CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KIỂM TOÁN VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ
Kế toán
Luận án này tập trung nghiên cứu các nhân tố tác động đến chất lượng kiểm toán (CLKT) và năng lực cạnh tranh (NLCT) của các doanh nghiệp kiểm toán (DNKT) Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế nhằm tăng cường NLCT. Đề tài được hình thành từ thực trạng CLKT và NLCT của các DNKT độc lập Việt Nam còn nhiều hạn chế, chưa đạt mong muốn và sự cần thiết phải nâng cao trong môi trường kinh tế mở cửa.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là khám phá và đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến CLKT và NLCT của DNKT Việt Nam, đồng thời xác định mức độ tác động của CLKT đến NLCT. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các DNKT độc lập tại Việt Nam, không bao gồm các công ty Big Four, DNKT nước ngoài, Kiểm toán Nhà nước và Kiểm toán nội bộ. Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu chuyên gia) và nghiên cứu định lượng (khảo sát, phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy đa biến MRA).
Kết quả nghiên cứu đã khám phá 13 nhân tố tác động đến CLKT và 12 nhân tố tác động đến NLCT của các DNKT Việt Nam. So với các mô hình trước, luận án đã phát hiện 4 nhân tố CLKT mới. Cụ thể, 6 nhân tố CLKT được xác định có tác động thực sự đến CLKT, với thứ tự quan trọng giảm dần là: Phương pháp luận và nhận thức của kiểm toán viên (KTV), Kiểm soát chất lượng (KSCL) từ bên ngoài và hệ thống pháp luật về kiểm toán, Chiến lược kinh doanh, Chi phí kiểm toán, Giá phí kiểm toán, và Tính độc lập. Đối với NLCT, 5 nhân tố có tác động thực sự, bao gồm: Chất lượng dịch vụ, Văn hóa DNKT, Năng lực công nghệ thông tin, Quy mô doanh nghiệp, và Năng lực phát triển quan hệ kinh doanh. Nghiên cứu cũng khẳng định CLKT có tác động dương đến NLCT của DNKT Việt Nam, với 6 nhân tố CLKT cụ thể tác động đến NLCT.
Luận án đóng góp quan trọng về mặt lý luận thông qua việc tổng hợp và phát triển các lý thuyết liên quan, đồng thời xây dựng mô hình CLKT và NLCT phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội Việt Nam. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho các cơ quan quản lý nhà nước, hội nghề nghiệp và DNKT trong việc xây dựng chiến lược, hoạch định chính sách nhằm nâng cao CLKT và NLCT, góp phần vào sự phát triển bền vững của hoạt động kiểm toán độc lập Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.