Luận án Nghiên cứu tiềm năng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA TẠI HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành:

Quản lý đất đai

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu tiềm năng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện trong bối cảnh quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang gây áp lực lớn lên quỹ đất nông nghiệp, đặc biệt tại các huyện miền núi như Định Hóa – nơi nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất chính. Mặc dù huyện Định Hóa đang chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, việc thiếu quy hoạch chi tiết, định hướng sản phẩm chủ lực và nghiên cứu toàn diện đã đặt ra yêu cầu cấp thiết cho đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tiềm năng của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hàng hóa chủ yếu và đề xuất giải pháp sử dụng đất theo hướng bền vững và phát triển hàng hóa tại huyện Định Hóa. Đối tượng nghiên cứu bao gồm quỹ đất sản xuất nông nghiệp gắn với các loại sử dụng đất theo hướng hàng hóa, cùng với các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quỹ đất nông nghiệp có khả năng khai thác trong địa giới hành chính huyện Định Hóa, với số liệu điều tra thứ cấp giai đoạn 2015-2020 và số liệu điều tra hiệu quả sử dụng đất giai đoạn 2018-2020.

Luận án có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho đề xuất sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, bổ sung phương pháp luận về đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ quy hoạch sử dụng đất bền vững. Về thực tiễn, đề tài bổ sung cơ sở dữ liệu về đất đai, tiềm năng đất đai và khả năng thích hợp với một số cây trồng hàng hóa, hỗ trợ quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất của huyện.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xác định tiềm năng đất nông nghiệp phục vụ sản xuất hàng hóa. Đề tài đã lựa chọn và đề xuất hướng sử dụng đất nông nghiệp cho 04 loại cây trồng chính gồm Lúa Bao thai, ngô, chè và quế, phù hợp với đặc tính đất đai của huyện. Trên cơ sở đánh giá thích hợp đất đai và các điều kiện sản xuất, luận án đã xác định diện tích phát triển các loại cây trồng này đến năm 2030, cụ thể: Lúa Bao thai 2.000 ha; ngô 1.200 ha; chè 3.000 ha và quế 5.000 ha.

Phương pháp nghiên cứu đa dạng, kết hợp thu thập số liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp 360 hộ tại 6 xã đại diện, đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường theo tiêu chuẩn 8409:2012, xác định cây trồng hàng hóa dựa trên các tiêu chí cụ thể, lấy mẫu và phân tích đất, ứng dụng GIS và phương pháp đánh giá đa tiêu chí (MCE), cùng với tham vấn chuyên gia và xử lý số liệu bằng các phần mềm hỗ trợ.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng huyện Định Hóa đã có sự tăng trưởng đáng kể về giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản và công nghiệp-TTCN trong giai đoạn 2015-2020, cùng với sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người. Đất lâm nghiệp chiếm ưu thế lớn nhất trong cơ cấu sử dụng đất. Dựa trên các tiêu chí về tỷ lệ hàng hóa, triển vọng thị trường, sản lượng và diện tích, luận án đã xác định Lúa Bao thai, ngô, chè và quế là những cây trồng hàng hóa chủ lực. Đặc biệt, cây chè và cây quế được đánh giá có hiệu quả cao nhất trên cả ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường tại các tiểu vùng nghiên cứu.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
• Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp hàng hóa
    • 1.1.1. Một số khái niệm
    • 1.1.2. Sử dụng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa
    • 1.1.3. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa
  • 1.2. Đánh giá đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng hoá
    • 1.2.1. Phương pháp đánh giá đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng hoá
    • 1.2.2. Ứng dụng phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (MEC) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong đánh giá đất đai
  • 1.3. Một số nghiên cứu về đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng hoá
  • 1.4. Nhận xét rút ra từ nghiên cứu tổng quan
• Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 2.1. Nội dung nghiên cứu
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
    • 2.2.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
    • 2.2.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại, kiểu sử dụng đất
    • 2.2.4. Phương pháp xác định loại sử dụng đất hàng hóa
    • 2.2.5. Phương pháp lựa chọn và phát triển mô hình
    • 2.2.6. Phương pháp lấy mẫu và phân tích đất
    • 2.2.7. Phương pháp đánh giá đất đai
    • 2.2.8. Phương pháp chuyên gia
    • 2.2.9. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
  • 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp
    • 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
    • 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
  • 3.2. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
    • 3.2.1. Hiện trạng và biến động sử dụng đất giai đoạn 2015-2020
    • 3.2.2. Các loại sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện
    • 3.2.3. Lựa chọn các cây trồng hàng hóa
      • 3.2.3.1. Xác định các cây trồng hàng hóa theo tỷ lệ hàng hóa và triển vọng phát triển thị trường
      • 3.2.3.2. Xác định cây hàng hóa theo tiêu chí sản lượng và diện tích
      • 3.2.3.3. Xác định hiệu quả của các loại và kiểu sử dụng đất có tiềm năng hàng hóa
        • a. Hiệu quả kinh tế sử dụng đất
        • b. Hiệu quả xã hội
        • c. Hiệu quả môi trường