Luận án Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên.

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành:

Quản lý kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Thái Nguyên. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn cho sự phát triển bền vững của địa phương. Tỉnh Thái Nguyên, với lợi thế là trung tâm công nghiệp và cửa ngõ khu vực miền núi phía Bắc, cùng nguồn nhân lực dồi dào, đã đạt được những cải thiện đáng kể về môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh trong giai đoạn 2016-2020. Chỉ số PCI của tỉnh đã tăng bậc, đạt 66,65 điểm vào năm 2020, xếp thứ 11/63 tỉnh, thành trong cả nước và dẫn đầu nhóm các tỉnh miền núi phía Bắc, với nhiều chỉ số thành phần đạt kết quả tốt như “Đào tạo Lao động”, “Gia nhập thị trường”, “Tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh”, và “Thiết chế pháp lý và an ninh trật tự”.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế hiện hữu. Môi trường kinh doanh của tỉnh vẫn được đánh giá ở mức “trung bình”; trình độ phát triển cụm ngành còn hạn chế, với đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa, thiếu hệ thống hỗ trợ đáp ứng yêu cầu cho các doanh nghiệp lớn và FDI. Lợi thế về vị trí địa lý và tài nguyên chưa được khai thác tối đa để thu hút đầu tư. Quy mô của tỉnh chưa đồng bộ, với tình trạng thừa lao động nhưng thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là giao thông đường sông và đường sắt, chưa phát triển đồng bộ. Chính sách tài khóa, đầu tư, tín dụng còn vướng mắc về thủ tục hành chính, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án đã hệ thống hóa và phát triển cơ sở lý luận về nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đồng thời xây dựng quy trình nghiên cứu, khung phân tích và các giả thuyết. Sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy đa biến, nghiên cứu đã xác định 6 nhân tố chính tác động đáng kể đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên, bao gồm: Trình độ phát triển của cụm ngành; Quy mô của địa phương; Lợi thế về vị trí địa lý và tài nguyên; Hạ tầng y tế, giáo dục, văn hóa; Hạ tầng kỹ thuật; và Môi trường kinh doanh. Hai nhân tố là Hoạt động và chiến lược của doanh nghiệp, và Chính sách tài khóa, tín dụng đầu tư và cơ cấu, không có ảnh hưởng đáng kể theo mô hình nghiên cứu.

Từ những kết quả này, luận án đề xuất một số giải pháp phù hợp và khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, bao gồm hoàn thiện quy hoạch tỉnh, triển khai Bộ chỉ số DDCI cấp sở, ngành và địa phương, và thành lập các Trung tâm hành chính công cấp huyện.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài

• 2. Mục tiêu nghiên cứu

  • 2.1. Mục tiêu chung
  • 2.2. Mục tiêu cụ thể

• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu

• 4. Những đóng góp mới của luận án

  • 4.1. Về lý luận
  • 4.2. Về thực tiễn

• 5. Kết cấu của luận án

• Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

• Chương 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH

  • 2.1. Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
    • 2.1.1. Khái niệm năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
    • 2.1.2. Một số lý thuyết về năng lực cạnh tranh
    • 2.1.3. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
    • 2.1.4. Cơ sở lý luận của mô hình lý thuyết đo lường các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh
      • 2.1.3.1. Mô hình Kim Cương của Michael Porter
      • 2.1.3.2. Mô hình Tam giác Năng lực cạnh tranh của Lall, Abramovitz và các cộng sự
      • 2.1.3.3. Khung phân tích năng lực cạnh tranh địa phương của Vũ Thành Tự Anh
    • 2.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
  • 2.2. Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh

• Chương 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
  • 3.2. Cách tiếp cận, quy trình nghiên cứu và khung phân tích
    • 3.2.1. Cách tiếp cận
      • 3.2.1.1. Tiếp cận có sự tham gia
      • 3.2.1.2. Tiếp cận hệ thống
      • 3.2.1.3. Tiếp cận theo lĩnh vực kinh tế - xã hội - môi trường
    • 3.2.2. Quy trình nghiên cứu và khung phân tích
  • 3.3. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
    • 3.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất về các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 3.3.2. Các giả thuyết nghiên cứu
  • 3.4. Nghiên cứu định tính thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 3.4.1. Phương pháp chuyên gia/nhà quản lý
    • 3.4.2. Đánh giá sơ bộ thang đo
  • 3.5. Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích thông tin
    • 3.5.1. Phương pháp thu thập thông tin
    • 3.5.2. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin
  • 3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

• Chương 4. THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

  • 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Thái Nguyên
  • 4.2. Kết quả cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
  • 4.3. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.3.1. Thực trạng nhân tố lợi thế về vị trí địa lý và tài nguyên
    • 4.3.2. Thực trạng nhân tố hạ tầng kỹ thuật
    • 4.3.3. Thực trạng nhân tố hạ tầng văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội
    • 4.3.4. Thực trạng nhân tố quy mô của tỉnh
    • 4.3.5. Thực trạng nhân tố môi trường kinh doanh
    • 4.3.6. Thực trạng nhân tố trình độ phát triển cụm ngành
    • 4.3.7. Thực trạng nhân tố chính sách tài khóa, đầu tư, tín dụng, cơ cấu
    • 4.3.8. Thực trạng nhân tố hoạt động và chiến lược của doanh nghiệp
  • 4.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.4.1. Kiểm định độ tin cậy của thang đo sử dụng trong phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.4.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.4.3. Phân tích mô hình hồi quy đa biến về các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
  • 4.5. Đánh giá kết quả phân tích năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên

• Chương 5. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

  • 5.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
  • 5.2. Quan điểm, định hướng và mục tiêu về nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
  • 5.3. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Thái Nguyên
    • 5.3.1. Phát huy lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, bảo tồn và sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên
    • 5.3.2. Khai thác và phát huy lợi thế về hạ tầng, xây dựng và phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, tăng cường công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai và bồi thường giải phóng mặt bằng
    • 5.3.3. Xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội
    • 5.3.4. Khai thác, phát triển toàn diện lợi thế quy mô của tỉnh
    • 5.3.5. Nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua tập trung cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh
    • 5.3.6. Nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua cải thiện trình độ phát triển cụm ngành
    • 5.3.7. Hoàn thiện chính sách tài khóa, tín dụng, cơ cấu
    • 5.3.8. Đẩy mạnh hiệu quả hoạt động và chiến lược phát triển của doanh nghiệp
    • 5.3.9. Tạo dựng môi trường sinh thái khởi nghiệp để phát triển đổi mới và sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số

• KẾT LUẬN

• KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT