NGHIÊN CỨU NẤM COLLETOTRICHUM SPP.GÂY BỆNH THÁN THƯ TRÊN CÂY CÀ PHÊ CHÈ VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỆNH TẠI TỈNH SƠN LA
Bảo vệ thực vật
Luận án "Nghiên cứu nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh Sơn La" tập trung giải quyết vấn đề bệnh thán thư, một mối đe dọa đáng kể đối với cây cà phê chè (Coffea arabica) tại tỉnh Sơn La. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm định danh các loài nấm Colletotrichum gây bệnh, khảo sát đặc điểm sinh học và sinh thái của chúng, đồng thời xây dựng các biện pháp quản lý tổng hợp hiệu quả.
Kết quả nghiên cứu đã xác định được 5 loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư là: C. siamense, C. theobromicola, C. gloeosporioides, C. fragariae và C. acutatum. Các loài nấm này phát triển tối ưu và nảy mầm bào tử tốt trong điều kiện nhiệt độ 25-30°C. Bệnh thán thư gây hại ở mọi giai đoạn phát triển của cây, đặc biệt nghiêm trọng từ khi ra hoa đến khi quả chín, với các triệu chứng như khô cành, đốm lá và thối quả. Tỷ lệ quả rụng do bệnh thán thư chiếm 42,63-52,83%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ rụng sinh lý. Thời gian tiềm dục của bệnh dao động từ 15,6-23,3 ngày trên cây con và 8,0-16,3 ngày trên quả tùy thuộc vào vết thương và độ chín.
Các biện pháp quản lý được đánh giá bao gồm kỹ thuật canh tác như tỉa cành, tạo tán, bón phân cân đối, làm cỏ và thu gom tiêu hủy cành, quả bệnh. Khi kết hợp với trồng cây che bóng (như cây mơ, mận), các biện pháp này đã giảm tỷ lệ quả rụng do bệnh thán thư xuống 16,12-22,45% so với 31,92-35,14% ở vườn không che bóng hoặc quản lý truyền thống. Về hiệu lực thuốc, các hoạt chất hexaconazole (Anvil 5SC) và propineb (Antracol 70WP), cùng chế phẩm sinh học CFO (chiết xuất curcumin), cho hiệu quả ức chế nấm cao (72,53-100%) cả trong phòng thí nghiệm và ngoài đồng ruộng. Mô hình quản lý tổng hợp với kỹ thuật canh tác làm chủ đạo đã cải thiện năng suất (16,74-18,52 tấn/ha so với 10,16-11,38 tấn/ha của nông dân) và tăng hiệu quả kinh tế.
Luận án đề xuất nhân rộng mô hình quản lý tổng hợp, nhấn mạnh vai trò chủ đạo của biện pháp canh tác và cây che bóng. Việc sử dụng thuốc hexaconazole hoặc propineb được khuyến nghị khi bệnh bùng phát nghiêm trọng, đồng thời cần tiếp tục khảo nghiệm chế phẩm CFO để ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục tiêu nghiên cứu
3. Tính mới và những đóng góp của đề tài
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
4.1. Ý nghĩa khoa học
4.2. Ý nghĩa thực tiễn
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
5.2. Phạm vi nghiên cứu
1.1. Giới thiệu chung về cây cà phê
1.1.1. Một số nét chính trong phân loại thực vật cây cà phê
1.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ cà phê trên thế giới và ở Việt Nam
1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà phê trên thế giới
1.2.2. Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê của Việt Nam và Sơn La
1.3. Tình hình nghiên cứu bệnh thán thư hại cà phê trên thế giới và Việt Nam
1.3.1. Tác hại của bệnh thán thư đối với cây cà phê
1.3.2. Triệu chứng bệnh
1.3.3. Nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh thán thư hại cây cà phê
1.3.3.1. Vị trí phân loại của nấm Colletotrichum
1.3.3.2. Các loài nấm gây bệnh thán thư trên cây cà phê
1.3.3.3. Xác định tác nhân gây bệnh thán thư cà phê dựa vào đặc điểm hình thái nấm
2.3.3.4. Phương pháp xác định tác nhân gây bệnh thán thư bằng kỹ thuật phân tử
1.3.3.5. Đánh giá độc tính của các loài nấm thuộc Colletotrichum
1.3.3.6. Điều kiện phát sinh và gây hại của bệnh
1.3.3.7. Giải pháp phòng trừ bệnh thán thư hại cà phê
2.1. Vật liệu nghiên cứu
2.2. Nội dung
2.3. Địa điểm nghiên cứu
2.4. Phương pháp nghiên cứu
2.4.1. Khảo sát tình hình sản xuất cà phê tại Sơn La
2.4.1.1. Hiện trạng sản xuất cà phê tại Sơn La
2.4.1.2. Tình hình sâu, bệnh hại trên cây cà phê tại Sơn La
2.4.2. Xác định các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.4.2.1 Thu thập và phân lập mẫu nấm gây bệnh bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.4.2.2. Đánh giá khả năng gây bệnh của nấm Colletotrichum
2.4.2.3. Xác định tên loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê
2.4.2.4. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của các loài nấm Colletotrichum gây hại trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.4.3. Nghiên cứu mức độ gây hại của bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) trên cà phê chè và các yếu tố ảnh hưởng
2.4.3.1. Điều tra diễn biến bệnh thán thư hại cà phê
2.4.3.2. Điều tra tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư gây hại
2.4.3.3. Ảnh hưởng của biện pháp canh tác kỹ thuật đến tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư.
2.4.4. Khảo sát hiệu lực một số thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ nấm gây bệnh thán thư trên cà phê chè
2.4.4.1. Hiệu quả ức chế của một số thuốc đối với sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
2.4.4.2. Khảo sát hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ bệnh thán thư hại cây cà phê chè ngoài đồng ruộng
2.4.4.3. Đánh giá hiệu quả của sử dụng chế phẩm sinh học đến bệnh thán thư trên cà phê chè
2.4.5. Xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La
2.5. Phương pháp xử lý số liệu
3.1. Hiện trạng sản xuất cà phê tại Sơn La và tình hình sâu, bệnh hại
3.2. Thành phần loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê tại Sơn La
3.2.1. Triệu chứng bệnh thán thư hại trên cây cà phê
3.2.2. Đặc điểm hình thái nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư hại cà phê
3.2.3. Lây nhiễm nhân tạo
3.2.3.1. Lây nhiễm nhân tạo trên thân cây cà phê chè con
3.2.3.2. Lây nhiêm nhân tạo trên quả cà phê chè
3.2.4. Kết quả giải trình tự gen các mẫu nấm
3.2.5. Một số đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum spp. gây hại trên cây cà phê chè tại Sơn La
3.2.5.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự tăng trưởng của tản nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.2.5.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự nảy mầm của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.2.5.3. Ảnh hưởng của ánh sáng đến sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên mô trường nhân tạo
3.3. Mức độ gây hại của bệnh thán thư trên cây cà phê chè và các yếu tố ảnh hưởng
3.3.1. Diễn biến bệnh thán thư hại trên cà phê chè tại Sơn La
3.3.2. Tỷ lệ quả cà phê chè bị rụng do bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) gây ra tại Sơn La
3.3.6. Ảnh hưởng của các điều kiện canh tác đến sự phát sinh gây hại của bệnh
3.4. Đánh giá hiệu lực phòng trừ của một số thuốc hóa học, chế phẩm sinh học đối với bệnh thán thư hại cây cà phê chè tại Sơn La
3.4.1. Hiệu quả ức chế của một số loại hoạt chất đối với nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.4.2. Hiệu lực của một số loại thuốc BVTV đối với bệnh thán thư trong điều kiện đồng ruộng
3.4.3 Sử dụng chế phẩm CFO phòng trừ bệnh thán thư hại cà phê
3.5. Kết quả xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La
3.5.1. Mức độ gây hại của bệnh thán thư và năng suất quả cà phê tại mô hình
3.5.2. Hạch toán hiệu quả kinh tế của mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên cây cà phê chè
1. Kết luận
2. Đề nghị