NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT LỒNG GHÉP YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG TẠI KHU KINH TẾ CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO, HÀ TĨNH
Quản lý đất đai
Luận án "NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT LỒNG GHÉP YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG TẠI KHU KINH TẾ CỬA KHẨU QUỐC TẾ CẦU TREO, HÀ TĨNH" tập trung vào việc giải quyết nhu cầu cấp thiết về tích hợp yếu tố môi trường vào quy hoạch sử dụng đất, một lĩnh vực còn đang ở giai đoạn thí điểm và hạn chế nghiên cứu tại Việt Nam. Mục tiêu chính của đề tài là xác lập cơ sở lựa chọn các yếu tố môi trường cần giám sát, đánh giá tác động của chúng, và đề xuất phương pháp lồng ghép hiệu quả trong quy hoạch sử dụng đất tại Khu Kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh.
Nghiên cứu được thực hiện tại Khu Kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, có tổng diện tích 56.714,97 ha, bao gồm các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hiện trạng quy hoạch sử dụng đất, đánh giá tác động môi trường và sự tương tác giữa các yếu tố môi trường với quy hoạch sử dụng đất. Về mặt khoa học, đề tài đã hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về quy hoạch sử dụng đất lồng ghép yếu tố môi trường, góp phần hoàn thiện phương pháp luận và chính sách pháp luật đất đai. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về khu vực, giúp hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất bền vững và có thể ứng dụng cho các khu kinh tế cửa khẩu khác.
Những đóng góp mới của đề tài bao gồm việc đề xuất cách tiếp cận và các bước cụ thể để lựa chọn, giám sát và lồng ghép yếu tố môi trường trong quy hoạch sử dụng đất tại các khu kinh tế cửa khẩu. Nghiên cứu đã xác định 10 yếu tố môi trường cần giám sát và lựa chọn 4 yếu tố chủ yếu để lồng ghép: lũ lụt, ngập úng; thoái hóa đất do xói mòn, sạt lở đất; mở rộng khu đô thị và phát triển các khu công nghiệp; và phát triển đường giao thông. Luận án cũng đã đề xuất điều chỉnh, bổ sung quy hoạch ở một số khu chức năng dựa trên đánh giá tác động và lồng ghép các yếu tố môi trường.
Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng môi trường nước, không khí, đất đai trong KKT Cầu Treo nhìn chung đạt tiêu chuẩn, song vẫn tồn tại các vấn đề nghiêm trọng như thoái hóa đất, lũ lụt thường xuyên và suy giảm chất lượng rừng. Đề tài đã ứng dụng thành công mô hình SWAT để dự báo xói mòn đất và đề xuất các giải pháp điều chỉnh quy hoạch, bao gồm giảm diện tích các khu đô thị và công nghiệp, bổ sung các khu tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi lũ quét.
Đề tài cũng đề xuất một cách tiếp cận và quy trình lồng ghép các yếu tố môi trường vào quy hoạch sử dụng đất cho các khu kinh tế cửa khẩu, bao gồm các giai đoạn phân tích hiện trạng, xác định yếu tố cần giám sát, đánh giá tác động và lồng ghép yếu tố môi trường. Kiến nghị mở rộng nghiên cứu và áp dụng phương pháp này cho các khu kinh tế cửa khẩu tương tự và tiếp tục hoàn thiện phương pháp luận quy hoạch sử dụng đất lồng ghép yếu tố môi trường trên phạm vi cả nước.