NGHIÊN CỨU KHU HỆ NẤM NGOẠI CỘNG SINH TRÊN HỆ RỄ THÔNG NĂM LÁ (Pinus dalatesis Ferré) VÀ THÔNG HAI LÁ DẸT (Pinus krempfii Lecomte) TẠI RỪNG HỖN GIAO Ở CAO NGUYÊN LÂM VIÊN ĐỂ BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC
Sinh thái học
Luận án tập trung nghiên cứu khu hệ nấm ngoại cộng sinh (ECM) trên hệ rễ Thông năm lá (Pinus dalatensis Ferré) và Thông hai lá dẹt (Pinus krempfii Lecomte) tại rừng hỗn giao ở Cao nguyên Lâm Viên, với mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học. Nấm ngoại cộng sinh đóng vai trò thiết yếu trong đời sống thực vật, cung cấp nước và dinh dưỡng. Thông năm lá và Thông hai lá dẹt là các loài quý hiếm, đặc hữu của Việt Nam, đang đối mặt với nguy cơ bị đe dọa, phân bố hẹp, số lượng cá thể giảm và khó khăn trong tái sinh. Đến nay, chưa có nghiên cứu chuyên sâu về khu hệ nấm ECM trên hai loài Thông này ở Việt Nam và trên thế giới.
Mục tiêu chung của luận án là xác định khu hệ và vai trò của nấm ECM đối với hai loài Thông trên, nhằm tạo tiền đề cho công tác bảo tồn, tái tạo và phát triển rừng, cũng như bảo tồn đa dạng sinh học. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định cấu trúc khu hệ nấm ECM trong kiểu rừng hỗn giao và nhận diện các loài nấm ECM đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển ban đầu của cây con, từ đó đề xuất giải pháp hỗ trợ nhân giống và bảo tồn.
Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu nấm ECM Thông thông qua mô tả đặc điểm hình thái chóp rễ và dữ liệu sinh học phân tử, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của các nhóm nấm ECM ban đầu đến tỷ lệ sống và khả năng sinh trưởng của cây con. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu là tiền đề để ứng dụng các nhóm nấm ECM trong công tác bảo tồn, nhân giống và trồng rừng.
Điểm mới của luận án là đây là nghiên cứu đầu tiên về khu hệ nấm ECM trên rừng hỗn giao Thông năm lá và Thông hai lá dẹt ở Cao nguyên Lâm Viên tại Việt Nam và trên thế giới. Nghiên cứu đã bổ sung 33 loài nấm ECM trên Thông năm lá và 41 loài trên Thông hai lá dẹt vào cơ sở dữ liệu. Kết quả cho thấy quần xã nấm ECM trên cả hai loài Thông đều đa dạng, với các loài phong phú như Russula sanguinea, Russula ryukokuensis trên Thông năm lá và Cortinarius acutus trên Thông hai lá dẹt. Nấm ECM được khẳng định có ảnh hưởng tích cực đến tỷ lệ sống và tốc độ sinh trưởng của cây con Thông năm lá và Thông hai lá dẹt trong cả điều kiện vườn ươm và tự nhiên, góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát triển hai loài Thông quý hiếm này.