Các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên các trường đại học khối kinh tế ở Việt Nam
Giáo dục đại học (Khối ngành Kinh tế)
Luận án này tập trung nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) của giảng viên tại các trường đại học khối kinh tế ở Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ vai trò quan trọng của NCKH trong sứ mệnh của các trường đại học hiện đại, đặc biệt trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Tại Việt Nam, mặc dù có nhiều chủ trương, chính sách đổi mới, hoạt động NCKH trong các trường đại học khối kinh tế vẫn đối mặt với nhiều hạn chế về nhận thức, khả năng triển khai, năng lực ngoại ngữ, số lượng và chất lượng công bố quốc tế, cũng như các rào cản về đầu tư, thủ tục hành chính, văn hóa nghiên cứu và phân bổ nguồn lực.
Mục tiêu của luận án là xác định và lượng hóa ảnh hưởng của các nhân tố (động cơ, rào cản, điều kiện) tới kết quả NCKH của giảng viên, từ đó đề xuất các giải pháp khoa học và thiết thực. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính (phỏng vấn chuyên gia, thảo luận nhóm) để xây dựng thang đo và mô hình, cùng với định lượng (khảo sát 5 trường đại học khối kinh tế đại diện, phân tích đa biến như EFA, CFA, hồi quy) để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng. Các biến được nhóm thành động cơ bên trong, động cơ bên ngoài, rào cản nghiên cứu và các biến kiểm soát (đặc điểm cá nhân giảng viên).
Kết quả nghiên cứu đã xác định bốn nhóm nhân tố chính ảnh hưởng tới kết quả NCKH của giảng viên: động cơ bên ngoài (uy tín học thuật, thăng tiến và động cơ tài chính), động cơ bên trong (đam mê nghiên cứu, theo đuổi học thuật, tự chủ và đóng góp xã hội), các rào cản (cơ sở vật chất, thiếu kỹ năng/kinh nghiệm, tuổi tác/hỗ trợ, khối lượng giảng dạy/văn hóa khoa học), và các nhân tố đặc điểm giảng viên (giới tính, trình độ học vấn, học hàm, ngoại ngữ, tin học). Nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt trong cấu trúc khái niệm các nhân tố này so với các nghiên cứu quốc tế. Các giảng viên có điểm NCKH cao thường có học hàm Phó Giáo sư/Giáo sư, trình độ Tiến sĩ, coi trọng uy tín khoa học, tham gia giảng dạy, và thường là nam giới.
Từ những phát hiện này, luận án đề xuất các giải pháp cho đội ngũ giảng viên và trường đại học (nâng cao năng lực, tự do học thuật, xã hội hóa quỹ tài trợ, liên kết đại học-doanh nghiệp) và cho các cơ quan quản lý nhà nước (cải tiến cơ chế tài trợ, quản lý, khen thưởng). Luận án cũng thừa nhận các hạn chế về quy mô mẫu, tính đại diện và các tiêu chí đánh giá chưa chi tiết, gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo.