NGHIÊN CỨU KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH BÁN KHÁNG SINH CỦA NGƯỜI BÁN THUỐC TẠI CƠ SỞ BÁN LẺ THUỐC Ở VIỆT NAM
Tổ chức quản lý dược
Luận án "Nghiên cứu kiến thức, thái độ, thực hành bán kháng sinh của người bán thuốc tại cơ sở bán lẻ thuốc ở Việt Nam" được thực hiện trong bối cảnh lạm dụng kháng sinh và tình trạng đề kháng kháng sinh gia tăng đáng báo động tại Việt Nam, nơi các cơ sở bán lẻ thuốc đóng vai trò quan trọng nhưng cũng là kênh cung cấp kháng sinh không đơn phổ biến. Mục tiêu chính của luận án là đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ và thực hành của người bán thuốc đối với hoạt động bán kháng sinh, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc bán kháng sinh không đơn tại các cơ sở bán lẻ thuốc ở Việt Nam trong giai đoạn 2017-2018.
Nghiên cứu đã áp dụng phương pháp mô tả cắt ngang, kết hợp định lượng và định tính, khảo sát đa chiều các đối tượng như người bán thuốc, khách hàng và cán bộ quản lý dược tại 360 cơ sở bán lẻ thuốc ở 9 tỉnh/thành phố. Nghiên cứu này là công trình đầu tiên cung cấp bằng chứng toàn diện và chi tiết về thực trạng bán kháng sinh không đơn và các yếu tố liên quan trên diện rộng, đồng thời xây dựng bộ công cụ đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành và các yếu tố ảnh hưởng.
Kết quả cho thấy kiến thức của người bán thuốc về kháng sinh dao động từ kém đến tốt, nhưng còn hạn chế về nguyên tắc sử dụng và xử lý tình huống cụ thể. Đáng chú ý, 53,3% người bán thuốc có thái độ chưa phù hợp với việc bán kháng sinh, với chỉ 44,7% đồng ý nên dừng bán kháng sinh không đơn. Thực hành bán kháng sinh không đơn diễn ra phổ biến (100% trường hợp yêu cầu cụ thể được bán), 73,9% người bán thuốc tự chỉ định kháng sinh cho trẻ em mắc nhiễm trùng hô hấp cấp tính (ARI) với thời gian sử dụng ngắn và thiếu thông tin tư vấn. Bốn nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến thực hành bán kháng sinh không đơn, xếp hạng theo mức độ ảnh hưởng giảm dần là: khả năng thực hiện dễ dàng, niềm tin về lợi ích và an toàn khi sử dụng kháng sinh điều trị cho người bệnh, yếu tố thúc đẩy từ phía khách hàng, và niềm tin về lợi ích thương mại cho nhà thuốc/quầy thuốc. Thói quen ngại khám bác sĩ của khách hàng và sự giám sát chưa hiệu quả từ cơ quan quản lý cũng góp phần vào thực trạng này.
Luận án đã cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách và triển khai các giải pháp can thiệp nhằm kiểm soát kê đơn và bán thuốc kê đơn, góp phần giảm thiểu tình trạng bán kháng sinh không đơn trong cộng đồng.