NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC HƯỚNG TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA CÂY XÁO TAM PHÂN PARAMIGNYA TRIMERA (OLIV.) BURKILL, RUTACEAE
Dược học cổ truyền
Luận án tiến sĩ Dược học này tập trung vào nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng sinh học của cây Xáo tam phân (Paramignya trimera), một loài thực vật được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian để giải nhiệt, bồi bổ cơ thể, mát gan và điều trị viêm gan, xơ gan, cũng như được ca ngợi là "thần dược" trị một số loại ung thư. Công trình này được thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học, tác dụng sinh học và kiểm nghiệm Xáo tam phân.
Các mục tiêu chính bao gồm phân tích thành phần hóa học và thử tinh khiết nguyên liệu, khảo sát hoạt tính chống oxy hóa và độc tế bào ung thư in vitro của cao toàn phần và cao phân đoạn, chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất tiềm năng, đánh giá sơ bộ cơ chế tác động độc tế bào, cũng như thiết lập chất chuẩn và xây dựng quy trình định lượng bằng HPLC.
Nghiên cứu đã sơ bộ xác định các nhóm chất chính như coumarin, acridon alkaloid, triterpenoid và flavonoid. Kết quả cho thấy cao chiết thân có hoạt tính chống oxy hóa mạnh nhất, tiếp đến là cao rễ và cao lá. Các cao phân đoạn kém phân cực (n-hexan, cloroform) từ rễ và thân thể hiện hoạt tính chống oxy hóa và độc tế bào mạnh hơn các cao phân cực. Đáng chú ý, luận án đã phân lập và xác định cấu trúc 12 hợp chất, trong đó có ostruthin và 8-methoxyostruthin, được chứng minh có hoạt tính độc tế bào đáng kể trên các dòng tế bào ung thư gan (HepG2) và ung thư vú (MDA-MB-231), với giá trị IC50 tốt hơn hoặc tương đương sorafenib. Một hợp chất mới (PT-6) và 5 hợp chất lần đầu tiên được công bố trong loài Xáo tam phân đã được tìm thấy. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra protein KDM2A ảnh hưởng đến tác động của 8-methoxyostruthin và đã thiết lập chất chuẩn, xây dựng quy trình định lượng đồng thời ba hợp chất chính bằng HPLC, áp dụng thành công cho các mẫu Xáo tam phân trên thị trường.