NGHIÊN CỨU VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA TROPONIN I, NT - pro BNP TRONG HỒI SỨC SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ Ở TRẺ EM MẮC BỆNH TIM BẨM SINH
Nhi khoa (Mã số: 62720135)
Bệnh lý tim bẩm sinh ngày càng phổ biến trong các bệnh lý nhi khoa, với phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật tim mở dưới tuần hoàn ngoài cơ thể (THNCT). Tuy nhiên, đây là loại phẫu thuật đặc biệt và thường đi kèm với nhiều biến chứng trong giai đoạn hồi sức sau mổ, điển hình là rối loạn huyết động và hội chứng cung lượng tim thấp (HCCLTT). HCCLTT có tỷ lệ mắc từ 15-60%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả điều trị và tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật. Việc xác định sớm HCCLTT là rất cần thiết cho việc lập kế hoạch điều trị và dự phòng, tuy nhiên, các biện pháp xâm lấn để đo cung lượng tim ở trẻ em gặp nhiều khó khăn và bất lợi.
Các dấu ấn sinh học tim đã được nghiên cứu về vai trò trong dự đoán HCCLTT và một số biến chứng. NT-proBNP là dấu ấn sinh học được phóng thích khi có tình trạng căng dãn làm tăng áp lực và thể tích buồng tim. Troponin I (TnI) là dấu ấn sinh học đặc hiệu cho tổn thương tế bào cơ tim, một vấn đề thường gặp trong phẫu thuật tim mở gây rối loạn huyết động và HCCLTT. Tại Việt Nam, theo hiểu biết của tác giả, chưa có nghiên cứu hệ thống về vai trò của troponin I và NT-proBNP ở trẻ em, đặc biệt là sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh.
Xuất phát từ thực trạng trên, luận án được tiến hành với các mục tiêu chính: (1) Đánh giá sự biến đổi nồng độ Troponin I, NT-proBNP tại các thời điểm trước và sau phẫu thuật tim mở ở trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh; (2) Xác định mối liên quan giữa troponin I, NT-proBNP với một số thông số đánh giá huyết động và chỉ số thuốc cường tim-vận mạch (VIS) sau phẫu thuật; (3) Nghiên cứu vai trò của NT-proBNP và troponin I trong dự đoán HCCLTT và mối liên quan đến kết quả điều trị sớm trong hồi sức sau phẫu thuật tim mở.
Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp mô tả tiến cứu, cắt ngang trên 212 bệnh nhân nhi (0-5 tuổi, có thang điểm nguy cơ phẫu thuật tim mạch RACHS-1 ≥ 2) được phẫu thuật tim mở tại Bệnh viện Nhi Trung Ương từ tháng 2 năm 2017 đến tháng 4 năm 2018. Nồng độ TnI và NT-proBNP được định lượng tại các thời điểm trước phẫu thuật (T0) và sau 1 giờ (T1), 12 giờ (T2), 24 giờ (T3), 48 giờ (T4) sau khi bệnh nhân được chuyển ra phòng hồi sức.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nồng độ TnI đạt cao nhất ở thời điểm T1 (1 giờ sau phẫu thuật) sau đó giảm dần, trong khi nồng độ NT-proBNP đạt cao nhất ở thời điểm T2 (12 giờ sau phẫu thuật) và giảm dần sau đó. Nồng độ NT-proBNP có tương quan nghịch chặt chẽ với tuổi và cân nặng, và tương quan đồng biến với thang điểm RACHS-1. Nồng độ troponin I cao nhất ở T1 có mối tương quan thuận chiều với thời gian THNCT, thời gian cặp động mạch chủ và thời gian phẫu thuật.
Luận án đã chứng minh được sự tổn thương cơ tim sau phẫu thuật dưới THNCT gây ảnh hưởng đến huyết động thông qua sự biến đổi nồng độ TnI và NT-proBNP. Nồng độ TnI và NT-proBNP tại thời điểm 12 giờ sau phẫu thuật có giá trị tiên lượng việc sử dụng thuốc vận mạch với liều cao (>15 điểm VIS) và kéo dài (>144 giờ). Đặc biệt, TnI và NT-proBNP có giá trị tiên lượng độc lập đối với HCCLTT. Luận án cũng xây dựng được mô hình tiên lượng kết hợp giữa chỉ số TnI, NT-proBNP với các chỉ số lâm sàng, cận lâm sàng khác đối với HCCLTT sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh, góp phần nâng cao chất lượng điều trị hồi sức bệnh nhi phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh.