NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG BẢN ĐỒ PHÂN BỐ Ô NHIỄM BỤI HỖ TRỢ QUY HOẠCH ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Quản lý tài nguyên và môi trường
Luận án "Nghiên cứu xây dựng bản đồ phân bố ô nhiễm bụi hỗ trợ quy hoạch đô thị thành phố Hà Nội" của Nguyễn Anh Dũng tập trung giải quyết thách thức lớn về ô nhiễm không khí do bụi PM10 tại các đô thị lớn ở Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội, do quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố khí tượng đến hàm lượng bụi PM10, đồng thời xây dựng bản đồ phân bố PM10 theo không gian và thời gian nhằm hỗ trợ công tác quy hoạch đô thị tại Thành phố Hà Nội.
Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi 11 quận nội đô Hà Nội, sử dụng chuỗi số liệu chính thống về hàm lượng bụi PM10 và số liệu khí tượng thu thập từ tháng 6/2017 đến 12/2018. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập và phân tích tổng hợp số liệu để đánh giá hiện trạng ô nhiễm bụi; phân tích thống kê theo không gian và thời gian để đánh giá biến thiên và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khí tượng; và xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến cùng mô hình mạng thần kinh nhân tạo để thiết lập mối quan hệ giữa các yếu tố khí tượng và hàm lượng bụi PM10. Kết quả tính toán cho thấy mô hình mạng thần kinh nhân tạo mang lại độ chính xác vượt trội so với mô hình hồi quy tuyến tính.
Đóng góp mới của luận án bao gồm việc đánh giá biến động PM10 và tác động của các yếu tố khí tượng dựa trên số liệu quan trắc liên tục từ 11 trạm; xây dựng các mô hình dự báo và phát triển phương pháp kết hợp thuật toán nội suy với mạng thần kinh nhân tạo để xây dựng bản đồ phân bố bụi PM10 độ phân giải cao. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hàm lượng bụi PM10 biến thiên đáng kể theo không gian và thời gian, với nồng độ bụi thấp hơn ở khu vực quận Long Biên và cao hơn nhiều ở phía tây, đặc biệt vào các tháng mùa đông và mùa xuân. Mối quan hệ giữa PM10 và các yếu tố khí tượng cũng được xác định: hàm lượng bụi có xu hướng tỉ lệ nghịch với nhiệt độ, và tỉ lệ thuận với áp suất, độ ẩm.
Các bản đồ phân bố bụi PM10 trực quan, dễ hiểu được tạo ra, cung cấp căn cứ khoa học quan trọng cho việc đưa ra các đánh giá, dự báo chính xác về ô nhiễm không khí và đề xuất các giải pháp quy hoạch và quản lý đô thị hiệu quả nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng tại Hà Nội. Luận án cũng đề xuất các giải pháp cụ thể liên quan đến quy hoạch kiến trúc công trình, khoảng cách an toàn cho khu dân cư, trường học, bệnh viện, cũng như tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.