Luận án Nghiên cứu phương pháp quan trắc sinh học trong đánh giá chất lượng nước trên tuyến sông Hậu sử dụng động vật không xương sống cỡ lớn

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP QUAN TRẮC SINH HỌC TRONG ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC TRÊN TUYẾN SÔNG HẬU SỬ DỤNG ĐỘNG VẬT KHÔNG XƯƠNG SỐNG CỠ LỚN

Ngành:

Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
Mã ngành: 62620301

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào việc nghiên cứu và phát triển phương pháp quan trắc sinh học để đánh giá chất lượng nước trên tuyến sông Hậu, sử dụng động vật không xương sống cỡ lớn (ĐVKXSCL) làm sinh vật chỉ thị. Nhận thấy vai trò quan trọng của sông Hậu đối với sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại Đồng bằng sông Cửu Long, nghiên cứu này giải quyết hạn chế trong quan trắc chất lượng nước hiện nay, vốn chủ yếu dựa vào phương pháp lý hóa học và còn thiếu các nghiên cứu sinh học chuyên sâu tại khu vực.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định hiện trạng chất lượng nước, đặc điểm môi trường sống và tính đa dạng thành phần ĐVKXSCL nhằm phát triển một phương pháp quan trắc sinh học đặc thù cho lưu vực sông Hậu. Việc phát triển hệ thống BMWPVIET đặc trưng dựa trên nhóm ĐVKXSCL mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quan trắc, đánh giá và quản lý chất lượng nước một cách chính xác, tiện lợi và tiết kiệm chi phí, đặc biệt tại các địa phương thiếu trang thiết bị hiện đại. Luận án cũng cung cấp cơ sở dữ liệu về ĐVKXSCL phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu đa dạng sinh học thủy sinh vật.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm sông chính và các sông nhánh trên địa bàn các tỉnh An Giang, TP. Cần Thơ, Hậu Giang và Sóc Trăng. Các nội dung nghiên cứu chính bao gồm đánh giá chất lượng nước mặt, đa dạng thành phần ĐVKXSCL và phát triển phương pháp quan trắc sinh học sử dụng ĐVKXSCL. Luận án là nghiên cứu quy mô lớn đầu tiên trong khu vực, đã xác định được thành phần ĐVKXSCL bao gồm động vật đáy và côn trùng thủy sinh, phân bố trên sông chính và sông nhánh. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa thành phần loài, mật độ động vật đáy và đặc điểm chất lượng nước bị ảnh hưởng bởi các hoạt động của con người như nuôi trồng thủy sản, sản xuất nông nghiệp và nước thải sinh hoạt. Tổng cộng 66 họ ĐVKXSCL đã được phát hiện và 24 họ đã được bổ sung vào hệ thống điểm BMWPVIET để ứng dụng cho lưu vực sông Hậu.

Kết quả cho thấy chất lượng nước trên sông Hậu bị tác động mạnh, ở mức độ từ ô nhiễm nhẹ đến ô nhiễm nặng. Hàm lượng chất rắn lơ lửng cao vào mùa mưa, trong khi dinh dưỡng và vật chất hữu cơ đạt đỉnh vào mùa khô, cho thấy chất lượng nước giảm vào các tháng kiệt nước. Tính đa dạng của động vật đáy khá cao với 95 loài được ghi nhận, trong đó Gastropoda phong phú nhất (42 loài, 45%). Đánh giá chất lượng nước bằng phương pháp sinh học sử dụng chỉ số ASPT cho thấy sự trùng hợp cao (89%) với phương pháp lý hóa học (WQI), khẳng định tính phù hợp và khả năng ứng dụng dễ dàng của phương pháp này cho lưu vực sông Hậu.