Luận án Những nhân tố tác động đến nguồn thu của Quỹ Bảo hiểm y tế ở Việt Nam

Tên luận án:

Những nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế ở Việt Nam

Ngành:

Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Những nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế ở Việt Nam" tập trung nghiên cứu sự phát triển của chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT) tại Việt Nam, một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Đề tài xuất phát từ thực tiễn BHYT đã đạt được những tiến bộ đáng kể về độ bao phủ và nguồn thu, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho người dân, đặc biệt là người nghèo. Tuy nhiên, vấn đề cân đối thu chi và bền vững tài chính của quỹ BHYT vẫn là thách thức lớn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là hệ thống hóa lý luận cơ bản về nguồn thu, các yếu tố tác động đến nguồn thu quỹ BHYT; phân tích thực trạng và làm rõ các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến nguồn thu quỹ BHYT ở Việt Nam giai đoạn 2010-2014, so sánh với các giai đoạn trước đó; và đề xuất các quan điểm, định hướng, giải pháp phát triển nguồn thu quỹ BHYT.

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (định tính và định lượng), mô tả cắt ngang, kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp (Niên giám thống kê, VHLSS, báo cáo BHXH) và sơ cấp (khảo sát 770 phiếu từ cán bộ quản lý, chủ sử dụng lao động và người tham gia/chưa tham gia BHYT). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và phân tích bằng các phương pháp thống kê như phân tổ, chỉ số, so sánh.

Những đóng góp chính bao gồm việc định nghĩa rõ ràng về nguồn thu quỹ BHYT, phân biệt với công tác thu; xác định và làm rõ các nhân tố tác động (chính sách pháp luật, đối tượng tham gia, mức thu, công tác tổ chức thu, tuyên truyền, kiểm tra, phối hợp liên ngành); và đề xuất hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự phát triển nguồn thu. Luận án cũng phân tích kinh nghiệm quốc tế và rút ra bài học cho Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nguồn thu quỹ BHYT ngày càng mở rộng và bền vững, với sự tăng nhanh của số người tham gia, đặc biệt là BHYT tự nguyện. Mức đóng BHYT có tác động mạnh mẽ nhất đến nguồn thu. Các yếu tố kinh tế - xã hội ổn định cũng góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng. Tổng hợp các nhân tố định tính và định lượng đều có ảnh hưởng đáng kể. Dù có những hạn chế về quy mô mẫu khảo sát, luận án khẳng định vai trò của BHYT là chính sách xã hội trụ cột và sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu để phát triển nguồn thu bền vững, hướng tới mục tiêu BHYT toàn dân.

Mục lục chi tiết:

PHẦN MỞ ĐẦU

• 1. Lý do chọn đề tài

• 2. Mục đích nghiên cứu

• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• 4. Phương pháp nghiên cứu

• 5. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến nguồn thu và những nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ BHYT

  • 5.1. Những nghiên cứu trên thế giới
  • 5.2. Những nghiên cứu trong nước
  • 5.3. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

• 6. Những đóng góp mới của Luận án

• 7. Kết cấu Luận án

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN VỀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NGUỒN THU CỦA QUỸ BẢO HIỂM Y TẾ

• 1.1. Khái quát về Bảo hiểm y tế

  • 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của bảo hiểm y tế
    • 1.1.1.1. Khái niệm
    • 1.1.1.2. Bản chất của BHYT
    • 1.1.1.3. Đặc điểm của BHYT
  • 1.1.2. Vai trò của bảo hiểm y tế
    • 1.1.2.1. Bảo vệ tài chính cho các thành viên tham gia
    • 1.1.2.2. Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân
    • 1.1.2.3. Giảm nhẹ gánh nặng cho ngân sách nhà nước
    • 1.1.2.4. Đảm nhiệm trọng trách trụ cột chính trong hệ thống các chính sách ASXH
  • 1.1.3. Nội dung hoạt động chủ yếu của bảo hiểm y tế
    • 1.1.3.1. Tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật về BHYT
    • 1.1.3.2. Cấp phát thẻ BHYT
    • 1.1.3.3. Hoạt động thu - chi và đầu tư quỹ BHYT
    • 1.1.3.4. Phối hợp tổ chức KCB BHYT

• 1.2. Quỹ BHYT và nguồn thu của quỹ BHYT

  • 1.2.1. Quỹ BHYT
  • 1.2.2. Nguồn thu của quỹ BHYT
    • 1.2.2.1. Khái niệm
    • 1.2.2.2. Sự cần thiết phải phát triển nguồn thu của quỹ BHYT
    • 1.2.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển nguồn thu của quỹ BHYT

• 1.3. Những nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế

  • 1.3.1. Chính sách pháp luật về BHYT
  • 1.3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
  • 1.3.3. Nhận thức của người dân và công tác tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật về BHYT
  • 1.3.4. Chất lượng khám chữa bệnh cho các đối tượng tham gia BHYT
  • 1.3.5. Tổ chức thu BHYT
  • 1.3.6. Công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát
  • 1.3.7. Đối tượng tham gia và cơ cấu đối tượng tham gia BHYT
  • 1.3.8. Mức đóng góp BHYT

• 1.4. Nguồn thu và phát triển nguồn thu của quỹ BHYT ở một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

  • 1.4.1. Nguồn thu và phát triển nguồn thu của quỹ BHYT ở một số nước trên thế giới
    • 1.4.1.1. Ở Cộng hoà Liên bang Đức
    • 1.4.1.2. Ở Nhật bản
    • 1.4.1.3. Ở Hàn Quốc
    • 1.4.1.4. Ở Thái Lan
    • 1.4.1.5. Ở Đài Loan
  • 1.4.2. Nguồn hình thành quỹ bảo hiểm y tế Việt Nam
    • 1.4.2.1. Sự ra đời và phát triển
    • 1.4.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý của BHYT Việt Nam
  • 1.4.2.3. Mức độ bao phủ của BHYT ở Việt Nam
  • 1.4.2.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

CHƯƠNG 2

PHÂN TÍCH NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NGUỒN THU CỦA QUỸ BẢO HIỂM Y TẾ Ở VIỆT NAM

• 2.1. Thực trạng nguồn thu và thu của quỹ bảo hiểm y tế Việt Nam

  • 2.1.1 Nguồn thu và kết quả thu BHYT
  • 2.1.2. Mức đóng BHYT
  • 2.1.3. Tổ chức công tác thu BHYT
  • 2.1.4. Cân đối thu - chi quỹ BHYT

• 2.2. Phân tích các nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế ở Việt Nam

  • 2.2.1. Chính sách pháp luật BHYT
  • 2.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
  • 2.2.3. Công tác tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật
  • 2.2.4. Chất lượng khám chữa bệnh BHYT
  • 2.2.5. Thủ tục tham gia, thu phí và thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT
  • 2.2.6. Công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát BHYT
  • 2.2.7. Đối tượng tham gia, cơ cấu đối tượng tham gia và mức đóng BHYT

• 2.3. Đánh giá chung về phát triển nguồn thu và các nhân tố tác động đến nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế Việt Nam

  • 2.3.1. Kết quả đạt được
  • 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân

CHƯƠNG 3

QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN THU CỦA QUỸ BẢO HIỂM Y TẾ Ở VIỆT NAM

• 3.1. Quan điểm và định hướng phát triển nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế ở Việt Nam

  • 3.1.1. Quan điểm
  • 3.1.2. Định hướng và mục tiêu phát triển nguồn thu quỹ BHYT Việt Nam
    • 3.1.3.1. Định hướng
    • 3.1.3.2. Mục tiêu phát triển nguồn thu quỹ BHYT

• 3.2. Giải pháp phát triển nguồn thu của quỹ bảo hiểm y tế ở Việt Nam

  • 3.2.1. Tiếp tục cụ thể hoá và hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật BHYT
  • 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến chính sách pháp luật về BHYT
  • 3.2.3. Quản lý chặt chẽ các đối tượng tham gia BHYT, nhất là những đối tượng có quan hệ lao động
  • 3.2.4. Nâng cao chất lượng KCB BHYT
  • 3.2.5. Đổi mới công tác thu và quản lý nguồn thu của quỹ BHYT
  • 3.2.6. Đầu tư có hiệu quả quỹ dự phòng và số tiền nhàn rỗi của quỹ BHYT
  • 3.2.7. Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và từng bước hiện đại hoá công nghệ thông tin trong quản lý BHYT
  • 3.2.8. Cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ và những vấn đề có liên quan đến đại lý BHYT
  • 3.2.9. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các cá nhân và tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật BHYT

• 3.3. Kiến nghị

  • 3.3.1. Đối với Quốc hội
  • 3.3.2. Đối với Chính phủ
  • 3.3.3. Đối với Bộ y tế
  • 3.3.4. Đối với BHXH Việt Nam
  • 3.3.5. Đối với cấp uỷ Đảng và chính quyền

PHẦN KẾT LUẬN