Luận án NGHIÊN CỨU KHAI THÁC DỮ LIỆU MƯA VỆ TINH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔ PHỎNG DÒNG CHẢY LŨ KHU VỰC THIẾU SỐ LIỆU TRÊN LƯU VỰC SÔNG MÃ

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU KHAI THÁC DỮ LIỆU MƯA VỆ TINH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔ PHỎNG DÒNG CHẢY LŨ KHU VỰC THIẾU SỐ LIỆU TRÊN LƯU VỰC SÔNG MÃ

Ngành:

Thủy văn học (Mã số chuyên ngành: 944224)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án Tiến sĩ Kỹ thuật này tập trung vào việc nghiên cứu khai thác dữ liệu mưa vệ tinh nhằm nâng cao chất lượng mô phỏng dòng chảy lũ tại các khu vực thiếu số liệu trên lưu vực sông Mã. Sông Mã, một lưu vực xuyên biên giới với tổng diện tích 28400 km², trong đó 38% thuộc lãnh thổ Lào và các vùng thượng lưu miền núi của Việt Nam, đang đối mặt với thách thức lớn do mạng lưới trạm đo khí tượng thủy văn thưa thớt, gây khó khăn trong tính toán và dự báo lũ. Sự thiếu hụt số liệu này là một tồn tại lớn trong công tác quản lý tài nguyên nước và phòng chống thiên tai.

Mục tiêu chính của luận án là đề xuất phương pháp hiệu chỉnh các sản phẩm mưa vệ tinh một cách phù hợp và hiệu quả để bổ sung số liệu mưa cho các khu vực thiếu dữ liệu thực đo trên lưu vực sông Mã. Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng mô hình toán thủy văn để mô phỏng dòng chảy lũ, từ đó chứng minh tính hiệu quả của phương pháp hiệu chỉnh được đề xuất. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các sản phẩm mưa vệ tinh GSMaP với các bước thời gian ngắn và dòng chảy lũ trên sông Mã, trong phạm vi không gian từ thượng nguồn tỉnh Điện Biên qua lãnh thổ Lào đến trạm Cẩm Thủy (khoảng 17.500 km²) và phạm vi thời gian từ năm 2000 đến 2012.

Luận án đã đánh giá và lựa chọn sản phẩm mưa vệ tinh GSMaP_NRT do có độ phân giải cao và khả năng khai thác ổn định, phù hợp để bổ trợ dữ liệu ở các vùng thiếu trạm đo. Phương pháp hiệu chỉnh mưa kết hợp giữa dữ liệu vệ tinh và mưa thực đo đã được xây dựng và chứng minh hiệu quả. Mô hình thủy văn NAM kết hợp với phương pháp diễn toán dòng chảy Muskingum đã được thiết lập cho 26 tiểu lưu vực sông Mã. Kết quả cho thấy, việc sử dụng dữ liệu mưa vệ tinh GSMaP_NRT đã được hiệu chỉnh bằng phương pháp kết hợp mang lại kết quả mô phỏng dòng chảy lũ tốt nhất so với dữ liệu mưa thực đo và GSMaP_NRT thô. Đặc biệt, phương pháp này cho hiệu quả cao ở các khu vực thượng lưu và trung lưu sông Mã, nơi mật độ trạm đo thưa thớt hoặc không có dữ liệu. Luận án khẳng định vai trò của số liệu mưa vệ tinh GSMaP như một nguồn thay thế hiệu quả cho việc tính toán dòng chảy, đặc biệt trong điều kiện thiếu thông tin hoặc khi xảy ra mưa lũ lớn. Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xây dựng phương pháp hiệu chỉnh kết hợp GSMaP_NRT và phương án đánh giá chất lượng dữ liệu mưa vệ tinh theo không gian cho các bài toán thủy văn.

Mục lục chi tiết:

Theo phần "6. Bố cục của luận án" trong tài liệu, nội dung chính của luận án gồm:

• Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu ứng dụng mưa vệ tinh
• Chương 2: Phương pháp hiệu chỉnh mưa vệ tinh và xây dựng mô hình mô phỏng lũ sông Mã
• Chương 3: Kết quả nghiên cứu ứng dụng mưa vệ tinh nâng cao chất lượng mô phỏng dòng chảy lũ sông Mã