NGHIÊN CỨU SINH THÁI CẢNH QUAN TỈNH SƠN LA PHỤC VỤ QUY HOẠCH, PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
Sinh thái học
Luận án "Nghiên cứu Sinh thái cảnh quan tỉnh Sơn La phục vụ quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội" tập trung vào tỉnh Sơn La, một khu vực chiến lược ở Tây Bắc Việt Nam, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh, và là vùng phòng hộ đầu nguồn của sông Đà, sông Mã. Tuy nhiên, tỉnh đang đối mặt với các vấn đề môi trường nghiêm trọng như thoái hóa đất, suy giảm tài nguyên nước, ô nhiễm và tai biến thiên nhiên. Nhận thấy sự cần thiết của việc phát triển bền vững, nghiên cứu sinh đã thực hiện đề tài này nhằm định hướng khai thác, cải tạo, phục hồi chức năng sinh thái lãnh thổ, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La.
Mục tiêu chính của luận án là phân loại hệ thống Sinh thái cảnh quan (STCQ) tỉnh Sơn La và xây dựng bản đồ STCQ, làm rõ sự biến động của STCQ trong giai đoạn 2005-2015, đồng thời xác lập cơ sở khoa học cho việc quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ trong các lĩnh vực nông, lâm nghiệp và bảo tồn. Các nội dung nghiên cứu bao gồm cơ sở khoa học về STCQ, đặc điểm các yếu tố cấu thành STCQ, hệ thống STCQ, đánh giá biến động và đề xuất giải pháp sử dụng tài nguyên bền vững.
Kết quả nghiên cứu đã xây dựng được hệ thống phân loại STCQ tỉnh Sơn La, bao gồm 4 lớp (núi, cao nguyên, đồi và đất thấp, sông/suối/ao/hồ), 33 hạng và 63 loại STCQ. Luận án cũng đã thành công trong việc lập bản đồ STCQ cho hai thời điểm 2005 và 2015, từ đó đánh giá được sự biến động về diện tích các loại STCQ. Nghiên cứu chỉ ra sự tăng diện tích của một số loại STCQ do chuyển đổi đất trống thành rừng trồng và tăng đất thổ cư/nông nghiệp, trong khi nhiều loại rừng kín thường xanh bị thu hẹp đáng kể. Đặc biệt, hoạt động xây dựng đập thủy điện Sơn La đã gây biến động mạnh một loại STCQ với diện tích lớn. Dựa trên kết quả này, luận án đã đề xuất 6 nhóm định hướng khai thác, sử dụng và phát triển bền vững STCQ cho tỉnh Sơn La, tập trung vào ngành nông nghiệp, công nghiệp và phát triển khu bảo tồn. Những điểm mới của luận án bao gồm việc xây dựng hệ thống phân loại STCQ, bản đồ STCQ và làm rõ giá trị dịch vụ của các đơn vị STCQ để làm cơ sở cho các đề xuất bảo tồn và sử dụng tài nguyên hợp lý.