NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG THÍCH NGHI VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN CỦA CÁ MĂNG SỮA CHANOS CHANOS Ở VÙNG BIỂN ĐÔNG NAM VIỆT NAM
Nuôi trồng Thủy sản
Luận án "Nghiên cứu khả năng thích nghi và tiềm năng phát triển của cá Măng sữa Chanos chanos ở vùng biển Đông Nam Việt Nam" được thực hiện trong bối cảnh sinh kế ven biển Việt Nam kém bền vững do ảnh hưởng của thiên tai và biến đổi khí hậu, khiến ngành thủy sản dễ tổn thương. Cá Măng sữa (Chanos chanos) được xác định là loài có khả năng thích nghi tốt với các điều kiện môi trường, ít bệnh, có tiềm năng lớn để phát triển nghề nuôi, cung cấp thực phẩm chất lượng và tạo thu nhập ổn định. Mặc dù Việt Nam là khu vực có mật độ phân bố cá Măng sữa tự nhiên cao nhất thế giới và nghề nuôi đang phát triển, nhưng thông tin cơ bản về đối tượng này còn thiếu.
Nghiên cứu đặt ra bốn mục tiêu chính: đánh giá giá trị kiểu hình cá Măng sữa ở vùng ven biển Đông Nam Việt Nam; đánh giá ưu thế nguồn lợi tự nhiên và điều kiện phát triển nghề nuôi; đánh giá khả năng thích nghi của cá Măng sữa với điều kiện nuôi; và đánh giá khả năng nâng cao tính bền vững sinh kế của nghề nuôi cá Măng sữa cho người dân địa phương.
Kết quả nghiên cứu tổng hợp cho thấy vùng ven biển Đông Nam Việt Nam sở hữu nhiều ưu thế trong phát triển nghề nuôi cá Măng sữa, bao gồm nguồn lợi cá giống tự nhiên, nguồn gen giá trị, môi trường tự nhiên thuận lợi và khả năng thích nghi tốt của cá. Nghề nuôi cá Măng sữa tiềm năng phát triển bền vững trên cả bốn khía cạnh: kinh tế, xã hội, môi trường và thể chế chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, hiện trạng nghề nuôi còn ở quy mô nhỏ, chưa tương xứng với tiềm năng và thiếu sự quan tâm, hỗ trợ từ cơ quan quản lý.
Để phát triển bền vững nghề nuôi cá Măng sữa, luận án đề xuất các giải pháp quan trọng. Cụ thể, cần đầu tư nghiên cứu và thử nghiệm quy trình sinh sản nhân tạo để chủ động nguồn giống chất lượng; nghiên cứu sâu hơn về dinh dưỡng và hệ số thức ăn để xây dựng công thức thức ăn tối ưu; thực hiện khảo sát thị trường chi tiết để xây dựng chiến lược thương mại hóa sản phẩm; và mở rộng thực nghiệm ở nhiều điều kiện khác nhau nhằm chuẩn hóa quy trình kỹ thuật nuôi phù hợp với điều kiện sản xuất tại Việt Nam. Những đề xuất này nhằm khai thác tối đa tiềm năng của cá Măng sữa, góp phần ổn định sinh kế và phát triển bền vững ngành thủy sản ven biển.