Tên luận án:
Luận án về sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước tại vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
Ngành:
Quản lý Tài nguyên nước
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Quản lý tài nguyên nước (TNN) hiện nay đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, đòi hỏi cách tiếp cận tổng hợp và sự tham gia của cộng đồng, điều đã được Luật TNN sửa đổi 2013 khẳng định. Tuy nhiên, việc hiểu rõ động cơ và các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tham gia của cộng đồng ở cấp độ hộ gia đình vẫn còn là khoảng trống nghiên cứu, đặc biệt về khía cạnh hành vi và phân tích định lượng.
Luận án này nhằm đánh giá hiện trạng sự tham gia quản lý TNN của cộng đồng vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái, xác định các nhân tố tác động đến hành vi tham gia của họ, từ đó đề xuất giải pháp tăng cường sự tham gia. Các mục tiêu cụ thể bao gồm tổng quan lý luận, phân tích hiện trạng, xác định nhân tố và đề xuất giải pháp.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái, với đối tượng là hành vi tham gia quản lý TNN của các hộ gia đình và các nhân tố ảnh hưởng, sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2010-2014 và điều tra thực địa năm 2015. Phương pháp nghiên cứu dựa trên lý thuyết quản lý có sự tham gia của cộng đồng và lý thuyết hành vi dự kiến (TPB), thu thập dữ liệu sơ cấp từ 302 hộ gia đình thông qua chọn mẫu nhiều giai đoạn và phân tích bằng thống kê mô tả, phân tích nhân tố, hồi quy và phương sai.
Kết quả cho thấy cộng đồng vùng hồ Thác Bà đánh giá cao vai trò của TNN và đã tham gia ở cấp độ được thông báo, tham vấn và bước đầu cùng quản lý. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia còn thấp, việc tuân thủ chính sách chưa đầy đủ và vẫn còn nhiều vi phạm. Các nhân tố TPB (thái độ, chuẩn mực chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi) có tác động phù hợp với lý thuyết. Nhận thức về giá trị xã hội của TNN tác động thuận chiều, trong khi mục đích sử dụng nước của hộ gia đình ảnh hưởng khác nhau.
Luận án cũng chỉ ra những hạn chế như khung pháp lý chưa hoàn thiện, thiếu cơ sở pháp lý và hành động thực tiễn từ chính quyền để khuyến khích cộng đồng, thái độ cộng đồng chưa thực sự tích cực, thông tin khó tiếp cận và phản hồi chưa được đánh giá cao. Từ đó, các giải pháp được đề xuất bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường tiếp cận thông tin, đẩy mạnh gắn kết xã hội, nâng cao năng lực cán bộ địa phương và tổ chức hiệp hội ngành nghề.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Sự cần thiết của nghiên cứu
- 2. Mục tiêu nghiên cứu
- 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
- 4. Kết cấu của luận án
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1. Quản lý tài nguyên nướcdựa vào cộng đồng
- 1.1.1. Tổng quan về các cách tiếp cận quản lý tài nguyên
- 1.1.2. Tổng quan về quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng
- 1.1.3. Tổng quan các nghiên cứu quốc tế và trong nước về quản lý tài nguyên nước có sự tham gia của cộng đồng
- 1.1.3.1. Nghiên cứu quốc tế
- 1.1.3.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
- 1.1.3.3. Bài học kinh nghiệm cho sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước
- 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tham gia quản lý tài nguyên nước
- 1.2.1. Các lý thuyết nghiên cứu hành vi
- 1.2.2. Tổng quan các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tham gia quản lý tài nguyên nước
- 1.2.2.1. Các nhân tố giá trị
- 1.2.2.2. Các nhân tố kinh tế - xã hội
- 1.3. Khái quát những vấn đề chưa được nghiên cứu
- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
- 2.1. Lý thuyết quản lý tài nguyên nước dựa vào cộng đồng
- 2.2. Lý thuyết hành vi dự kiến
- 2.3. Giả thuyết nghiên cứu
- CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1. Khung nghiên cứu
- 3.2. Mô hình và các biến nghiên cứu
- 3.3. Thu thập số liệu
- 3.3.1. Dữ liệu thứ cấp
- 3.3.2. Dữ liệu sơ cấp
- 3.3.2.1. Thiết kế bảng hỏi
- 3.3.2.2. Phương pháp chọn mẫu
- 3.3.2.3. Phương pháp điều tra
- 3.4. Phân tích số liệu
- CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 4.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
- 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
- 4.1.2. Vai trò của tài nguyên nước hồ Thác Bà
- 4.1.3. Các quy định về sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước
- 4.2. Đặc điểm nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu
- 4.3. Sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước tại hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
- 4.3.1. Hiện trạng quản lý tài nguyên nước hồ Thác Bà
- 4.3.2. Nhận thức của cộng đồng về sự tham gia của cộng đồng trong quản lý tài nguyên nước
- 4.3.3. Hành vi tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước hồ Thác Bà
- 4.4. Các nhân tố tác động đến hành vi tham gia quản lý tài nguyên nước của cộng đồng vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
- 4.4.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
- 4.4.2. Phân tích nhân tố
- 4.4.3. Mô hình hồi quy
- 4.4.3.1. Dự kiến hành vi tuân thủ quy định của cộng đồng
- 4.4.3.2. Dự kiến hành vi đóng góp ý kiến trong các cuộc họp của cộng đồng
- 4.4.3.3. Dự kiến hành vi chủ động, trực tiếp đóng góp ý kiến với cơ quan quản lý nhà nước
- 4.4.3.4. Dự kiến hành vi đóng góp nguồn lực của cộng đồng
- 4.4.3.5. Dự kiến hành vi cử người đại diện tham gia quản lý của cộng đồng
- 4.4. Thảo luận kết quả
- 4.5. Đánh giá chung về sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước tại vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
- CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
- 5.1. Quan điểm về tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quản lý tài nguyên nước
- 5.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quản lý tài nguyên nước vùng hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái
- 5.2.1. Hoàn thiện khung pháp lý về sự tham gia của cộng đồng
- 5.2.2. Tăng cường tiếp cận thông tin cho cộng đồng
- 5.2.3. Đẩy mạnh các hoạt động gắn kết xã hội
- 5.2.4. Nâng cao năng lực cán bộ địa phương
- 5.2.5. Tổ chức, thành lập các hiệp hội ngành nghề
- KẾT LUẬN