Luận án Nghiên cứu thành phần hóa học và một số tác dụng sinh học của cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms)

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA CÂY ĐINH LĂNG (POLYSCIAS FRUTICOSA (L.) HARMS)

Ngành:

DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA CÂY ĐINH LĂNG (POLYSCIAS FRUTICOSA (L.) HARMS)" của Đỗ Văn Mãi, ngành Dược học Cổ truyền, được hoàn thành tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2022 dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Trần Công Luận.

Nghiên cứu này xuất phát từ xu hướng quay về dược liệu thiên nhiên và nhu cầu tìm kiếm các vị thuốc thay thế Nhân sâm do giá thành cao và khó trồng. Cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms), được mệnh danh là "Nhâm sâm của người nghèo", là dược liệu quý được sử dụng phổ biến với các tác dụng bổ khí, lợi sữa, tăng lực, chống stress, chống oxy hóa, cải thiện trí nhớ, hạ đường huyết, chống hen suyễn, kháng histamin và chống hủy tế bào xương. Lá Đinh lăng, bộ phận dễ thu hái và có nguồn sinh khối phong phú, hiện đang được người dân sử dụng rộng rãi trong thực phẩm và hỗ trợ điều trị bệnh, tạo tiền đề cho các nghiên cứu ứng dụng sâu hơn.

Mục tiêu chính của luận án là phân tích đặc điểm thực vật học và định danh loài Đinh lăng, xác định thành phần hóa học có trong lá cây Đinh lăng, và đánh giá tác dụng bảo vệ gan, thận của cao toàn phần lá, rễ và cao phân đoạn tiềm năng trước độc tính của thuốc hóa trị.

Các đóng góp mới của nghiên cứu bao gồm: lần đầu tiên xây dựng mã vạch ADN của loài Polyscias fruticosa ở vùng gen rbcL và công bố trên Genbank (MN049915), đồng thời công bố sự đa dạng di truyền của loài này ở 10 vùng trồng khác nhau của Việt Nam. Về mặt hóa học, luận án đã công bố hàm lượng và phân tích thành phần chất bay hơi, cũng như phân lập và xác định cấu trúc 16 hợp chất, trong đó có 2 hợp chất mới (Polysciosid J và K), 8 hợp chất lần đầu phân lập từ chi Polyscias và 2 hợp chất lần đầu phân lập từ loài P. fruticosa. Về tác dụng sinh học, các cao toàn phần lá, rễ, cao n-BuOH lá và rễ không thể hiện độc tính cấp đường uống ở liều tối đa (25,71 – 34,08 g/kg) trong 72 giờ và kéo dài đến 14 ngày. Đặc biệt, nghiên cứu lần đầu tiên công bố tác dụng bảo vệ thận của cao Đinh lăng trên mô hình gây tổn thương thận cấp bằng cisplatin và tác dụng bảo vệ gan trên mô hình gây tổn thương gan cấp bằng cyclophosphamid trên chuột, thể hiện khả năng giảm nồng độ creatinin, BUN, MDA và phục hồi GSH, cũng như giảm tổn thương mô học gan, thận.

Luận án được trình bày trong 144 trang, bao gồm các phần Mở đầu, Tổng quan tài liệu, Đối tượng và phương pháp nghiên cứu, Kết quả nghiên cứu, Bàn luận, Kết luận và Kiến nghị. Các kiến nghị đề xuất tiếp tục phân lập các phân đoạn còn lại, thử nghiệm tác dụng sinh học của tinh dầu lá, và nghiên cứu ứng dụng dược liệu Đinh lăng thành sản phẩm hỗ trợ điều trị gan, thận cho bệnh nhân, đặc biệt là những người dùng thuốc hóa trị.