Luận án Nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết lịch sử Việt Nam sau 1975

Tên luận án:

NHÂN VẬT ANH HÙNG TRONG TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VIỆT NAM SAU 1975

Ngành:

Văn học Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết lịch sử Việt Nam sau 1975" của Trần Thị Nhật là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về sự vận động và phát triển của tiểu thuyết lịch sử (TTLS) Việt Nam từ sau năm 1975, đặc biệt trong bối cảnh Đổi mới từ năm 1986. Tiểu thuyết lịch sử giai đoạn này đã có những bước tiến vượt bậc, trở thành một bộ phận quan trọng, phong phú trong bức tranh văn xuôi đương đại, với cái nhìn đa chiều và giàu sức gợi mở về lịch sử và người anh hùng.

Luận án khẳng định TTLS là thể loại văn học viết về quá khứ, đòi hỏi sự hư cấu sáng tạo nhưng phải trong giới hạn, không phá vỡ giá trị cốt lõi và sự thiêng liêng của lịch sử. Tác phẩm đã phân tích ba xu hướng sáng tác chính của TTLS giai đoạn này: sáng tạo dựa trên việc tôn trọng hiện thực và chính sử; sáng tạo thông qua bổ khuyết, đối thoại với lịch sử để làm rõ những khoảng mờ; và mượn lịch sử để đào sâu khám phá con người cá nhân, đời tư, văn hóa, phong tục. Ba xu hướng này thường đan xen, tạo nên sự đa dạng cho thế giới nhân vật anh hùng.

Công trình đi sâu vào việc nhận diện loại hình và phân tích phương thức xây dựng nhân vật anh hùng (NVAH). NVAH được đặt trong các tình huống gay cấn như đất nước gian nguy, cận kề cái chết, hoặc những lựa chọn nghiệt ngã giữa lợi ích cá nhân và quốc gia. Các tác giả đã kết hợp nhiều thủ pháp nghệ thuật, từ miêu tả chân dung, ngoại hình, lời nói, hành động đến việc chú trọng khắc họa thế giới nội tâm phức tạp, giằng xé và bi kịch của nhân vật. Luận án cũng chỉ ra sự linh hoạt trong việc luân chuyển điểm nhìn (khách quan và chủ quan) và tổ chức giọng điệu (ngợi ca, trữ tình, triết lý) nhằm thể hiện chiều sâu nhân cách. Ngôn ngữ trong TTLS giai đoạn này cũng đa dạng, kết hợp ngôn ngữ cổ xưa, cung đình với ngôn ngữ đời thường, khẩu ngữ và phương ngữ.

Nhờ những đổi mới trong quan niệm và phương thức thể hiện, NVAH trong TTLS sau 1975 đã thoát khỏi hình tượng đơn phiến một chiều, trở nên mới mẻ, vừa là vĩ nhân cao cả, phi thường, vừa là những con người gần gũi, bình dị với số phận và cảm xúc riêng tư. Luận án góp phần làm rõ quan niệm về người anh hùng, khẳng định vị trí và đóng góp của TTLS trong bối cảnh văn xuôi Việt Nam đổi mới.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết của đề tài
• Chương 2: Bức tranh chung của TTLS Việt Nam sau 1975
• Chương 3: Loại hình nhân vật anh hùng trong TTLS Việt Nam sau 1975
• Chương 4: Phương thức xây dựng nhân vật anh hùng trong TTLS Việt Nam sau 1975