Tên luận án:
NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỤM ĐẢO CÙ LAO CHÀM, TỈNH QUẢNG NAM VÀ LÝ SƠN, TỈNH QUẢNG NGÃI
Ngành:
Địa lý Tài nguyên và Môi trường
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường cụm đảo Cù Lao Chàm, tỉnh Quảng Nam và Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi" tập trung vào tầm quan trọng chiến lược của các vùng biển đảo Việt Nam đối với phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH), quốc phòng và an ninh (QPAN). Công trình này xuất phát từ thực trạng phát triển chậm và chưa tương xứng với tiềm năng của các khu vực biển đảo nói chung, đặc biệt là cụm đảo Cù Lao Chàm và Lý Sơn thuộc vùng Trung Trung Bộ.
Mục tiêu chính của luận án là xác lập cơ sở lý luận và thực tiễn để đánh giá tổng hợp các nguồn lực tự nhiên, tài nguyên và KT-XH. Từ đó, đề xuất định hướng và các giải pháp phát triển KT-XH bền vững, gắn liền với bảo vệ môi trường (BVMT) tại hai cụm đảo này.
Luận án bảo vệ hai luận điểm chính: các đảo Cù Lao Chàm và Lý Sơn có điều kiện tự nhiên, tài nguyên, KT-XH phong phú, đa dạng và đặc thù, là nguồn lực quan trọng cho phát triển KT-XH và BVMT; và kết quả đánh giá các điều kiện này cho phép định hướng không gian sử dụng hợp lý tài nguyên, phát triển KT-XH và BVMT đặc thù cho từng khu vực.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc tổng hợp và đề xuất cơ sở lý luận, phương pháp luận đánh giá tổng hợp nguồn lực cho phát triển KT-XH các khu vực biển đảo ven bờ theo quan điểm phát triển bền vững. Luận án đã đánh giá tổng hợp các nguồn lực tự nhiên, tài nguyên, KT-XH, thiết lập cơ sở khoa học cho định hướng phát triển gắn với bảo tồn thiên nhiên và BVMT trong điều kiện đặc thù của các khu vực này. Các phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng bao gồm đánh giá tổng hợp nguồn lực, khảo sát thực địa, phân tích hệ thống, PP bản đồ và GIS, cùng với PP chuyên gia.
Kết quả nghiên cứu đã làm rõ tiềm năng của các nguồn lực tự nhiên, tài nguyên, KT-XH và môi trường của Cù Lao Chàm và Lý Sơn. Luận án đề xuất định hướng phát triển ưu tiên cho Cù Lao Chàm là Bảo tồn, lâm nghiệp, du lịch-dịch vụ, ngư nghiệp; và cho Lý Sơn là Ngư nghiệp, du lịch-dịch vụ, nông nghiệp, lâm nghiệp, dịch vụ-thương mại. Đồng thời, luận án cũng đưa ra các giải pháp phát triển KT-XH và BVMT, gắn với nhiệm vụ bảo tồn, đề xuất các mô hình phù hợp để hài hòa giữa bảo tồn và sinh kế, góp phần ổn định đời sống nhân dân và đảm bảo an ninh quốc phòng cho khu vực. Luận án cũng kiến nghị cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, chi tiết và đồng bộ các mô hình để đạt được kết quả hoàn thiện hơn, đặc biệt trong bối cảnh các quy hoạch hiện hành còn chồng chéo và chưa thực sự phù hợp với tiềm năng của Lý Sơn.
Mục lục chi tiết:
PHẦN MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của luận án
- 2. Mục tiêu nghiên cứu:
- 3. Các luận điểm bảo vệ
- 4. Những điểm mới của luận án
- 5. Các phương pháp nghiên cứu
- 6. Cấu trúc luận án
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ -XÃ HỘI, BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO LÃNH THỔ BIỂN ĐẢO
- 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
- 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội cho các mục đích thực tiễn
- 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, KT-XH cho các mục đích thực tiễn trên Thế giới
- 1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, KT-XH cho các mục đích thực tiễn ở Việt Nam.
- 1.1.2. Tổng quan các nghiên cứu về đánh giá tổng hợp điều kiện địa lý lãnh thổ và định hướng không gian phát triển kinh tế - xã hội áp dụng cho các khu vực biển đảo
- 1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu liên quan trên Thế giới.
- 1.1.2.2. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam, khu vực các cụm đảo Lý Sơn và Cù Lao Chàm
- 1.2. Những vấn đề lý luận, phương pháp luận xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ phát triển các cụm đảo
- 1.2.1 Khái quát lý luận tiếp cận tổng hợp trong nghiên cứu
- 1.2.2. Khái quát phương pháp luận đánh giá tổng hợp các nguồn lực tự nhiên, tài nguyên các khu vực biển - đảo cho phát triển KT-XH, bảo vệ môi trường
- 1.2.3. Các tiêu chí cụ thể áp dụng trong đánh giá tổng hợp tiềm năng các khu vực biển đảo cho phát triển kinh tế - xã hội
Chương 2. NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KT-XH VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CÁC CỤM ĐẢO CÙ LAO CHÀM, TỈNH QUẢNG NAM VÀ LÝ SƠN, TỈNH QUẢNG NGÃI
- 2.1 Nguồn lực cho phát triển KT-XH và BVMT cụm đảo Cù Lao Chàm
- 2.1.1 Nguồn lực tự nhiên
- 2.1.1.1 Nguồn lực vị thế không gian
- 2.1.1.2. Thiên lực - Nguồn lực từ thiên nhiên
- 2.1.1.3. Địa lực - nguồn lực từ bề mặt lớp vỏ địa lý của trái đất
- 2.1.2 Nguồn lực xã hội
- 2.1.2.1 Nguồn lực con người
- 2.1.2.2 Nguồn lực sinh kế
- 2.1.2.3 Điều kiện xã hội và nhân văn
- 2.1.2.4 Xây dựng nguồn lực phục hồi tài nguyên, BVMT
- 2.1.4. Vấn đề môi trường trong phát triển KT-XH Cù lao Chàm
- 2.2 Nguồn lực cho phát triển KT-XH và BVMT đảo Lý Sơn
- 2.2.1 Nguồn lực tự nhiên
- 1. Nguồn lực vị thế không gian:
- 2. Thiên lực - nguồn lực từ thiên nhiên:
- 3. Nguồn “Địa lực” cho phát triển kinh tế và sinh kế cụm đảo Lý Sơn:
- 4. Nguồn lực đa dạng sinh học tự nhiên trên cạn của cụm đảo Lý Sơn:
- 2.2.2 Nguồn lực xã hội
- 1. Nguồn lực con người:
- 2. Nguồn lực sinh kế
- 3. Nguồn lực xã hội, nhân văn
- 2.2.3. Các vấn đề môi trường trong phát triển KT-XH cụm đảo
Chương 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỤM ĐẢO CÙ LAO CHÀM, QUẢNG NAM VÀ LÝ SƠN, QUẢNG NGÃI
- 3.1. Đánh giá tổng hợp tiềm năng tự nhiên, tài nguyên, KT-XH cho định hướng phát triển kinh tế cụm đảo Cù Lao Chàm.
- 3.1.1. Kết quả đánh giá
- 3.1.2. Định hướng mô hình phát triển bền vững cụm đảo Cù Lao Chàm
- 3.1.2.1. Định hướng phát triển
- 3.1.2.2. Đề xuất các giải pháp phát triển
- 3.2. Đáng giá tổng hợp tiềm năng tự nhiên, tài nguyên, KT-XH cho định hướng phát triển kinh tế các cụm đảo Lý Sơn
- 3.2.1. Kết quả đánh giá
- 3.2.2. Định hướng mô hình phát triển bền vững cụm đảo Lý Sơn
- 3.2.2.1. Định hướng phát triển
- 3.2.2.2. Định hướng sử dụng không gian lãnh thổ cụm đảo Lý Sơn
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- I. Kết luận
- II. Kiến nghị