNG RỖI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM BỘ

Ngành:

Văn hóa học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Ông bà bóng trong thực hành múa bóng rỗi của người Việt Nam Bộ” thuộc ngành Văn hóa học, tập trung nghiên cứu cuộc đời và hành trình nghề nghiệp của các bà bóng – những chủ thể chính trong thực hành múa bóng rỗi ở Nam Bộ. Múa bóng rỗi, một loại hình diễn xướng dân gian gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu/Bà, đã có từ lâu đời và thấm sâu vào tâm thức người dân, hình thành từ quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa đa tộc người trong điều kiện tự nhiên và xã hội đặc biệt của vùng sông nước Nam Bộ.

Trước đây, thực hành múa bóng rỗi và các ông bà bóng từng bị đánh đồng với hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan và bị cấm đoán. Tuy nhiên, trong khoảng hai thập kỷ gần đây, đã có sự phục hưng mạnh mẽ, giúp thực hành này và các ông bà bóng được công nhận, hoạt động công khai và phát triển. Luận án chỉ ra rằng, phần lớn các nghiên cứu trước đây về múa bóng rỗi thường chỉ tập trung vào tín ngưỡng thờ Bà mà ít quan tâm đến chủ thể thực hành là các ông bà bóng, tạo nên một khoảng trống nghiên cứu cần được bổ khuyết.

Với mục đích nghiên cứu chuyên sâu về cuộc đời các bà bóng, luận án mô tả dân tộc học về cơ duyên, hoàn cảnh đến với nghề, quá trình học nghề, mưu sinh và trải nghiệm sống của họ. Đồng thời, phân tích căn nguyên đến với nghề, những “chiến lược” duy trì và phát triển nghề nghiệp, cũng như chỉ ra những đóng góp của các bà bóng trong việc gìn giữ và phát huy thực hành múa bóng rỗi ở Nam Bộ hiện nay. Luận án sử dụng quan điểm tiếp cận của nhân học và nghiên cứu văn hóa, cùng các phương pháp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu và phương pháp lịch sử cuộc đời, tập trung vào sáu bà bóng cụ thể tại bốn tỉnh/thành Nam Bộ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, bà bóng là những “yếu nhân”, “người giữ ngọc” trong thực hành múa bóng rỗi, có kỹ năng và kỹ xảo đa tài. Dù đối mặt với nhiều định kiến xã hội, khó khăn về kinh tế và cuộc sống đời tư không phẳng lặng (trong đó có số lượng đáng kể là người đồng tính), các bà bóng vẫn kiên định với nghề bằng niềm đam mê và quyết tâm. Họ chủ động áp dụng các “chiến lược” như làm nghề tay trái, ứng phó với bệnh tật và sử dụng mạng lưới xã hội để duy trì, bảo lưu và phát triển nghề nghiệp. Luận án khẳng định bà bóng không phải là người “bên lề” hay “ngoài cuộc” mà là chủ thể tự quyết, đóng góp vào sự sáng tạo, hiện đại hóa và lan tỏa nét văn hóa đặc sắc của Nam Bộ, giúp thực hành múa bóng rỗi thích ứng với bối cảnh xã hội đương đại.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1 – Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và địa bàn nghiên cứu
• Chương 2 – Khái quát về thực hành múa bóng rỗi của người Việt ở Nam Bộ
• Chương 3 – Cuộc đời bà bóng: hành trình với nghề, mưu sinh và trải nghiệm sống
• Chương 4 – Bà bóng, nghề múa bóng rỗi ở Nam Bộ và những chiều tương tác