Luận án Nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Tên luận án:

NGUỒN LỰC SINH KẾ CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

Ngành:

Kinh tế phát triển (Mã số: 62.31.01.05)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk" của Phan Xuân Lĩnh, chuyên ngành Kinh tế phát triển, tập trung nghiên cứu vấn đề nghèo đói dai dẳng trong cộng đồng dân tộc thiểu số (DTTS) tại Đắk Lắk. Mặc dù các chương trình quốc gia đã giảm đáng kể tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ này ở vùng DTTS vẫn còn cao, với DTTS chiếm 32,79% dân số tỉnh nhưng chiếm tới 62,88% số hộ nghèo. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết phải phân tích thực trạng các nguồn lực sinh kế (NLSK) để đề xuất giải pháp cải thiện phù hợp.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng NLSK của đồng bào DTTS tỉnh Đắk Lắk và đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm cải thiện NLSK đến năm 2020. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về NLSK, đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 dân tộc bản địa đặc trưng là Êđê, Mnông, Giarai tại 6 xã thuộc 3 huyện và 2 xã thuộc thành phố Buôn Ma Thuột, với dữ liệu thu thập từ năm 2005 đến 2015 và các giải pháp cho giai đoạn đến 2020.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, NLSK của đồng bào DTTS ở Đắk Lắk còn nhiều hạn chế. Nguồn lực con người yếu kém với trình độ văn hóa thấp, tỷ lệ không biết chữ cao (15,90%) và ít được đào tạo nghề. Nguồn lực tự nhiên đang cạn kiệt, diện tích đất canh tác bình quân đầu người giảm, nguồn nước sinh hoạt và sản xuất thiếu hụt. Nguồn lực vật chất thấp, cơ sở hạ tầng tuy được cải thiện nhưng chưa đáp ứng đủ, đặc biệt là thiếu máy móc phục vụ sản xuất. Nguồn lực tài chính hạn chế do thu nhập thấp, tiết kiệm ít và khó tiếp cận vốn tín dụng hiệu quả. Quan hệ xã hội và cộng đồng tốt, nhưng mức độ tiếp cận dịch vụ xã hội (chợ, y tế, dạy nghề) còn thấp.

Các yếu tố ảnh hưởng đến NLSK bao gồm cả yếu tố khách quan (chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, biến động thị trường, thiên tai, dịch bệnh) và chủ quan (tập tục lạc hậu, văn hóa bản địa, năng lực hạn chế). Luận án đề xuất các giải pháp chung và cụ thể nhằm cải thiện NLSK cho đồng bào DTTS giai đoạn 2016-2020, bao gồm nâng cao chất lượng nguồn lực con người, hỗ trợ đất canh tác, cải thiện hạ tầng, khuyến khích tiết kiệm và đầu tư, và hỗ trợ tài chính từ các tổ chức tín dụng và cộng đồng.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN 1. MỞ ĐẦU

  • 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Mục tiêu chung
    • 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
      • 1.3.2.1. Phạm vi về nội dung
      • 1.3.2.2. Phạm vi về không gian
      • 1.3.2.3. Phạm vi về thời gian
  • 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

• PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN LỰC SINH KẾ CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ

  • 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
    • 2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
    • 2.1.2. Vai trò, đặc điểm nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số
    • 2.1.3. Nội dung nghiên cứu nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số
    • 2.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số
  • 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
    • 2.2.1 Kinh nghiệm về cải thiện nguồn lực sinh kế ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam
    • 2.2.2. Bài học rút ra về cải thiện nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Đắk Lắk

• PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
  • 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 3.2.1. Khung phân tích
    • 3.2.2. Tiếp cận nghiên cứu
    • 3.2.3. Chọn điểm nghiên cứu
    • 3.2.4. Phương pháp thu thập thông tin
    • 3.2.5. Phương pháp phân tích thông tin
    • 3.2.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

• PHẦN 4. THỰC TRẠNG NGUỒN LỰC SINH KẾ CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TỈNH ĐẮK LẮK

  • 4.1. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NGUỒN LỰC SINH KẾ CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TỈNH ĐẮK LẮK
    • 4.1.1. Nguồn lực con người
    • 4.1.2. Nguồn lực tự nhiên
    • 4.1.3. Nguồn lực xã hội
    • 4.1.4. Nguồn lực vật chất
    • 4.1.5. Nguồn lực tài chính
    • 4.1.6. Sử dụng nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số
  • 4.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGUỒN LỰC SINH KẾ CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở ĐẮK LẮK
    • 4.2.1. Nhóm yếu tố khách quan
    • 4.2.2. Nhóm yếu tố chủ quan

• PHẦN 5. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU CẢI THIỆN NGUỒN LỰC SINH KẾ CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

  • 5.1. ĐỊNH HƯỚNG CẢI THIỆN CÁC NGUỒN LỰC SINH KẾ CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
    • 5.1.1. Bối cảnh mới: Cơ hội và thách thức đối với cải thiện các nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Đắk Lắk
    • 5.1.2. Định hướng cải thiện các nguồn lực sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số
  • 5.2. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU CẢI THIỆN NGUỒN LỰC SINH KẾ CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
    • 5.2.1. Giải pháp chung cải thiện các nguồn lực sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.1.1. Về hoàn thiện cơ chế chính sách cải thiện nguồn lực sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.1.2. Tăng cường khả năng ứng phó với thiên tai của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.1.3. Tăng cường khả năng đối phó với rủi ro trên thị trường tiêu thụ nông sản của đồng bào dân tộc thiểu số
    • 5.2.2. Giải pháp cụ thể cải thiện từng nguồn lực sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.2.1. Giải pháp cải thiện nguồn lực con người của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.2.2. Cải thiện nguồn lực tự nhiên của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.2.3. Cải thiện nguồn lực xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.2.4. Cải thiện nguồn lực vật chất của đồng bào dân tộc thiểu số
      • 5.2.2.5. Cải thiện nguồn lực tài chính của đồng bào dân tộc thiểu số

• PHẦN 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 6.1. KẾT LUẬN
  • 6.2. KIẾN NGHỊ