Luận án Nghiên cứu năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Tỉnh Kiên Giang

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU TÔM TỈNH KIÊN GIANG

Ngành:

Kinh tế Nông nghiệp (Mã ngành: 62620115)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm tại tỉnh Kiên Giang, một ngành hàng chủ lực đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Mặc dù diện tích nuôi trồng và sản lượng tôm của tỉnh Kiên Giang đã có sự tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn 2014-2016, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm vẫn gặp phải khó khăn về chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, áp lực giá cả từ các quốc gia nhập khẩu (quy định chống bán phá giá), hạn chế trong nghiên cứu thị trường, công nghệ chế biến chưa đổi mới, cũng như nguồn lực tài chính. Điều này cho thấy năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp còn hạn chế so với các đối thủ trên thị trường quốc tế.

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm tại Kiên Giang. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các hàm ý quản trị cho doanh nghiệp và kiến nghị chính sách cho lãnh đạo tỉnh nhằm gia tăng sản lượng và kim ngạch xuất khẩu tôm trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các yếu tố quản lý nội bộ doanh nghiệp có ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, với đối tượng khảo sát là các chuyên gia và quản lý trong lĩnh vực xuất khẩu tôm, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ năm 2011-2022.

Về mặt học thuật, luận án đã hệ thống hóa các lý thuyết về cạnh tranh và lợi thế cạnh tranh của các nhà khoa học nổi tiếng như Michael E. Porter, Thompson Strickland, phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố này đến chuỗi giá trị doanh nghiệp, đồng thời lấp đầy một số khoảng trống nghiên cứu liên quan. Về mặt thực tiễn, luận án phác họa bức tranh tổng thể hoạt động xuất khẩu tôm của tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2011-2020, đánh giá năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập và đề xuất các hàm ý quản trị, chính sách thiết thực cho doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với 240 phiếu khảo sát hợp lệ, luận án đã xác định được 9 nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm tỉnh Kiên Giang. Trong đó, các nhân tố có tác động mạnh nhất lần lượt là: Đáp ứng khách hàng (β=0,295), Ứng dụng công nghệ (β=0,226), Tầm nhìn chiến lược (β=0,157), Năng lực sản xuất (β=0,127), Nghiên cứu thị trường (β=0,106), Năng lực sản phẩm (β=0,089), Năng lực tài chính (β=0,085), Năng lực xây dựng thương hiệu (β=0,080) và Năng lực quản lý nguồn nhân lực (β=0,065).

Luận án đưa ra các kiến nghị cụ thể cho doanh nghiệp xuất khẩu tôm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, bao gồm việc chú trọng đáp ứng nhu cầu khách hàng, ứng dụng công nghệ, xây dựng tầm nhìn chiến lược, phát triển năng lực sản xuất, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, quản lý tài chính, xây dựng thương hiệu và quản lý nguồn nhân lực. Đồng thời, kiến nghị với lãnh đạo tỉnh Kiên Giang về các chính sách hỗ trợ như ban hành chính sách khuyến nông, khuyến công, hỗ trợ hoạt động đánh bắt và nuôi tôm, đầu tư hạ tầng, tạo điều kiện tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao trình độ doanh nghiệp.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

  • 1.1 Đặt vấn đề nghiên cứu
    • 1.1.1 Tính cấp thiết về mặt lý thuyết
    • 1.1.2 Tính cấp thiết về mặt thực tiễn
  • 1.2 Mục tiêu nghiên cứu
  • 1.3 Phạm vi nghiên cứu
    • 1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2 Không gian nghiên cứu
    • 1.3.3 Thời gian nghiên cứu
    • 1.3.4 Nội dung nghiên cứu
  • 1.4 Những điểm mới của luận án
    • 1.4.1 Về học thuật
    • 1.4.2 Về thực tiễn

• CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 2.1 Tổng quan cơ sở lý thuyết cạnh tranh
    • 2.1.1 Các khái niệm cơ bản
    • 2.1.2 Chuỗi giá trị và lợi thế cạnh tranh
    • 2.1.3 Lý thuyết về nguồn lực và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
    • 2.1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh
  • 2.2 Một số lý thuyết về năng lực cạnh tranh
    • 2.2.1 Mô hình kim cương của Porter
    • 2.2.2 Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Porter (1980)
    • 2.2.3 Quan điểm dựa trên lý thuyết nguồn lực (Resource Base View – RBV)
    • 2.2.4 Phương pháp của Thompson – Strickland (1998)
    • 2.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp theo Mô hình của Thompson – Strickland (1998)
  • 2.3 Thương mại quốc tế
    • 2.3.1 Khái niệm thương mại quốc tế
    • 2.3.2 Khái niệm về xuất khẩu
    • 2.3.3 Vai trò của xuất khẩu thủy sản
    • 2.3.4 Các hình thức xuất khẩu thủy sản
    • 2.3.5 Chỉ số đánh giá mức độ đa dạng hóa thị trường và chỉ số đánh giá mức độ đa dạng hóa sản phẩm

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1 Phương pháp nghiên cứu
    • 3.1.1 Quy trình nghiên cứu
      • Bước 1: Xác định vấn đề nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu
      • Bước 2: Thu thập thông tin
      • Bước 3: Xây dựng cơ sở lý luận và đề xuất mô hình nghiên cứu
      • Bước 4: Nghiên cứu sơ bộ
      • Bước 5: Điều chỉnh thang đo
      • Bước 6: Nghiên cứu chính thức
    • 3.1.2 Phương pháp chọn cỡ mẫu
  • 3.2 Phương pháp phân tích
    • 3.2.1 Phân tích thống kê về mẫu điều tra
    • 3.2.2 Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach's Alpha
    • 3.2.3 Phân tích nhân tố EFA
    • 3.2.4 Phân tích hồi quy tuyến tính và phân tích tương quan
    • 3.2.5 Kiểm định sự khác biệt về đặc điểm cá nhân
      • 3.2.5.1 Kiểm định trung bình Independent Sample T-Test
      • 3.2.5.2 Phân tích phương sai một yếu lỗ One-way ANOVA
    • 3.2.6 Phân tích giá trị trung bình (Mean)

• CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1 Phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu của tôm của DN tỉnh Kiên Giang
    • 4.1.1 Phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu tôm của các DNXK tỉnh Kiên Giang
    • 4.1.2 Phân tích thị trường xuất khẩu tôm của các DNXK tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2011-2020
    • 4.1.3 Phân tích lợi thế so sánh và năng lực cạnh tranh của tôm nuôi tỉnh Kiên Giang – sử dụng cách tính DRC
    • 4.1.4 Phân tích độ nhạy của DRC
    • 4.1.5 Phân tích theo mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter đối với ngành hàng tôm xuất khẩu tỉnh Kiên Giang
  • 4.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm tỉnh Kiên Giang
    • 4.2.1 Kết quả nghiên cứu sơ bộ
    • 4.2.2 Kết quả nghiên cứu chính thức
      • 4.2.2.1 Đặc điểm mẫu khảo sát
      • 4.2.2.2 Kiểm tra độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha
      • 4.2.2.3 Phân tích nhân tố EFA
      • 4.2.2.4 Phân tích hồi quy

• CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

  • 5.1 Kết luận
  • 5.2 Kiến Nghị
    • 5.2.1 Hàm ý cho các DNXK tôm
      • 5.2.1.1 Đáp ứng khách hàng
      • 5.2.1.2 Ứng dụng công nghệ
      • 5.2.1.3 Tầm nhìn chiến lược
      • 5.2.1.4 Năng lực sản xuất
      • 5.2.1.5 Nghiên cứu thị trường
      • 5.2.1.6 Năng lực sản phẩm
      • 5.2.1.7 Năng lực tài chính
      • 5.2.1.8 Năng lực xây dựng thương hiệu
      • 5.2.1.9 Năng lực quản lý nguồn nhân lực
    • 5.2.2 Hàm ý về chính sách cho lãnh đạo tỉnh Kiên Giang